HomeRig VedaMandala 10Sukta 65Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 10.65.12: Mandala 10, Sukta 65, Mantra 12

Sukta 10.65

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Aśvinau (within a Viśve Devāḥ hymn, this verse foregrounds the Aśvins)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

भुज्युमंहसः पिपृथो निरश्विना श्यावं पुत्रं वध्रिमत्या अजिन्वतम् । कमद्युवं विमदायोहथुर्युवं विष्णाप्वं विश्वकायाव सृजथः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.65.12

bhujyúm áṃhasaḥ pipṛthó nír aśvinā śyāváṃ putráṃ vadhri-matyā́ ájinvatam | kama-dyúvaṃ vi-madā́yohathur yuváṃ viṣṇā́pvaṃ víśvakāyā́va sṛjathaḥ ||

हे अश्विनौ, युवां भुज्युं अंहसः निः पिपृथथुः; वध्रिमत्याः पुत्रं श्यावं च अजीजनतम्। विमदाय कामद्युवं वहथुः, विश्वकायाय विष्णाप्वं प्रवर्तयथः; एवं युवां त्रातारौ युगलौ प्राणं संकटात् उद्धृत्य सम्यग्गतिं पुनः स्थापयथः।

भुज्युम्Bhujyu (a man), him
भुज्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभुज्यु (प्रातिपदिक; नाम) अथवा भुज्यु- (युवन्-नाम)
अंहसःfrom distress/anguish
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)
पिपृथःyou (one of you) have filled/spread; (i.e., rescued/extended help)
पिपृथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootपृ (धातु; ‘पूरणे/विस्तारे’), पिपृथः = परोक्ष/परफेक्ट 2द्वि? (वेदिक रूप)
निःout, forth
निः:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
श्यावम्dark/black
श्यावम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्याव (प्रातिपदिक)
पुत्रम्son
पुत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
वध्रिमत्याby/with Vadhri-matī (the mother named Vadhri-matī)
वध्रिमत्या:
करण
TypeAdjective
Rootवध्रिमत् (प्रातिपदिक; ‘वध्रि-’ + मतुप्)
अजिन्वतम्you two impelled/quickened (restored)
अजिन्वतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु; ‘प्रेरणे/तर्पणे’), उपसर्ग: आ- (वेदे लुप्त/अर्थतः)
कमद्युवम्which (deed) today, you two?
कमद्युवम्:
सम्बोधन/प्रश्न (वाक्यप्रवर्तक)
TypeIndeclinable
Rootकम् (अव्यय/प्रश्न) + अद्य + युवम् (सर्वनाम)
विमदायfor Vimada
विमदाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविमद (प्रातिपदिक; नाम)
ऊहथुःyou two have carried/brought
ऊहथुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/ऊह् (धातु; वेदिक ‘ऊह्’ = ‘वह्’/‘उह्’ ‘वहने/उद्धरणे’)
युवम्you two
युवम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विष्णाप्वम्Viṣṇāpu (a person/hero), him
विष्णाप्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootविष्णापु (प्रातिपदिक; नाम, वेदिक)
विश्वकायावfor Viśvakāya (to Viśvakāya)
विश्वकायाव:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootविश्वकाय (प्रातिपदिक; नाम/विशेषण) + व् (वेदिक अव्यय/सम्बन्ध)
सृजथःyou two release/let go/send forth
सृजथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज् (धातु; ‘सर्गे/मोचने’)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App