Rig Veda 4.42.7: Mandala 4, Sukta 42, Mantra 7
Sukta 4.42
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra (with Varuṇa as the addressed recipient of proclamation)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥
Transliteration
vidúṣ te víśvā bhúvanāni tásya tā́ prá bravīṣi váruṇāya vedhaḥ | tváṃ vṛtrā́ṇi śṛṇviṣe jaghánvān tváṃ vṛtā́ṃ ariṇā índra síndhūn ||
Translation
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य; तस्मात्, हे वेधः, तत् वरुणाय प्र ब्रवीषि। त्वम् इन्द्र, जघन्वान्, वृत्राणि शृण्विषे; त्वं वृता अरिणाः सिन्धून्।
Word by Word
विदुष्knowing, wise
विदुष्:
Kartā (अन्तर्निहितः—‘हे विद्वन्’/‘विदुष्’ इति सम्बोधन-विशेषणम्)
TypeAdjective (participial)
Rootविद् (√विद् ‘जान’)
तेof you, your
ते:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
विश्वाall
विश्वा:
Karma (भुवनानि इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, beings, realms
भुवनानि:
Kartā (विदुष् ते विश्वा भुवनानि—‘all worlds are knowing to you’ इत्यर्थे विषय/कर्तृ-स्थाने)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
ताःthose
ताः:
Karma (ब्रू धातोः कर्म—‘those (things)’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
प्रforth, forward
प्र:
— (क्रियाविशेषण/उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
ब्रवीषिyou speak, you declare
ब्रवीषि:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (√ब्रू ‘वद्’)
वरुणायto Varuṇa
वरुणाय:
Sampradāna (यस्यै/यस्मै कथ्यते)
TypeNoun (proper)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
वेधःO wise one, O seer
वेधः:
Sambodhana (सम्बोधनम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवेधस् (प्रातिपदिक; √विध्/√वेध् ‘विधा/ज्ञा’)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वृत्राणिVṛtras, obstacles/enemies
वृत्राणि:
Karma (शृण्विषे इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
शृण्विषेyou hear, you listen to
शृण्विषे:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्रु (√श्रु ‘श्रवण’)
जघन्वान्having slain, slayer
जघन्वान्:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeAdjective (participial)
Rootहन् (√हन् ‘वध’)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वृतान्the enclosed/held-back (ones), obstructers
वृतान्:
Karma (अरिणाः इत्यस्य कर्म)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootवृत (प्रातिपदिक; √वृ ‘आवरण/वरण’)
अरिणाःyou set in motion/you drove away/you removed
अरिणाः:
Kriyā
TypeVerb
Rootऋ (√ऋ ‘गच्छ/प्राप्’ with preverb आ-; वेदिक रूप ‘अरिणा’ = ‘आरणयः/आरणाः’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सिन्धून्rivers, streams
सिन्धून्:
Karma (अरिणाः इत्यस्य कर्म; ‘सिन्धून्’—नदीन्/प्रवाहान्)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
