Rig Veda 10.102.6: Mandala 10, Sukta 102, Mantra 6
Sukta 10.102
Rishi: Mudgala
Devata: Indra (background sovereignty over the victory-force)
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
ककर्दवे वृषभो युक्त आसीदवावचीत्सारथिरस्य केशी । दुधेर्युक्तस्य द्रवतः सहानस ऋच्छन्ति ष्मा निष्पदो मुद्गलानीम् ॥
Transliteration
kakárdave vṛṣabhó yuktá āsīd ávāvacīt sā́rathir asya keśī́ | dúdher yuktásya drávataḥ sahā́nasa ṛcchánti ṣmā niṣpádo mudgalānīm ||
Translation
ककर्दवे वृषभो युक्त आसीदवावचीत् सारथिरस्य केशी। दुधेर्युक्तस्य द्रवतः सहानस ऋच्छन्ति ष्मा निष्पदो मुद्गलानीम्॥
Word by Word
ककर्दवेto Kakardu (proper name)
ककर्दवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootककर्दु- (प्रातिपदिक; नाम)
वृषभःthe bull
वृषभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृषभ-
युक्तःyoked, harnessed
युक्तः:
कर्तृ (वृषभस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootयुज् (धातु) → युक्त- (कृदन्त, क्त)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अवावचीत्called out / spoke (down/aside)
अवावचीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + अव (उपसर्ग)
सारथिःthe charioteer
सारथिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसारथि-
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → अस्य
केशीthe long-haired one
केशी:
कर्तृ (सारथेः विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootकेशिन्- (केश + इन्)
दुधेःof Dudhi (proper name)
दुधेः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदुधि- (प्रातिपदिक; नाम)
युक्तस्यof the yoked (one)
युक्तस्य:
सम्बन्ध (genitive)
TypeAdjective/Participle
Rootयुज् → युक्त-
द्रवतःof the running (one)
द्रवतः:
सम्बन्ध (genitive)
TypeParticiple
Rootद्रु (धातु) → द्रवत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
सहानसःthe strong/steadfast (ones)
सहानसः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसहान- (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/सहमान’)
ऋच्छन्तिreach, come to
ऋच्छन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootऋच्छ्/ऋ (गम्-अर्थे) (धातु)
ष्माindeed, just
ष्मा:
निपात (emphatic/particle)
TypeIndeclinable
Rootष्मा (निपात)
निष्पदःthe ones who slip/fall (lit. ‘slipping-feet’)
निष्पदः:
कर्तृ (सहानसः इत्यस्य सह-सम्बन्धः)
TypeNoun/Adjective
Rootनिष्पद्- (निस् + पद्; ‘पदच्युत/पतन’)
मुद्गलानीम्Mudgalānī (the woman Mudgala’s wife)
मुद्गलानीम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमुद्गलानी- (प्रातिपदिक; नाम)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.