Rig Veda 1.101.5: Mandala 1, Sukta 101, Mantra 5
Sukta 1.101
Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Indra (Marutvant)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यो विश्वस्य जगतः प्राणतस्पतिर्यो ब्रह्मणे प्रथमो गा अविन्दत् । इन्द्रो यो दस्यूँरधराँ अवातिरन्मरुत्वन्तं सख्याय हवामहे ॥
Transliteration
yó víśvasya jágataḥ prāṇatás páti r yó bráhmaṇe prathamó gā́ ávindat | índro yó dasyū́ṁr ádharāṁ avā́tirān marútvantaṁ sakhyā́ya havāmahe ||
Translation
यः विश्वस्य जगतः प्राणतस्पतिः, यो ब्रह्मणे प्रथमो गा अविन्दत्; इन्द्रो यो दस्यून् अधरान् अवातिरत्—तं मरुत्वन्तम् इन्द्रं सख्याय हवामहे।
Word by Word
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all / of the whole
विश्वस्य:
Sambandha (Genitive) / Adhikaraṇa (with जगतः)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जगतःof the world (moving creation)
जगतः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक; ‘moving world’)
प्राणतस्of the breathing (living)
प्राणतस्:
Viśeṣaṇa (of जगतः)
TypeParticiple (Adjective) used substantively
Rootप्र + अण् (धातु) → प्राणत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ; ‘breathing, living’)
पतिःlord
पतिः:
Kartā (apposition to यः)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्राह्मणेto the priestly power / to the Brahman (sacred formulation)
ब्राह्मणे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Kartā (qualifier of यः/इन्द्रः)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अविन्दत्found / won
अविन्दत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√विद् (लभे/विन्दति ‘to find, win’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā (of following relative clause) / apposition
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दस्यून्Dasyus (hostile foes)
दस्यून्:
Karma
TypeNoun
Rootदस्यु (प्रातिपदिक)
अधरान्lower / down
अधरान्:
Viśeṣaṇa (of दस्यून्)
TypeAdjective
Rootअधर (प्रातिपदिक)
अवातिरत्brought down / overthrew
अवातिरत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootअव + √तॄ (तारयति/तरति ‘to cross over; to bring down/overcome’)
मरुत्वन्तम्the Marut-accompanied (Indra)
मरुत्वन्तम्:
Karma (of हवामहे)
TypeAdjective (epithet) used substantively
Rootमरुत्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘possessing the Maruts’)
सख्यायfor friendship / for alliance
सख्याय:
Sampradāna / Prayojana (purpose)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक) / सखि-भावः
हवामहेwe invoke / we call
हवामहे:
Kriyā
TypeVerb
Root√ह्वे (आह्वाने ‘to call, invoke’)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
