Rig Veda 10.71.2 — Mandala 10, Sukta 71, Mantra 2
Sukta 10.71
Rishi: Bṛhaspati (Angirasa tradition) / hymn attributed in Anukramaṇī to Bṛhaspati
Devata: Vāc (the Word), with Bṛhaspati as the inspired power presiding over sacred speech
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas)
Samhita Patha (Devanagari)
सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि ॥
Transliteration
saktúm iva títāunā punántaḥ yátra dhīrā́ manásā vā́cam ákrata | átrā sakhā́yaḥ sakhyā́ni jānate bhadráiṣāṃ lakṣmī́r nihitā́dhi vā́ci ||
Translation
सक्तुमिव तितउना पुनन्तो यत्र धीरा मनसा वाचमक्रत । अत्रा सखायः सख्यानि जानते भद्रैषां लक्ष्मीर्निहिताधि वाचि ॥
Word by Word
सक्तुम्parched grain/meal
सक्तुम्:
कर्म (उपमान-रूपेण) / उपमेय-क्रियायाः विषयः
TypeNoun
Rootसक्तु- (प्रातिपदिक) < √सञ्ज्/√सच् (PIE *sekʷ- ‘to follow/attach’, semantic development to ‘meal/flour’ in Vedic) [lexical noun]
इवlike, as
इव:
— (उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात) [indeclinable]
तितउनाwith a sieve/strainer
तितउना:
करण
TypeNoun
Rootतितउ- (प्रातिपदिक; ‘sieve/strainer’, Vedic) [instrument noun]
पुनन्तःpurifying, cleansing
पुनन्तः:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Root√पू (पवने/शोधने) → पुनन्त् (वर्त. कृदन्त, शतृ)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण (स्थान) / सम्बन्ध-निर्देशक
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय; य-प्रत्यय) स्थानवाचक
धीराःthe wise (men)
धीराः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootधीरा- (प्रातिपदिक) < √धी (बुद्धौ) / धीर ‘wise’
मनसाwith (their) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस्- (प्रातिपदिक) < √मन् (मनने)
वाचम्speech, word
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच्- (प्रातिपदिक) < √वच् (वचने)
अक्रतthey fashioned/formed
अक्रत:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करणे) → अ-क्रत्
अत्रhere, in this (matter)
अत्र:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय) स्थानवाचक
सखायःfriends
सखायः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसखि- (प्रातिपदिक) ‘friend’
सख्यानिfriendships, bonds of friendship
सख्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootसख्य- (प्रातिपदिक) ‘friendship, friendly ties’
जानतेthey know/recognize
जानते:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√ज्ञा (अवबोधने) → जानते
भद्राauspicious, good
भद्रा:
कर्तृ/विशेषण (वाक्ये ‘लक्ष्मीः’ सह)
TypeAdjective
Rootभद्र- (प्रातिपदिक) ‘auspicious, good’
एषाम्of these (people), their
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एषाम्
लक्ष्मीःfortune, prosperity (the ‘mark’ of good)
लक्ष्मीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootलक्ष्मी- (प्रातिपदिक) ‘mark, fortune, prosperity’
निहिताplaced, deposited
निहिता:
— (विशेषण; ‘placed’)
TypeVerb (participle)
Rootनि-√धा (स्थापने) → निहित (भूतकृदन्त, क्त) → निहिता
अधिupon, in
अधि:
अधिकरण-सम्बन्ध (उपरि/अधिष्ठान)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय) ‘upon, over’
वाचिin speech, in the word
वाचि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootवाच्- (प्रातिपदिक) < √वच्
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.