Rig Veda 1.143.3: Mandala 1, Sukta 143, Mantra 3
Sukta 1.143
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अस्य त्वेषा अजरा अस्य भानवः सुसंदृशः सुप्रतीकस्य सुद्युतः । भात्वक्षसो अत्यक्तुर्न सिन्धवोऽग्ने रेजन्ते अससन्तो अजराः ॥
Transliteration
asya tveṣā ajarā asya bhānavas su-sandṛśaḥ su-pratīkasya su-dyutaḥ | bhātvakṣaso aty aktur na sindhavo 'gne rejante asasanto ajarāḥ ||
Translation
अस्य त्वेषा अजराः, अस्य भानवः सुसंदृशाः—सुप्रतीकस्य सुद्युतः। भात्वक्षसोऽत्यक्तुर्न सिन्धवो यथा, हे अग्ने, रेजन्ते चलन्ति च—अससन्तोऽजराः।
Word by Word
अस्यof him/this (of Agni)
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वेषाःfiery, vehement
त्वेषाः:
विशेषण (of भानवः)
TypeAdjective
Rootत्वेष (प्रातिपदिक)
अजराःunaging, undecaying
अजराः:
विशेषण (of भानवः)
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक; a- + जर ‘to age’)
अस्यof him/this
अस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भानवःbeams, radiances
भानवः:
कर्तृ (of implied ‘are/shine’)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
सुसंदृशःfair to look upon
सुसंदृशः:
विशेषण (of भानवः)
TypeAdjective
Rootसु-संदृश (प्रातिपदिक; सु + संदृश ‘well-seen/beautiful to behold’)
सुप्रतीकस्यof the fair-formed (Agni)
सुप्रतीकस्य:
सम्बन्ध (Genitive: ‘of the fair-formed one’ = Agni)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-प्रतीक (प्रातिपदिक; ‘having a fair form/face’)
सुद्युतःbrightly shining
सुद्युतः:
विशेषण (of भानवः)
TypeAdjective
Rootसु-द्युत् (प्रातिपदिक; ‘well-shining’)
भात्वक्षसःhaving shining power (radiant-strong)
भात्वक्षसः:
विशेषण (of भानवः)
TypeAdjective
Rootभात्वक्षस् (प्रातिपदिक; bahuvrīhi, ‘having shining strength/axles?’, RV epithet)
अतिbeyond, over
अति:
क्रियाविशेषण (intensifier with त्यक्तुः)
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
अक्तुःof night, of darkness
अक्तुः:
सम्बन्ध (Genitive with न: ‘than night’s…’)
TypeNoun
Rootअक्तु (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
उपमान-निर्देशक (comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
सिन्धवःrivers, streams
सिन्धवः:
कर्तृ (of रेजन्ते)
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
रेजन्तेthey surge/move/tremble
रेजन्ते:
क्रिया (of सिन्धवः)
TypeVerb
Root√रज्/√रञ्ज् (धातु; ‘to be moved/tinged, to tremble, to surge’)
अससन्तःunsleeping, unceasing
अससन्तः:
विशेषण (of सिन्धवः)
TypeParticiple (adjectival)
Root√सस्/√संस् (धातु; ‘to sleep, be slack’ with privative a-; Vedic participial formation)
अजराःunaging, ever-young
अजराः:
विशेषण (of सिन्धवः)
TypeAdjective
Rootअजर (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.