Rig Veda 10.92.12: Mandala 10, Sukta 92, Mantra 12

Sukta 10.92

Devata: Budhnya Ahi (serpent of the depths) with Sūrya and Candra (Sun and Moon) as co-invoked powers

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

उत स्य न उशिजामुर्विया कविरहिः शृणोतु बुध्न्यो हवीमनि । सूर्यामासा विचरन्ता दिविक्षिता धिया शमीनहुषी अस्य बोधतम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.92.12

Transliteration

uta sya na uśijām urviyā kavir ahiḥ śṛṇotu budhnyo hāvīmani | sūryāmāsā vi-carantā divi-kṣitā dhiyā śamīnahuṣī asya bodhatam ||

Translation

उत स्य नः उशिजाम् उर्विया कविरहिः—बुध्न्यः—हवीमनि शृणोतु। सूर्याचन्द्रमसौ दिविक्षितौ विचरन्तौ, शमीनहुष्योः दीप्तया धिया, अस्य (अस्माकम् आह्वानस्य) बोधतां च अस्मासु चेतनां जनयताम्।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• स्य: that (he)
• स्य: Kartā (with कविः) / deictic
• Type: Pronoun (enclitic) / particle
• Root: स (तद्-प्रातिपदिक)

• नः: for us; of us
• नः: Sampradāna (beneficiary) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• उशिजाम्: of the uśij-s (bright/dawn-like ones)
• उशिजाम्: सम्बन्ध (genitive dependent on उर्विया/कविः-context)
• Type: Noun
• Root: उशिज् (प्रातिपदिक)

• उर्विया: widely; with broad (power)
• उर्विया: Karaṇa (instrument/means; adverbial instr.)
• Type: Adjective / Noun (instr.)
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक) / उरु (adj.)

• कविः: the seer; sage
• कविः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• अहिः: the serpent; Ahi
• अहिः: Kartā (apposition/epithet) / or vocative-like address in hymnic style
• Type: Noun
• Root: अहि (प्रातिपदिक)

• शृणोतु: let (him) hear
• शृणोतु: Kriyā
• Type: Verb
• Root: श्रु

• बुध्न्यः: the one of the depths; the subterranean (one)
• बुध्न्यः: Kartā (subject of शृणोतु; epithet) / apposition to कविः/अहिः
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: बुध्न्य (प्रातिपदिक; from बुध्न ‘bottom, depth’)

• हवीमनि: in the offering/oblation (act); at the sacrifice
• हवीमनि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: हवीमन (प्रातिपदिक; from हविस्/हव्या + मन)

• सूर्यामासा: Sun and Moon
• सूर्यामासा: Kartā
• Type: Noun (compound)
• Root: सूर्य + मास (द्वन्द्व-समास)

• विचरन्ता: moving about; roaming
• विचरन्ता: Kartā (agreeing with सूर्यामासा)
• Type: Participle
• Root: वि-चर्

• दिविक्षिता: dwelling in heaven
• दिविक्षिता: Kartā (agreeing with सूर्यामासा)
• Type: Participle/Adjective (compound)
• Root: दिवि + क्षित (kṣit ‘dwelling/abiding’)

• धिया: by insight; with thought
• धिया: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक)

• शमी: O Śamī (name/epithet)
• शमी: Sambodhana
• Type: Noun / epithet
• Root: शमी (प्रातिपदिक)

• नहुषी: O Nahūṣī (name/epithet)
• नहुषी: Sambodhana
• Type: Noun / epithet
• Root: नहुषी (प्रातिपदिक)

• अस्य: of this; of him
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम्

• बोधतम्: be aware (you two); take notice
• बोधतम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: बुध्