Rig Veda 2.13.12 — Mandala 2, Sukta 13, Mantra 12
Sukta 2.13
Rishi: Gṛtsamada (traditional)
Devata: Indra
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अरमयः सरपसस्तराय कं तुर्वीतये च वय्याय च स्रुतिम् । नीचा सन्तमुदनयः परावृजं प्रान्धं श्रोणं श्रवयन्त्सास्युक्थ्यः ॥
Transliteration
áramayaḥ sárāpasas tárāya kám turvī́taye ca vayyā́ya ca srutím | nīcā́ sántam úd anayaḥ parā-vṛ́jaṃ prá ā́ndhaṃ śróṇaṃ śraváyann sá āsy ukthyáḥ ||
Translation
ताराय कं तुर्वीतये च वय्याय च शीघ्रगामिनः समरमयः, स्रुतिं च न्यधाः। नीचं सन्तं उदनयः, परावृजं प्राणयः; अन्धं श्रोणं च श्रावयन्—स एव सास्य उक्थ्यः।
Word by Word
अरम्duly, fittingly, sufficiently
अरम्:
—
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय-प्रातिपदिक) / √अर् (गत्यर्थ) (निरुक्त-सम्बन्ध)
अयःmetal, iron
अयः:
Karma
TypeNoun
Rootअयस् (प्रातिपदिक)
सरपसःof the serpent/creeping one (serpent-like foe)
सरपसः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसरपस् (प्रातिपदिक)
तरायfor the overcoming / for the crossing (i.e., for surpassing)
तराय:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootतर (प्रातिपदिक; तुलनार्थ-विशेषण)
कम्whom? / what?
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तुर्वीतयेfor impetuous advance / for swift onset
तुर्वीतये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootतुर्वीति (प्रातिपदिक; नामधातु/भाववाचक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
वय्यायfor pursuit/drive (impelling onward)
वय्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवय्य (प्रातिपदिक; वैदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
स्रुतिम्a course, track, path
स्रुतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्रुति (प्रातिपदिक)
नीचाdown, downward
नीचा:
Karma (goal-direction) / Adverbial
TypeAdjective
Rootनीच (प्रातिपदिक)
सन्तम्being, existing
सन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसत् (√अस् ‘to be’ का वर्तमान-कृदन्त; प्रातिपदिक)
उदनयःyou led up/out, you brought forth
उदनयः:
Kartā (implied ‘त्वम्/इन्द्रः’) + Karma (object implied)
TypeVerb
Rootउद्-√नी (धातु)
परावृजम्turned away, driven off
परावृजम्:
Karma
TypeVerb
Rootपरा-√वृज् (धातु; ‘to turn away/drive off’)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
अन्धम्blind
अन्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
श्रोणम्lame, crippled
श्रोणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रोण (प्रातिपदिक)
श्रवयन्causing to hear, making (him) hear
श्रवयन्:
Kartā (agent-participle)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु) → श्रावय (णिच् causative) वर्तमान-कृदन्त
सास्यhaving a mouth / having speech
सास्य:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootसास्य (प्रातिपदिक; वैदिक, ‘with mouth/with speech’)
उक्थ्यःpraiseworthy with hymns / fit for the uktha
उक्थ्यः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootउक्थ्य (प्रातिपदिक; उक्थ ‘hymn’ से)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.