Rig Veda 10.69.5 — Mandala 10, Sukta 69, Mantra 5
Sukta 10.69
Rishi: Vādhryaśva (traditional attribution within this hymn-cycle; the poet speaks in the first person proclaiming his name)
Devata: Agni (implied across the hymn; verse 6 explicitly addresses Agni; here the seer exhorts Vādhryaśva in Agni’s field of victory and guardianship)
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas typical for RV 10.69)
Samhita Patha (Devanagari)
भवा द्युम्नी वाध्र्यश्वोत गोपा मा त्वा तारीदभिमातिर्जनानाम् । शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम ॥
Transliteration
bhávā dyumnī vādhryaśvóta gopā́ mā tvā tārīd abhimātír janānām | śū́ra iva dhṛṣṇúś cyávanāḥ sumitrás prá nu vócaṃ vādhryaśvásya nā́ma ||
Translation
भव द्युम्नि वाध्र्यश्व, उत गोपा रश्मीनाम्। मा त्वा जनानाम् अभिमातिः तरीत्। शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः, प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम (आत्मलक्षणं च)।
Word by Word
भवाbe; become
भवा:
(सम्बोधन-आदेश) कर्तृ-प्रवर्तन
TypeVerb
Rootभू (धातु)
द्यु॒म्नीO glorious/bright one
द्यु॒म्नी:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootद्यु॒म्नि- (प्रातिपदिक; द्युम्न ‘तेजस्/यशस्’)
वाध्र्यश्वःVādhryaśva (a man/poet)
वाध्र्यश्वः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper name)
Rootवाध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; नाम)
उतand; also
उत:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
गोपाprotector; herdsman
गोपा:
कर्तृ (वाध्र्यश्वस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootगोपा- (प्रातिपदिक; गो + पा ‘पालक’)
माdo not
मा:
(निषेध) क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
तारीत्let (it) not overcome/cross
तारीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootतॄ (धातु; ‘तरति’)
अभिमातिःhostility; oppression
अभिमातिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअभिमाति- (प्रातिपदिक)
जनानाम्of men; of people
जनानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन- (प्रातिपदिक)
शूरःa hero; valiant
शूरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootशूर- (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
उपमान-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
धृष्णुःbold; daring
धृष्णुः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधृष्णु- (प्रातिपदिक)
च्यवनःCyavana
च्यवनः:
कर्तृ (समनाधिकरण)
TypeNoun (Proper name)
Rootच्यवन- (प्रातिपदिक; नाम)
सुमित्रःgood-friended; having good allies
सुमित्रः:
कर्तृ (विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective/Noun
Rootसुमित्र- (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
नुnow; indeed
नु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
वोचम्I spoke; I shall proclaim
वोचम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
वाध्र्यश्वस्यof Vādhryaśva
वाध्र्यश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (Proper name)
Rootवाध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; नाम)
नामname
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन्- (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.