Rig Veda 1.44.7: Mandala 1, Sukta 44, Mantra 7
Sukta 1.44
Rishi: Kaṇva
Devata: Agni (Hotṛ; Viśvavedas; Puru-hūta)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
होतारं विश्ववेदसं सं हि त्वा विश इन्धते । स आ वह पुरुहूत प्रचेतसोऽग्ने देवाँ इह द्रवत् ॥
Transliteration
hótāraṃ viśvá-vedasaṃ sáṃ hí tvā víśa indháte | sá ā́ vaha puruhūta prá-cetaso’gne devā́m̐ ihá drávat ||
Translation
होतारं विश्ववेदसं त्वां हि विशः सम्यग् इन्धते। अतः हे अग्ने, पुरुहूत प्रचेतस, देवान् इह आवह—द्रवत् (शीघ्रं गत्वा कार्यं साधय)।
Word by Word
होतारम्the Hotṛ-priest (invoker)
होतारम्:
कर्म (आ-वह ‘आनय’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootहोतृ (√हु ‘यज्/आह्वान’)
विश्ववेदसम्all-knowing / of universal wisdom
विश्ववेदसम्:
कर्म (होतारम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootविश्व-वेदस् (विश्व + वेदस् < √विद् ‘जान’)
सम्together, fully
सम्:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable (particle)
Rootहि
त्वाyou (Agni)
त्वा:
कर्म (इन्धते ‘प्रदीपयन्ति’ इत्यस्य)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
विशःthe clans/settlements (the people)
विशः:
कर्तृ (इन्धते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootविश्
इन्धतेthey kindle (set alight)
इन्धते:
—
TypeVerb
Root√इन्ध् ‘दीप्/प्रदीप्’
सःhe (that one = Agni)
सः:
कर्तृ (आ-वह इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद्
आhither, towards (us)
आ:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ
वहcarry/bring!
वह:
—
TypeVerb
Root√वह् ‘वह/आनय’
पुरुहूतO much-invoked one
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeAdjective/Vocative epithet
Rootपुरु-हूत (पुरु ‘बहु’ + हूत < √ह्वा/√हु ‘आह्वान’)
प्रचेतसःthe wise/foreknowing (ones)
प्रचेतसः:
कर्तृ (आगमन/द्रवद्-भावे), अथवा कर्मविशेषणम्
TypeAdjective (epithet)
Rootप्र-चेतस् (प्र + चेतस् < √चित् ‘चेत/बुध्’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि
देवान्the gods
देवान्:
कर्म (आ-वह ‘आनय’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेव
इहhere
इह:
अधिकरण (स्थान)
TypeIndeclinable
Rootइह
द्रवत्run swiftly / come quickly
द्रवत्:
—
TypeVerb (injunctive/imperative-like Vedic form)
Root√द्रु/द्रव् ‘शीघ्रं गच्छ’
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
