Rig Veda 3.12.3: Mandala 3, Sukta 12, Mantra 3

Sukta 3.12

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.12)

Devata: Indrāgnī (Indra and Agni invoked together)

Chandas: Gāyatrī

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रमग्निं कविच्छदा यज्ञस्य जूत्या वृणे । ता सोमस्येह तृम्पताम् ॥

Transliteration

índram agníṃ kaví-cchadā yajñásya jūtyā́ vṛṇe | tā́ somásyehá tṛmpatām ||

Translation

इन्द्रमग्निं कविच्छदा यज्ञस्य जूत्या वृणे । तौ सोमस्येह तृम्पताम् ॥

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म (वृणे इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (वृणे इति क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• कविच्छदा: having the ‘covering/veil’ of a sage; poet-veiled (epithet)
• कविच्छदा: कर्मविशेषण (इन्द्रम्, अग्निम् इत्ययोः)
• Type: Adjective (compound epithet)
• Root: कवि-छद (समास; छद्/छद् ‘आच्छादन/आवरण’ इत्यर्थे प्रातिपदिक-आधारः)

• शदा: destroy! / may (he) destroy (Vedic injunctive/imperative nuance)
• शदा: (स्वतन्त्रक्रिया/आह्वानात्मक) —
• Type: Verb
• Root: शद् (धातु; ‘विनाशे/क्षये’ इत्यर्थे, वैदिक)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (जूत्या इत्यस्य/वृणे इत्यस्य सन्दर्भे)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• जूत्या: with aid/impulse; with swift help
• जूत्या: करण (वृणे—‘सहायया/प्रेरणया’)
• Type: Noun
• Root: जूति (प्रातिपदिक; ‘प्रेरणा/वेग/सहायता’)

• वृणे: I choose
• वृणे: क्रिया (कर्तृ—अहं)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; ‘वरणे/चयन’)

• ता: those two (them both)
• ता: कर्म (तृम्पताम् इति क्रियायाः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: सम्बन्ध (तृम्पताम्—‘सोमेन/सोमस्य’ इति)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: अधिकरण (देश/सन्दर्भ: ‘here’)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• तृम्पताम्: let the two be satisfied / may they drink their fill
• तृम्पताम्: क्रिया (कर्तृ—इन्द्र-अग्नी)
• Type: Verb
• Root: तृप्/तृम्प् (धातु; ‘तर्पणे/तृप्तौ’)