Rig Veda 3.2.12: Mandala 3, Sukta 2, Mantra 12
Sukta 3.2
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः ॥
Transliteration
vaiśvānarás pratná-thā nā́kam ā́ruhad divás pṛṣṭháṃ bhandamā́naḥ sumánma-bhiḥ | sá pū́rva-vaj jánayan jántave dhánam samā́nám ájmaṃ páry eti jā́gṛviḥ ||
Translation
वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद् दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः। स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः॥
Word by Word
वैश्वानरःVaiśvānara (Agni)
वैश्वानरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक; अग्नि-विशेष) < विश्वानर
प्रत्नथाas of old, in the ancient way
प्रत्नथा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्रत्नथा (अव्यय) < प्रत्न
नाकम्heaven, the celestial realm
नाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
आरुहत्mounted, ascended
आरुहत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√रुह् (रुहँ आरोहणे)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
पृष्ठम्back, ridge, surface
पृष्ठम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
भन्दमानःshining/being radiant; rejoicing (as he goes)
भन्दमानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√भन्द् (भन्दँ स्तुतौ/हर्षे; वैदिक)
सुमन्मभिःwith good thoughts/favours
सुमन्मभिः:
करण
TypeNoun
Rootसुमन्मन् (प्रातिपदिक) = सु- + मन्मन्
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
पूर्ववत्as before, as formerly
पूर्ववत्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय/निपात) < पूर्व + वत्
जनयन्generating, producing
जनयन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb
Root√जन् (जनँ प्रादुर्भावे) / caus. √जन् → जनयति
जन्तवेfor the creature/for the people
जन्तवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootजन्तु (प्रातिपदिक)
धनम्wealth
धनम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
समानम्equal, common (to all)
समानम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
अज्मम्course, path, drive
अज्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअज्मन् (प्रातिपदिक; ‘मार्ग/गमन/अभियान’)
परिaround, all about
परि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
एतिgoes, moves
एति:
क्रिया
TypeVerb
Root√इ (इण् गतौ)
जागृविःwakeful, vigilant
जागृविः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Root√जागृ (जागृ निद्राक्षये) → जागृवत् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
