Rig Veda 10.40.13: Mandala 10, Sukta 40, Mantra 13
Sukta 10.40
Devata: Aśvinau
Samhita Patha (Devanagari)
ता मन्दसाना मनुषो दुरोण आ धत्तं रयिं सहवीरं वचस्यवे । कृतं तीर्थं सुप्रपाणं शुभस्पती स्थाणुं पथेष्ठामप दुर्मतिं हतम् ॥
Transliteration
tā́ mandasānā́ manuṣó duroṇá ā́ dhattáṃ rayíṃ sahávīraṃ vacasyáve | kṛtáṃ tī́rthaṃ su-prapā́ṇaṃ śúbhaspatī sthā́ṇuṃ pathéṣṭhām ápa durmatíṃ hatám ||
Translation
ता मन्दसानौ मनुषो दुरोणे, वचस्यवे सहवीरं रयिं धत्तम्। शुभस्पती, कृतं तीर्थं सुप्रपाणं कुरुतम्; पथे स्थाणुवत् अवस्थितां दुर्मतिम् अप हतम्।
Word by Word
तौthose two (you two)
तौ:
कर्तृ (सम्बोधन-रहितः; मुख्यक्रिययोः कर्तारौ)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्दसानौrejoicing, gladdened
मन्दसानौ:
कर्तृ (तौ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (participle-like)
Rootमन्द् (धातु) → मन्दस (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘आनन्दित/प्रमुदित’)
मनुषःof the man / of Manu (i.e., of mankind)
मनुषः:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
दुरोणेin the house, in the dwelling
दुरोणे:
अधिकरण (स्थानम्)
TypeNoun
Rootदुरोण (प्रातिपदिक)
आtowards, hither; in
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
धत्तम्place, bestow (you two)
धत्तम्:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
सहवीरम्with heroes/men, accompanied by warriors
सहवीरम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसहवीर (प्रातिपदिक; सह + वीर)
वचस्यवेto the praiser, to the one seeking to praise
वचस्यवे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective (recipient)
Rootवचस्यु (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकाम/वचः-इच्छु’)
कृतम्made, prepared
कृतम्:
कर्म/विशेषण (तीर्थम् प्रति)
TypeAdjective/Participle
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
तीर्थम्a ford, passage, crossing-place
तीर्थम्:
कर्म (धत्तम् इत्यस्य; ‘तीर्थं धत्तम्’)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
सुप्रपाणम्with good access/approach, easy to reach
सुप्रपाणम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसुप्रपाण (प्रातिपदिक; सु + प्रपाण)
शुभस्पतीO lords of splendor/beauty
शुभस्पती:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootशुभस् + पति (समास-प्रातिपदिक; द्विवचन-सम्बोधन)
स्थाणुम्a stump, fixed post/obstacle
स्थाणुम्:
कर्म (अप हतम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootस्थाणु (प्रातिपदिक)
पथेष्ठाम्standing in the way, blocking the path
पथेष्ठाम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootपथेष्ठा (प्रातिपदिक; पथि + स्था ‘standing on the path’)
अपaway, off
अप:
—
TypeIndeclinable
Rootअप (उपसर्ग/निपात)
दुर्मतिम्evil thought, ill intent
दुर्मतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदुर्मति (प्रातिपदिक; दुर् + मति)
हतम्struck down, removed (drive away)
हतम्:
क्रिया-सम्बद्ध (आज्ञार्थक-भावः)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.