Rig Veda 10.63.13: Mandala 10, Sukta 63, Mantra 13
Sukta 10.63
Rishi: Plati (Plati’s son is mentioned later in the hymn-cycle; traditional attribution for RV 10.63 is associated with the Plati lineage in some Anukramaṇī traditions)
Devata: Ādityas (truth-guardians); prayer for guidance into svasti
Chandas: Triṣṭubh (probable; hymn-section style and cadence—needs confirmation from a metrical index)
Samhita Patha (Devanagari)
अरिष्टः स मर्तो विश्व एधते प्र प्रजाभिर्जायते धर्मणस्परि । यमादित्यासो नयथा सुनीतिभिरति विश्वानि दुरिता स्वस्तये ॥
Transliteration
áriṣṭaḥ sá márto víśva édhaté prá prájā́bhir jā́yate dhármaṇas pári | yám ādityā́so náyatha sunītíbhir áti víśvāni duritā́ svastáye ||
Translation
अरिष्टः स मर्तो विश्व एधते; प्र प्रजाभिर्जायते धर्मणः परि। यम् आदित्यासो नयथ सुनीतिभिः, अति विश्वानि दुरितानि स्वस्तये।
Word by Word
अरिष्टःunharmed, uninjured
अरिष्टः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootअरिष्ट (प्रातिपदिक) < √रिष् (हिंसार्थे) + अ- (निषेध)
सःhe
सः:
कर्तृ (एधते/जायते)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्तःmortal, man
मर्तः:
कर्तृ (एधते/जायते)
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक) < √मृ (मरणे)
विश्वःall, entire
विश्वः:
विशेषणम् (मर्तः)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
एधतेthrives, prospers
एधते:
क्रिया
TypeVerb
Root√एध् (वृद्धौ/दीप्तौ)
प्रforth, greatly
प्र:
क्रियाविशेषणम् (एधते)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रforth, abundantly
प्र:
क्रियाविशेषणम् (जायते)
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
प्रजाभिःwith offspring, with progeny
प्रजाभिः:
करण (सह/साधनभावः) (जायते)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) = प्र + √जन् (जनने)
जायतेis born, comes to be
जायते:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
धर्मणःof the law/order (dharma)
धर्मणः:
सम्बन्ध (परि इत्यस्य) / अधिकरण-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे)
परिaround; in the sphere of
परि:
क्रियाविशेषणम्/सम्बन्धसूचकः
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/निपात)
यम्whom
यम्:
कर्म (नयथ)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्यासःthe Ādityas
आदित्यासः:
कर्तृ (नयथ)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
नयथyou lead
नयथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√नी (नयने)
सुनीतिभिःwith good guidances/wise leadings
सुनीतिभिः:
करण (नयथ)
TypeNoun
Rootसुनीति (प्रातिपदिक) = सु + नीति < √नी (नयने)
अतिbeyond, across
अति:
क्रियाविशेषणम् (नयथ)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/निपात)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म (अति-नयथ)
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
दुरितानिmisfortunes, sins, difficulties
दुरितानि:
कर्म (अति-नयथ) (विश्वानि इत्यस्य विशेष्यभावः)
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक) = दुर् + इत (√इ)
स्वस्तयेfor well-being, for welfare
स्वस्तये:
सम्प्रदान (नयथ)
TypeNoun
Rootस्वस्ति (प्रातिपदिक) = सु + अस्ति
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.