Rig Veda 3.3.8: Mandala 3, Sukta 3, Mantra 8
Sukta 3.3
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni Jātavedas
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विश्पतिं यह्वमतिथिं नरः सदा यन्तारं धीनामुशिजं च वाघताम् । अध्वराणां चेतनं जातवेदसं प्र शंसन्ति नमसा जूतिभिर्वृधे ॥
Transliteration
viśpátiṃ yahvám atíthiṃ nárāḥ sádā yantā́raṃ dhīnā́m uśíjaṃ ca vāghátām | adhvarā́ṇāṃ cétanaṃ jāta-védasaṃ prá śaṃsanti námasā jūtí-bhir vṛdhé ||
Translation
नरः सदा नमसा जूतिभिः प्र जातवेदसं विश्पतिं यह्वमतिथिं यन्तारं धीनाम् उशिजं च वाघताम्। अध्वराणां चेतनं प्र शंसन्ति वृधे॥
Word by Word
वि॒श्पतिम्the lord of the clan/people
वि॒श्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवि॒श्-पति (प्रातिपदिक) < विश् (जन/कुल) + पति
य॒ह्वम्mighty, impetuous
य॒ह्वम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootय॒ह्व (प्रातिपदिक)
अति॑थिम्the guest
अति॑थिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सदाalways
सदा:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
यन्तारम्the restrainer/guide
यन्तारम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक; कर्तरि-नृ प्रत्ययः) < √यम् (यच्छति/नियच्छति)
धी॒नाम्of thoughts/insights
धी॒नाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
उ॒शिजम्the eager one; the zealous (priestly) one
उ॒शिजम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootउशिज् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वा॒घताम्of the singers/praisers
वा॒घताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवाघत् (प्रातिपदिक)
अध्वराणाम्of the sacrifices
अध्वराणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
चेतनम्the inspirer/impeller; the conscious one
चेतनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootचेतन (प्रातिपदिक) < √चित् (चेतयति/अवबोध)
जातवेदसम्Jātavedas (Agni), knower of all that is born
जातवेदसम्:
कर्म
TypeNoun (epithet)
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय) < जात + वेदस्
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
शंसन्तिthey praise
शंसन्ति:
—
TypeVerb
Root√शंस् (स्तुति/कथन)
नमसाwith reverence, with homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
जू॒तिभिःwith swift impulses/speedings
जू॒तिभिः:
करण
TypeNoun
Rootजूति (प्रातिपदिक)
वृधेfor growth/increase (for the thriving one)
वृधे:
सम्प्रदान
TypeNoun (verbal noun)
Rootवृध् (प्रातिपदिक/कृदन्त; √वृध् ‘वर्धते’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
