Sukta 26
Sukta 3.26
Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage (self-referential: kuśikāsaḥ)
Agni Vaiśvānara
Jagatī (likely; long pādas; requires metrical verification)
अयं सूक्तो विश्वामित्रस्य गाथिनः कुशिकवंशस्याग्निं वैश्वानरं विश्वाग्निं समाह्वयति—यः स्वर्लोकं (स्वर्) अन्वविन्दत्, ऋतस्य सत्येन पथा हविर्निष्ठया वहति। स्तुत्यनुक्रमेण मरुद्भिः सह—तीव्रैः वर्षदीप्तैः सहायैः—अग्नेः शक्तिरभिवर्धते, यावत् स बहुधारोऽक्षयः प्रस्रवणरूपः प्रादुर्भवति—धीमान् वाचः पिता, यं द्यावापृथिव्यौ स्वयमेव धारयतः।
Mantras
Mantra 1
वैश्वानरं मनसाग्निं निचाय्या हविष्मन्तो अनुषत्यं स्वर्विदम् । सुदानुं देवं रथिरं वसूयवो गीर्भी रण्वं कुशिकासो हवामहे ॥
वयं हविष्मन्तो मनसा वैश्वानरम् अग्निं निचाय्य अनुषत्यं स्वर्विदं हवामहे। वसूयवः कुशिकासः गीर्भिः रण्वं सुदानुं देवं रथिरं हवामहे।
Mantra 2
तं शुभ्रमग्निमवसे हवामहे वैश्वानरं मातरिश्वानमुक्थ्यम् । बृहस्पतिं मनुषो देवतातये विप्रं श्रोतारमतिथिं रघुष्यदम् ॥
तम् शुभ्रम् अग्निम् अवसे हवामहे—वैश्वानरं मातरिश्वानम् उक्थ्यम्। मनुषो देवतातये बृहस्पतिं हवामहे—विप्रं श्रोतारम् अतिथिं रघुष्यदम्।
Mantra 3
अश्वो न क्रन्दञ्जनिभिः समिध्यते वैश्वानरः कुशिकेभिर्युगेयुगे । स नो अग्निः सुवीर्यं स्वश्व्यं दधातु रत्नममृतेषु जागृविः ॥
अश्वो न क्रन्दन् जनिभिः समिध्यते वैश्वानरः कुशिकेभिर्युगॆ युगॆ। स नोऽग्निः अमृतेषु जागृविः रत्नं दधातु—सुवीर्यं स्वश्व्यं च।
Mantra 4
प्र यन्तु वाजास्तविषीभिरग्नयः शुभे सम्मिश्लाः पृषतीरयुक्षत । बृहदुक्षो मरुतो विश्ववेदसः प्र वेपयन्ति पर्वताँ अदाभ्याः ॥
प्र यन्तु वाजास्तविषीभिरग्नयः शु॒भे सम्मिश्लाः पृषतीरयुक्षत। बृहदुक्षो मरुतो विश्ववेदसः प्र वेपयन्ति पर्वतानदाभ्याः।
Mantra 5
अग्निश्रियो मरुतो विश्वकृष्टय आ त्वेषमुग्रमव ईमहे वयम् । ते स्वानिनो रुद्रिया वर्षनिर्णिजः सिंहा न हेषक्रतवः सुदानवः ॥
अग्निश्रियो मरुतो विश्वकृष्टय आ त्वेषमु॒ग्रमव ईमहे वयम्। ते स्वानिनो रुद्रिया वर्षनिर्णिजः सिंहा न हेषक्रतवः सुदानवः।
Mantra 6
व्रातंव्रातं गणंगणं सुशस्तिभिरग्नेर्भामं मरुतामोज ईमहे । पृषदश्वासो अनवभ्रराधसो गन्तारो यज्ञं विदथेषु धीराः ॥
व्रातं व्रातं गणं गणं सुशस्तिभिर् वयं अग्नेर्भामं मरुतामोज ईमहे। पृषदश्वासोऽनवभ्रराधसो विदथेषु यज्ञं गन्तारो धीरा इति।
Mantra 7
अग्निरस्मि जन्मना जातवेदा घृतं मे चक्षुरमृतं म आसन् । अर्कस्त्रिधातू रजसो विमानोऽजस्रो घर्मो हविरस्मि नाम ॥
अग्निरस्मि जन्मना जातवेदा; घृतं मे चक्षुर् अमृतं म आसन्। अर्कस्त्रिधातू रजसो विमानोऽजस्रो घर्मो हविरस्मि नाम।
Mantra 8
त्रिभिः पवित्रैरपुपोद्ध्यर्कं हृदा मतिं ज्योतिरनु प्रजानन् । वर्षिष्ठं रत्नमकृत स्वधाभिरादिद्द्यावापृथिवी पर्यपश्यत् ॥
त्रिभिः पवित्रैर् अपूपोद्ध्य अर्कं हृदा मतिं ज्योतिर् अनु प्रजानन्। वर्षिष्ठं रत्नम् अकृत स्वधाभिर् आदिद् द्यावापृथिवी पर्यपश्यत्।
Mantra 9
शतधारमुत्समक्षीयमाणं विपश्चितं पितरं वक्त्वानाम् । मेळिं मदन्तं पित्रोरुपस्थे तं रोदसी पिपृतं सत्यवाचम् ॥
शतधारम् उत्सम् अक्षीयमाणं विपश्चितं पितरं वक्तॄणाम् । मेळिं मदन्तं पित्रोरुपस्थे तं रोदसी पिपृतं सत्यवाचम् ॥
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Agni as Vaiśvānara, the “universal Fire” present among all peoples, who carries offerings and opens the way to the luminous realm (svar).
The Maruts are invoked as powers that bear Agni’s splendor and provide fierce, energizing protection. They strengthen Agni’s work in the sacrifice and symbolize storm-like force that supports growth and victory.
It means Agni is seen as the source of inspired, truthful speech (vāc) and insight. As the sacrificial fire is kindled, it ‘kindles’ clarity and right expression in the worshiper as well.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.