Rig Veda 10.53.9 — Mandala 10, Sukta 53, Mantra 9
Sukta 10.53
Rishi: Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)
Devata: Tvaṣṭṛ and Brahmaṇaspati (lord of the mantric power)
Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वष्टा माया वेदपसामपस्तमो बिभ्रत्पात्रा देवपानानि शंतमा । शिशीते नूनं परशुं स्वायसं येन वृश्चादेतशो ब्रह्मणस्पतिः ॥
Transliteration
tváṣṭā māyā́ veda apásām apás-tamo bíbhrat pā́trā deva-pā́nāni śáṃ-tamā | śíśīte nūnáṃ paraśúṃ svāyásam yéna vṛścā́d étaśo bráhmaṇas pátiḥ ||
Translation
त्वष्टा माया वेद, अपसाम् अपस्तमः; बिभ्रत् पात्रा देवपानानि शंतमा। शिशीते नूनं परशुं स्वायसं, येन वृश्चाद् एतशो ब्रह्मणस्पतिः।
Word by Word
त्वष्टाTvaṣṭṛ (the divine artisan)
त्वष्टा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वष्टृ (प्रातिपदिक) < PIE *teks- ‘to fashion’
मायाःskills, wondrous powers
मायाः:
कर्म
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक)
वेदknows
वेद:
—
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
अपसाम्of works/deeds
अपसाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक)
अपस्तमःmost skilled in work
अपस्तमः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपस् + तम (प्रातिपदिक; तमप्-प्रत्यय)
बिभ्रत्bearing, carrying
बिभ्रत्:
कर्तृ (सहायक-क्रिया/विशेषण)
TypeParticiple
Rootभृ (धातु) → बिभ्रत् (वर्तमान कृदन्त)
पात्राvessels, bowls
पात्रा:
कर्म
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
देवपानानिcontaining the gods’ drink (soma)
देवपानानि:
कर्म (विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवपान (प्रातिपदिक; देव + पान ‘drink’)
शंतमाmost beneficent, most auspicious
शंतमा:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशम् + तम (प्रातिपदिक; तमप्-प्रत्यय)
शिशीतेsharpens, whets
शिशीते:
—
TypeVerb
Rootशा/शि (धातु) ‘to whet, sharpen’
नूनम्now, indeed
नूनम्:
—
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
परशुम्axe
परशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरशु (प्रातिपदिक)
स्वायसम्of good iron, well-metallic
स्वायसम्:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व + आयस (प्रातिपदिक; ‘of iron/metal’)
येनwith which
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वृश्चात्may he cut
वृश्चात्:
—
TypeVerb
Rootव्रश्च् (धातु) ‘to cut, hew’
एतशःEtáśa (the swift one/steed)
एतशः:
कर्म
TypeNoun
Rootएतश (प्रातिपदिक; ‘swift/steed’, esp. solar horse)
ब्रह्मणस्पतिःBṛhaspati (Lord of sacred speech)
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक; ‘lord of prayer/sacred formulation’)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.