Rig Veda 1.154.1: Mandala 1, Sukta 154, Mantra 1
Sukta 1.154
Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional for RV 1.154)
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
विष्णोर्नु कं वीर्याणि प्र वोचं यः पार्थिवानि विममे रजांसि । यो अस्कभायदुत्तरं सधस्थं विचक्रमाणस्त्रेधोरुगायः ॥
Transliteration
viṣṇór nu káṁ vīryā̀ṇi prá vocaṁ yáḥ pā́rthivāni vi-mámē rájāṁsi | yó áskabhāyad úttaraṁ sadhásthaṁ vi-cakramāṇás trēdhóru-gāyáḥ ||
Translation
अधुना विष्णोर्नु वीर्याणि प्रवोचं—यः पार्थिवानि रजांसि विममे, यश्चोत्तरं सधस्थम् अस्कभायत्। स विचक्रमाणस्त्रेधा उरुगायो लोकानां त्रिविधां गतिं स्थापयामास।
Word by Word
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
नुnow; indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु
कम्something; (some)
कम्:
कर्म (with प्र-√वच्: ‘speak something’)
TypePronoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वीर्याणिheroic deeds; mighty acts
वीर्याणि:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
प्रforth; forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र
वोचम्I proclaimed; I will utter
वोचम्:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वदने)
यःwho
यः:
कर्तृ (of विममे/अस्कभायत्/विचक्रमाणः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पार्थिवानिearthly; belonging to the earth
पार्थिवानि:
कर्म (qualifier of ‘regions’)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
विममेmeasured out
विममे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मा (माने/मितौ ‘to measure’)
रजांसिspaces; regions; realms
रजांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (of अस्कभायत्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्कभायत्propped up; supported
अस्कभायत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्कभ् (स्तम्भने ‘to prop/support’)
उत्up; upward
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत्
उत्तरम्upper; higher
उत्तरम्:
कर्म (object with अस्कभायत्)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
सधस्थम्seat; abode; firm station
सधस्थम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
विचक्रमाणःstriding; taking wide steps
विचक्रमाणः:
कर्तृ (appositional to यः/विष्णुः)
TypeParticiple
Rootवि + √क्रम् (गत्यर्थे ‘to stride’)
त्रेधाthreefold
त्रेधा:
—
TypeIndeclinable
Rootत्रेधा
उरुगायःwide-striding; far-going; widely praised
उरुगायः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootउरुगाय (प्रातिपदिक; उरु + गाय ‘wide-going/wide-praised’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.