Rig Veda 3.34.3: Mandala 3, Sukta 34, Mantra 3
Sukta 3.34
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रो वृत्रमवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः । अहन्व्यंसमुशधग्वनेष्वाविर्धेना अकृणोद्राम्याणाम् ॥
Transliteration
índro vṛtrám avṛṇoc chárdha-nītiḥ prá māyínām aminād várpa-nītiḥ | áhann ví-aṃsam uśádhak váneṣv āvír dhénā akṛṇod rāmyā́ṇām ||
Translation
इन्द्रः शर्धनीतिं वृत्रम् अवृणोच्छत्; मायिनां वर्पणीतिं प्रामिनात्—सुगठनस्य स्वामी। स वनेषु व्यंसं बाधकम् अहन्, धेनाः प्रकाशयामास—रम्याणि मुक्तगामिनि सुखानि।
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
अवृणोत्he split/opened (him)
अवृणोत्:
—
TypeVerb
Root√वृ (वृणोति ‘to cover/obstruct’; here ‘to open/tear apart’ in Vedic usage)
शर्धनीतिःthe leader/impeller of the host (epithet of Indra)
शर्धनीतिः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootशर्धनीति (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास: शर्धन् ‘host, troop’ + नीति ‘leading/impulse’)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
मायिनाम्of the sorcerers/illusionists
मायिनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootमायिन् (प्रातिपदिक)
अमिनात्he shattered/destroyed
अमिनात्:
—
TypeVerb
Root√मी/मि (मिनाति ‘to diminish, damage, destroy’)
वर्पणीतिःthe impeller of forms/strength (epithet of Indra)
वर्पणीतिः:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवर्पणीति (प्रातिपदिक; from वर्पस्/वर्पण ‘form, body, appearance’ + नीति ‘impulse/leading’)
अहन्he slew
अहन्:
—
TypeVerb
Root√हन् (हन्ति ‘to strike, slay’)
व्यम्Vya (a demon/serpent)
व्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्या (प्रातिपदिक; Vedic form, ‘the encompassing one/serpent’ used as a demon-name)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/निपात)
उशधक्Uśadhak (a demon)
उशधक्:
कर्म
TypeNoun
Rootउशधक् (प्रातिपदिक; Vedic demon-name; often analyzed as उशध्/उषध् + क्)
वनेषुin the woods/forests
वनेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
आविःopenly, manifestly
आविः:
—
TypeIndeclinable
Rootआविस्/आविः (अव्यय)
धेनाwith the milch-cow (i.e., as a means; figuratively ‘with the nourishing stream’)
धेना:
करण
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
अकृणोत्he made
अकृणोत्:
—
TypeVerb
Root√कृ (करोति ‘to make, do’)
अद्राम्याणाम्of the untamed/wild (ones)
अद्राम्याणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअद्राम्य (प्रातिपदिक; नञ्-समास: a- + द्राम्य ‘tame/settled’; ‘not-tame, wild’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
