Rig Veda 10.143.2: Mandala 10, Sukta 143, Mantra 2
Sukta 10.143
Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa (probable hymn attribution)
Devata: Aśvinau (Nā́satyā)
Samhita Patha (Devanagari)
त्यं चिदश्वं न वाजिनमरेणवो यमत्नत । दृळ्हं ग्रन्थिं न वि ष्यतमत्रिं यविष्ठमा रजः ॥
Transliteration
tyáṃ cid áśvaṃ ná vā́jinam areṇávo yám atnát | dṛḷháṃ gránthiṃ ná ví ṣyatam átriṃ yáviṣṭham ā́ rájaḥ ||
Translation
तमपि वाजिनमश्वमिव बलं यदरेणवोऽतततुः—दृढं ग्रन्थिमिव तद्वि ष्यत; रजसि तमसि निहितमत्रिं यविष्ठमुदनयत प्रकाशे।
Word by Word
त्यम्that (him/that one)
त्यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त्य (एनक्लिटिक/प्रागृह्य रूप)
चित्even, indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अश्वम्horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
वाजिनम्the prize-winning/fast (steed)
वाजिनम्:
कर्म (अश्वस्य विशेषणम्/उपमानम्)
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक; ‘वाज’ + इन्)
अरेणवःdustless (ones) / free from dust
अरेणवः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootअरेणु (प्रातिपदिक; a- + रेणु ‘धूलि’)
यम्whom, which
यम्:
कर्म (यम्… अत्नत = whom they strove for)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अत्नतstrove for, exerted (themselves)
अत्नत:
क्रिया
TypeVerb
Rootअत्/अत्न् (धातु; ‘प्रयत्न/गमन’ अर्थे, वैदिक)
दृळ्हम्firm, tight
दृळ्हम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootदृळ्ह (प्रातिपदिक; दृढ-वैदिक रूप)
ग्रन्थिम्knot
ग्रन्थिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootग्रन्थि (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
विapart, asunder
वि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
ष्यतम्loosen, untie (you all)
ष्यतम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्यै/स्या (धातु; वैदिक ‘स्यति’ = बन्धन-विमोचन/छेदन/विभेदन)
अत्रिम्Atri
अत्रिम्:
कर्म (आ-रजः इत्यस्य गन्तव्य/प्राप्यः)
TypeProper Noun
Rootअत्रि (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
यविष्ठम्the youngest
यविष्ठम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootयविष्ठ (प्रातिपदिक; ‘युव’/‘यव’ आधार, अतिशय-प्रत्यय -इष्ठ)
आto, toward
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
रजःdust; haze; (also) midspace/atmosphere
रजः:
अधिकारण (भावार्थे/गत्यर्थे)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.