Rig Veda 1.32.2 — Mandala 1, Sukta 32, Mantra 2

Sukta 1.32

Rishi: Madhucchandas Vaiśvāmitra

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अहन्नहिं पर्वते शिश्रियाणं त्वष्टास्मै वज्रं स्वर्यं ततक्ष । वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमाना अञ्जः समुद्रमव जग्मुरापः ॥

Transliteration

ahann ahiṃ parvate śiśriyāṇaṃ tvaṣṭā asmai vajraṃ svaryaṃ tatakṣa | vāśrā iva dhenavaḥ syandamānā añjaḥ samudram ava jagmur āpaḥ ||

Translation

अहन्नहिं पर्वते शिश्रियाणं; त्वष्टा अस्मै स्वर्ग्यं वज्रं ततक्ष। वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमानाः आपः अञ्जः समुद्रम् अव जग्मुः।

Word by Word

• अहन्: he slew
• अहन्: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (√हन्)

• अहिम्: the serpent (Vṛtra)
• अहिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अहि-

• पर्वते: on the mountain
• पर्वते: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पर्वत-

• शिश्रियाणम्: lying/settled (having taken refuge)
• शिश्रियाणम्: कर्म (अहिम् विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: श्रि (√श्रि) → शिश्रियाण-

• त्वष्टा: Tvaṣṭṛ (the divine artisan)
• त्वष्टा: कर्तृ (ततक्ष इत्यस्य)
• Type: Noun (proper)
• Root: त्वष्टृ-

• अस्मै: for him (to him)
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (अस्मद्-प्रयोगः) → अस्मै

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: कर्म (ततक्ष इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वज्र-

• स्वर्यम्: heavenly, sun-bright
• स्वर्यम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्य-

• ततक्ष: he fashioned
• ततक्ष: (क्रिया) सहायक/अनुक्रम क्रिया
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (√तक्ष्)

• वाश्राः: bellowing/lowing
• वाश्राः: कर्तृ (स्यन्दमानाः इत्यस्य)
• Type: Adjective (fem.)
• Root: वाश्रा-

• इव: like
• इव: (उपमान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• धेनवः: cows
• धेनवः: कर्तृ (स्यन्दमानाः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धेनु-

• स्यन्दमानाः: flowing, streaming
• स्यन्दमानाः: कर्तृ (जग्मुः इत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: स्यन्द् (√स्यन्द्) → स्यन्दमान-

• अञ्जः: straightway, directly
• अञ्जः: (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable (adverbial accusative)
• Root: अञ्जस्-

• समुद्रम्: to the ocean
• समुद्रम्: कर्म/गति-लक्ष्य (जग्मुः)
• Type: Noun
• Root: समुद्र-

• अव: down, forth
• अव: (जग्मुः क्रियायाः उपसर्गः)
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अव

• जग्मुः: they went
• जग्मुः: (क्रिया) मुख्य क्रिया (द्वितीय पादे)
• Type: Verb
• Root: गम् (√गम्)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ (जग्मुः)
• Type: Noun
• Root: आप्- (आपः)