Adhyaya 82
अध्याय ८२ — व्यपोहनस्तवः (पापव्यपोहन-स्तोत्रम्)
नैमिषारण्ये सूतः ऋषीन् प्रति व्यपोहनस्तोत्रस्य परम्परागतं प्रामाण्यं निवेदयति—नन्दिनः मुखात् कुमारः श्रुत्वा व्यासाय कथितवान्, तत् सूतेन पुनरुक्तम्। स्तोत्रे शिवस्य परमात्मस्वरूपं, पञ्चवक्त्र-पञ्चब्रह्मरूपं, सर्वव्यापक-शान्त-ज्ञानस्वरूपं ध्यात्वा पापनाशनं प्रार्थ्यते। अनन्तरं देवीदाक्षायणी-उमा-गौरी-कौशिकीादि नामरूपाणि, तथा नन्दी-भृङ्गी-स्कन्द-वीरभद्र-मातृगणादि शिवपरिवारः सह ‘शिवभक्तमण्डलम्’ उद्घोष्यते। आदित्य-वायु-तत्त्वं, सिद्ध-यक्ष-नाग-विद्याधर-ऋषि-पितृ-अप्सरागणाः, ग्रह-राशि-नक्षत्राणि, भूत-प्रमथादयश्च सर्वे शिवपूजापरायणाः इति प्रतिपाद्य शिवभक्तिः लोकतत्त्व-देवतासमन्वितं रक्षाकवचं रूपेण स्थाप्यते। उपसंहारे प्रतिमासपाठ-श्रवणविधानं, अभीष्टफलप्राप्तिः, रोगभयनाशः, अकालमृत्युनिवारणं, महापापिनामपि पावनत्वं च फलश्रुतिरुच्यते।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पशुपाशविमोचनलिङ्गपूजादिकथनं नामैकाशीतितमो ऽध्यायः सूत उवाच व्यपोहनस्तवं वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदं शुभम् नन्दिनश् च मुखाच्छ्रुत्वा कुमारेण महात्मना
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ‘पशुपाशविमोचनलिङ्गपूजादिकथनम्’ नामैकाशीतितमोऽध्यायः। सूत उवाच—व्यपोहनस्तवं वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदं शुभम्, नन्दिनो मुखाच्छ्रुत्वा कुमारेण महात्मना।
Verse 2
व्यासाय कथितं तस्माद् बहुमानेन वै मया नमः शिवाय शुद्धाय निर्मलाय यशस्विने
व्यासाय कथितं तस्माद् बहुमानेन वै मया। नमः शिवाय शुद्धाय निर्मलाय यशस्विने॥
Verse 3
दुष्टान्तकाय सर्वाय भवाय परमात्मने पञ्चवक्त्रो दशभुजो ह्य् अक्षपञ्चदशैर्युतः
दुष्टान्तकाय सर्वाय भवाय परमात्मने। पञ्चवक्त्रो दशभुजो ह्यक्षपञ्चदशैर्युतः॥
Verse 4
शुद्धस्फटिकसंकाशः सर्वाभरणभूषितः सर्वज्ञः सर्वगः शान्तः सर्वोपरि सुसंस्थितः
शुद्धस्फटिकसंकाशः सर्वाभरणभूषितः। सर्वज्ञः सर्वगः शान्तः सर्वोपरि सुसंस्थितः॥
Verse 5
पद्मासनस्थः सोमेशः पापमाशु व्यपोहतु ईशानः पुरुषश्चैव अघोरः सद्य एव च
पद्मासनस्थः सोमेशः पापमाशु व्यपोहतु। ईशानः पुरुषश्चैव अघोरः सद्य एव च॥
Verse 6
वामदेवश् च भगवान् पापमाशु व्यपोहतु अनन्तः सर्वविद्येशः सर्वज्ञः सर्वदः प्रभुः
वामदेवश्च भगवान् पापमाशु व्यपोहतु। अनन्तः सर्वविद्येशः सर्वज्ञः सर्वदः प्रभुः॥
Verse 7
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु सूक्ष्मः सुरासुरेशानो विश्वेशो गणपूजितः
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु। सूक्ष्मः सुरासुरेशानो विश्वेशो गणपूजितः॥
Verse 8
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु शिवोत्तमो महापूज्यः शिवध्यानपरायणः
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु। शिवोत्तमो महापूज्यः शिवध्यानपरायणः॥
Verse 9
सर्वगः सर्वदः शान्तः स मे पापं व्यपोहतु एकाक्षो भगवानीशः शिवार्चनपरायणः
सर्वगः सर्वदः शान्तः स मे पापं व्यपोहतु। एकाक्षो भगवानीशः शिवार्चनपरायणः॥
Verse 10
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु त्रिमूर्तिर् भगवान् ईशः शिवभक्तिप्रबोधकः
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु। त्रिमूर्तिर्भगवान् ईशः शिवभक्तिप्रबोधकः॥
Verse 11
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु श्रीकण्ठः श्रीपतिः श्रीमाञ् शिवध्यानरतः सदा
शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु। श्रीकण्ठः श्रीपतिः श्रीमान् शिवध्यानरतः सदा॥
Verse 12
शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु त्रैलोक्यनमिता देवी सोल्काकारा पुरातनी
शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु। त्रैलोक्यनमिता देवी सोल्काकारा पुरातनी मम शुद्धिकर्मणि रक्षां कुर्यात्।
Verse 13
शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु त्रैलोक्यनमिता देवी सोल्काकारा पुरातनी
शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु। त्रैलोक्यनमिता देवी सोल्काकारा पुरातनी मम रक्षां शुद्धिं च ददातु।
Verse 14
दाक्षायणी महादेवी गौरी हैमवती शुभा एकपर्णाग्रजा सौम्या तथा वै चैकपाटला
सा दाक्षायणी महादेवी गौरी हैमवती शुभा। एकपर्णाग्रजा सौम्या तथा चैवैकपाटला॥
Verse 15
अपर्णा वरदा देवी वरदानैकतत्परा उमा सुरहरा साक्षात् कौशिकी वा कपर्दिनी
अपर्णा वरदा देवी वरदानैकतत्परा। उमा सुरहरा साक्षात् कौशिकी वा कपर्दिनी॥
Verse 16
खट्वाङ्गधारिणी दिव्या कराग्रतरुपल्लवा नैगमेयादिभिर् दिव्यैश् चतुर्भिः पुत्रकैर्वृता
खट्वाङ्गधारिणी दिव्या कराग्रतरुपल्लवा। नैगमेयादिभिर्दिव्यैश्चतुर्भिः पुत्रकैर्वृता॥
Verse 17
मेनाया नन्दिनी देवी वारिजा वारिजेक्षणा अंबाया वीतशोकस्य नन्दिनश् च महात्मनः
मेनायाः नन्दिनी देवी वारिजा वारिजेक्षणा । अम्बायाः वीतशोकस्य नन्दिनश्च महात्मनः ॥
Verse 18
शुभावत्याः सखी शान्ता पञ्चचूडा वरप्रदा सृष्ट्यर्थं सर्वभूतानां प्रकृतित्वं गताव्यया
शुभावत्याः सखी शान्ता पञ्चचूडा वरप्रदा । सृष्ट्यर्थं सर्वभूतानां प्रकृतित्वं गताव्यया ॥
Verse 19
त्रयोविंशतिभिस् तत्त्वैर् महदाद्यैर् विजृम्भिता लक्ष्म्यादिशक्तिभिर् नित्यं नमिता नन्दनन्दिनी
त्रयोविंशतिभिस्तत्त्वैर्महदाद्यैर्विजृम्भिता । लक्ष्म्यादिशक्तिभिर्नित्यं नमिता नन्दनन्दिनी ॥
Verse 20
मनोन्मनी महादेवी मायावी मण्डनप्रिया मायया या जगत्सर्वं ब्रह्माद्यं सचराचरम्
मनोन्मनी महादेवी मायावी मण्डनप्रिया । मायया या जगत्सर्वं ब्रह्माद्यं सचराचरम् ॥
Verse 21
क्षोभिणी मोहिनी नित्यं योगिनां हृदि संस्थिता एकानेकस्थिता लोके इन्दीवरनिभेक्षणा
क्षोभिणी मोहिनी नित्यं योगिनां हृदि संस्थिता । एकानेकस्थिता लोके इन्दीवरनिभेक्षणा ॥
Verse 22
भक्त्या परमया नित्यं सर्वदेवैरभिष्टुता गणेन्द्राम्भोजगर्भेन्द्रयमवित्तेशपूर्वकैः
भक्त्या परमया नित्यं सर्वदेवैरभिष्टुता । गणेन्द्राम्भोजगर्भेन्द्रयमवित्तेशपूर्वकैः ॥
Verse 23
संस्तुता जननी तेषां सर्वोपद्रवनाशिनी भक्तानामार्तिहा भव्या भवभावविनाशनी
संस्तुता जननी तेषां सर्वोपद्रवनाशिनी । भक्तानामार्तिहा भव्या भवभावविनाशनी ॥
Verse 24
भुक्तिमुक्तिप्रदा दिव्या भक्तानामप्रयत्नतः सा मे साक्षान्महादेवी पापम् आशु व्यपोहतु
भुक्तिमुक्तिप्रदा दिव्या भक्तानामप्रयत्नतः । सा मे साक्षान्महादेवी पापम् आशु व्यपोहतु ॥
Verse 25
चण्डः सर्वगणेशानो मुखाच्छंभोर्विनिर्गतः शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु
चण्डः सर्वगणेशानो मुखाच्छंभोर्विनिर्गतः । शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु ॥
Verse 26
शालङ्कायनपुत्रस्तु हलमार्गोत्थितः प्रभुः जामाता मरुतां देवः सर्वभूतमहेश्वरः
शालङ्कायनपुत्रस्तु हलमार्गोत्थितः प्रभुः । जामाता मरुतां देवः सर्वभूतमहेश्वरः ॥
Verse 27
सर्वगः सर्वदृक् शर्वः सर्वेशसदृशः प्रभुः सनारायणकैर् देवैः सेन्द्रचन्द्रदिवाकरैः
सर्वगः सर्वदृक् शर्वः सर्वेशसदृशः प्रभुः। सनारायणकैर्देवैः सेन्द्रचन्द्रदिवाकरैः स्तूयते समुपास्यते॥
Verse 28
सिद्धैश् च यक्षगन्धर्वैर् भूतैर्भूतविधायकैः उरगैरृषिभिश्चैव ब्रह्मणा च महात्मना
सिद्धैश्च यक्षगन्धर्वैर्भूतैर्भूतविधायकैः। उरगैरृषिभिश्चैव ब्रह्मणा च महात्मना॥
Verse 29
स्तुतस्त्रैलोक्यनाथस्तु मुनिरन्तः पुरं स्थितः सर्वदा पूजितः सर्वैर् नन्दी पापं व्यपोहतु
स्तुतस्त्रैलोक्यनाथस्तु मुनिरन्तःपुरं स्थितः। सर्वदा पूजितः सर्वैर्नन्दी पापं व्यपोहतु॥
Verse 30
महाकायो महातेजा महादेव इवापरः शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु
महाकायो महातेजा महादेव इवापरः। शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 31
मेरुमन्दारकैलासतटकूटप्रभेदनः ऐरावतादिभिर् दिव्यैर् दिग्गजैश् च सुपूजितः
मेरुमन्दारकैलासतटकूटप्रभेदनः। ऐरावतादिभिर्दिव्यैर्दिग्गजैश्च सुपूजितः॥
Verse 32
सप्तपातालपादश् च सप्तद्वीपोरुजङ्घकः सप्तार्णवाङ्कुशश्चैव सर्वतीर्थोदरः शिवः
सप्तपातालपादश्च सप्तद्वीपोरुजङ्घकः । सप्तार्णवाङ्कुशश्चैव सर्वतीर्थोदरः शिवः ॥
Verse 33
आकाशदेहो दिग्बाहुः सोमसूर्याग्निलोचनः हतासुरमहावृक्षो ब्रह्मविद्यामहोत्कटः
आकाशदेहो दिग्बाहुः सोमसूर्याग्निलोचनः । हतासुरमहावृक्षो ब्रह्मविद्यामहोत्कटः ॥
Verse 34
ब्रह्माद्याधोरणैर् दिव्यैर् योगपाशसमन्वितैः बद्धो हृत्पुण्डरीकाख्ये स्तंभे वृत्तिं निरुध्य च
ब्रह्माद्याधोरणैर्दिव्यैर्योगपाशसमन्वितैः । बद्धो हृत्पुण्डरीकाख्ये स्तम्भे वृत्तिं निरुध्य च ॥
Verse 35
नागेन्द्रवक्त्रो यः साक्षाद् गणकोटिशतैर्वृतः शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु
नागेन्द्रवक्त्रो यः साक्षाद्गणकोटिशतैर्वृतः । शिवध्यानैकसम्पन्नः स मे पापं व्यपोहतु ॥
Verse 36
भृङ्गीशः पिङ्गलाक्षो ऽसौ भसिताशस्तु देहयुक् शिवार्चनरतः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु
भृङ्गीशः पिङ्गलाक्षोऽसौ भसिताशस्तु देहयुक् । शिवार्चनरतः श्रीमान्स मे पापं व्यपोहतु ॥
Verse 37
चतुर्भिस्तनुभिर् नित्यं सर्वासुरनिबर्हणः स्कन्दः शक्तिधरः शान्तः सेनानीः शिखिवाहनः
चतुर्भिस्तनुभिर्नित्यं सर्वासुरनिबर्हणः। स्कन्दः शक्तिधरः शान्तः सेनानीः शिखिवाहनः॥
Verse 38
देवसेनापतिः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु भवः शर्वस्तथेशानो रुद्रः पशुपतिस् तथा
देवसेनापतिः श्रीमान् स मे पापं व्यपोहतु। भवः शर्वस्तथेशानो रुद्रः पशुपतिस्तथा॥
Verse 39
उग्रो भीमो महादेवः शिवार्चनरतः सदा एताः पापं व्यपोहन्तु मूर्तयः परमेष्ठिनः
उग्रो भीमो महादेवः शिवार्चनरतः सदा। एताः पापं व्यपोहन्तु मूर्तयः परमेष्ठिनः॥
Verse 40
महादेवः शिवो रुद्रः शङ्करो नीललोहितः ईशानो विजयो भीमो देवदेवो भवोद्भवः
महादेवः शिवो रुद्रः शङ्करो नीललोहितः। ईशानो विजयो भीमो देवदेवो भवोद्भवः॥
Verse 41
कपालीशश् च विज्ञेयो रुद्रा रुद्रांशसंभवाः शिवप्रणामसम्पन्ना व्यपोहन्तु मलं मम
कपालीशश्च विज्ञेयो रुद्रा रुद्रांशसंभवाः। शिवप्रणामसम्पन्ना व्यपोहन्तु मलं मम॥
Verse 42
विकर्तनो विवस्वांश् च मार्तण्डो भास्करो रविः लोकप्रकाशकश्चैव लोकसाक्षीत्रिविक्रमः
विकर्तनः विवस्वांश्च मार्तण्डो भास्करो रविः। लोकप्रकाशकश्चैव लोकसाक्षी त्रिविक्रमः॥
Verse 43
आदित्यश् च तथा सूर्यश् चांशुमांश् च दिवाकरः एते वै द्वादशादित्या व्यपोहन्तु मलं मम
आदित्यश्च तथा सूर्यश्चांशुमांश्च दिवाकरः। एते वै द्वादशादित्या व्यपोहन्तु मलं मम॥
Verse 44
गगनं स्पर्शनं तेजो रसश् च पृथिवी तथा चन्द्रः सूर्यस्तथात्मा च तनवः शिवभाषिताः
गगनं स्पर्शनं तेजो रसश्च पृथिवी तथा। चन्द्रः सूर्यस्तथात्मा च तनवः शिवभाषिताः॥
Verse 45
पापं व्यपोहन्तु मम भयं निर्णाशयन्तु मे वासवः पावकश्चैव यमो निरृतिरेव च
पापं व्यपोहन्तु मम भयं निर्णाशयन्तु मे। वासवः पावकश्चैव यमो निरृतिरेव च॥
Verse 46
वरुणो वायुसोमौ च ईशानो भगवान् हरिः पितामहश् च भगवान् शिवध्यानपरायणः
वरुणो वायुसोमौ च ईशानो भगवान् हरिः। पितामहश्च भगवान् शिवध्यानपरायणः॥
Verse 47
एते पापं व्यपोहन्तु मनसा कर्मणा कृतम् नभस्वान्स्पर्शनो वायुर् अनिलो मारुतस् तथा
एते नभस्वान् स्पर्शनः वायुरनिलो मारुतश्च मनसा कर्मणा कृतं पापं व्यपोहन्तु। वायुतत्त्वस्य पावनस्पर्शेन पशोः पाशबन्धा विमुच्यन्तां, अनुग्रहेणान्तःस्रोतः पतिं शिवं प्रति प्रवर्तताम्॥
Verse 48
प्राणः प्राणेशजीवेशौ मारुतः शिवभाषिताः शिवार्चनरताः सर्वे व्यपोहन्तु मलं मम
प्राणः प्राणेशजीवेशौ मारुताः शिवभाषिताः शिवार्चनरताः सर्वे मम मलं व्यपोहन्तु। पाशरूपं मलम् एतत् पशोर्बन्धनं नश्यतु, पतौ शिवे शरणं मे भवतु॥
Verse 49
खेचरी वसुचारी च ब्रह्मेशो ब्रह्मब्रह्मधीः सुषेणः शाश्वतः पृष्टः सुपुष्टश् च महाबलः
स खेचरी वसुचारी च ब्रह्मेशो ब्रह्मब्रह्मधीः। सुषेणः शाश्वतः पृष्टः सुपुष्टश्च महाबलः॥ स एव पाशं पशोर्मोचयति, पतीश्वरः शिवः॥
Verse 50
एते वै चारणाः शंभोः पूजयातीव भाविताः व्यपोहन्तु मलं सर्वं पापं चैव मया कृतम्
एते वै चारणाः शंभोः पूजयातीव भाविताः। व्यपोहन्तु मलं सर्वं पापं चैव मया कृतम्॥
Verse 51
मन्त्रज्ञो मन्त्रवित् प्राज्ञो मन्त्रराट् सिद्धपूजितः सिद्धवत्परमः सिद्धः सर्वसिद्धिप्रदायिनः
मन्त्रज्ञो मन्त्रवित् प्राज्ञो मन्त्रराट् सिद्धपूजितः। सिद्धवत्परमः सिद्धः सर्वसिद्धिप्रदायिनः॥
Verse 52
व्यपोहन्तु मलं सर्वे सिद्धाः शिवपदार्चकाः यक्षो यक्षेशधनदो जृम्भको मणिभद्रकः
व्यपोहन्तु मलं सर्वे सिद्धाः शिवपदार्चकाः। यक्षो यक्षेशधनदो जृम्भको मणिभद्रकः॥
Verse 53
पूर्णभद्रेश्वरो माली शितिकुण्डलिरेव च नरेन्द्रश्चैव यक्षेशा व्यपोहन्तु मलं मम
पूर्णभद्रेश्वरो माली शितिकुण्डलिरेव च। नरेन्द्रश्चैव यक्षेशा व्यपोहन्तु मलं मम॥
Verse 54
अनन्तः कुलिकश्चैव वासुकिस्तक्षकस्तथा कर्कोटको महापद्मः शङ्खपालो महाबलः
अनन्तः कुलिकश्चैव वासुकिस्तक्षकस्तथा। कर्कोटको महापद्मः शङ्खपालो महाबलः॥
Verse 55
शिवप्रणामसम्पन्नाः शिवदेहप्रभूषणाः मम पापं व्यपोहन्तु विषं स्थावरजङ्गमम्
शिवप्रणामसम्पन्नाः शिवदेहप्रभूषणाः। मम पापं व्यपोहन्तु विषं स्थावरजङ्गमम्॥
Verse 56
वीणाज्ञः किन्नरश्चैव सुरसेनः प्रमर्दनः अतीशयः स प्रयोगी गीतज्ञश्चैव किन्नराः
वीणाज्ञः किन्नरश्चैव सुरसेनः प्रमर्दनः। अतीशयः स प्रयोगी गीतज्ञश्चैव किन्नराः॥
Verse 57
शिवप्रणामसम्पन्ना व्यपोहन्तु मलं मम विद्याधरश् च विबुधो विद्याराशिर्विदां वरः
शिवप्रणामसम्पन्नाः प्रणतयः मम मलं व्यपोहन्तु। विद्याधरश्च विबुधो विद्याराशिर्विदां वरः स एव मम कल्मषं नाशयतु॥
Verse 58
विबुद्धो विबुधः श्रीमान् कृतज्ञश् च महायशाः एते विद्याधराः सर्वे शिवध्यानपरायणाः
विबुद्धो विबुधः श्रीमान् कृतज्ञश्च महायशाः। एते विद्याधराः सर्वे शिवध्यानपरायणाः॥
Verse 59
व्यपोहन्तु मलं घोरं महादेवप्रसादतः वामदेवी महाजम्भः कालनेमिर्महाबलः
महादेवप्रसादतः घोरं मलं व्यपोहन्तु। वामदेवी महाजम्भः कालनेमिर्महाबलः॥
Verse 60
सुग्रीवो मर्दकश्चैव पिङ्गलो देवमर्दनः प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादः किल बाष्कलौ
सुग्रीवो मर्दकश्चैव पिङ्गलो देवमर्दनः। प्रह्रादश्चाप्यनुह्रादः संह्रादः किल बाष्कलौ॥
Verse 61
जम्भः कुंभश् च मायावी कार्तवीर्यः कृतंजयः एते ऽसुरा महात्मानो महादेवपरायणाः
जम्भः कुंभश्च मायावी कार्तवीर्यः कृतंजयः। एतेऽसुरा महात्मानो महादेवपरायणाः॥
Verse 62
व्यपोहन्तु भयं घोरम् आसुरं भावमेव च गरुत्मान् खगतिश्चैव पक्षिराट् नागमर्दनः
गरुत्मान् खगतिः शीघ्रः पक्षिराट् नागमर्दनः। घोरं भयं चासुरं भावं व्यपोहन्तु मम प्रभो॥
Verse 63
नागशत्रुर् हिरण्याङ्गो वैनतेयः प्रभञ्जनः नागाशीर्विषनाशश् च विष्णुवाहन एव च
नागशत्रुर्हिरण्याङ्गो वैनतेयः प्रभञ्जनः। नागाशीर्विषनाशश्च विष्णुवाहन एव च॥
Verse 64
एते हिरण्यवर्णाभा गरुडा विष्णुवाहनाः नानाभरणसम्पन्ना व्यपोहन्तु मलं मम
एते हिरण्यवर्णाभा गरुडा विष्णुवाहनाः। नानाभरणसम्पन्ना व्यपोहन्तु मलं मम॥
Verse 65
अगस्त्यश् च वसिष्ठश् च अङ्गिरा भृगुरेव च काश्यपो नारदश्चैव दधीचश्च्यवनस् तथा
अगस्त्यश्च वसिष्ठश्च अङ्गिरा भृगुरेव च। काश्यपो नारदश्चैव दधीचश्च्यवनस्तथा॥
Verse 66
उपमन्युस्तथान्ये च ऋषयः शिवभाविताः शिवार्चनरताः सर्वे व्यपोहन्तु मलं मम
उपमन्युस्तथान्ये च ऋषयः शिवभाविताः। शिवार्चनरताः सर्वे व्यपोहन्तु मलं मम॥
Verse 67
पितरः पितामहाश् च तथैव प्रपितामहाः अग्निष्वात्ता बर्हिषदस् तथा मातामहादयः
पितरः पितामहाश्च तथैव प्रपितामहाः, अग्निष्वात्ता बर्हिषदश्च, तथा मातामहादयः—एते सर्वे विधिवत् स्मरणीयाः तर्पणैश्च सन्तोषणीयाः।
Verse 68
व्यपोहन्तु भयं पापं शिवध्यानपरायणाः लक्ष्मीश् च धरणी चैव गायत्री च सरस्वती
शिवध्यानपरायणाः भयं पापं च व्यपोहन्तु; लक्ष्मीर्धरणी चैव गायत्री सरस्वती च मम रक्षां मङ्गलं च ददतु।
Verse 69
दुर्गा उषा शची ज्येष्ठा मातरः सुरपूजिताः देवानां मातरश् चैव गणानां मातरस् तथा
दुर्गोषाशची ज्येष्ठा मातरः सुरपूजिताः; देवानां मातरश्चैव गणानां मातरस्तथा।
Verse 70
भूतानां मातरः सर्वा यत्र या गणमातरः प्रसादाद्देवदेवस्य व्यपोहन्तु मलं मम
भूतानां मातरः सर्वा यत्र या गणमातरः; प्रसादाद्देवदेवस्य व्यपोहन्तु मलं मम।
Verse 71
उर्वशी मेनका चैव रंभा रतितिलोत्तमाः सुमुखी दुर्मुखी चैव कामुकी कामवर्धनी
उर्वशी मेनका चैव रंभा रतितिलोत्तमाः; सुमुखी दुर्मुखी चैव कामुकी कामवर्धनी।
Verse 72
तथान्याः सर्वलोकेषु दिव्याश्चाप्सरसस् तथा शिवाय ताण्डवं नित्यं कुर्वन्त्यो ऽतीव भाविताः
तथैवान्याः सर्वलोकेषु दिव्याश्चाप्सरसस्तथा । शिवाय ताण्डवं नित्यं कुर्वन्त्योऽतीव भाविताः ॥
Verse 73
देव्यः शिवार्चनरता व्यपोहन्तु मलं मम अर्कः सोमो ऽङ्गारकश् च बुधश्चैव बृहस्पतिः
देव्यः शिवार्चनरता व्यपोहन्तु मलं मम । अर्कः सोमोऽङ्गारकश्च बुधश्चैव बृहस्पतिः ॥
Verse 74
शुक्रः शनैश्चरश्चैव राहुः केतुस्तथैव च व्यपोहन्तु भयं घोरं ग्रहपीडां शिवार्चकाः
शुक्रः शनैश्चरश्चैव राहुः केतुस्तथैव च । व्यपोहन्तु भयं घोरं ग्रहपीडां शिवार्चकाः ॥
Verse 75
मेषो वृषो ऽथ मिथुनस् तथा कर्कटकः शुभः सिंहश् च कन्या विपुला तुला वै वृश्चिकस् तथा
मेषो वृषोऽथ मिथुनस्तथा कर्कटकः शुभः । सिंहश्च कन्या विपुला तुला वै वृश्चिकस्तथा ॥
Verse 76
धनुश् च मकरश्चैव कुंभो मीनस्तथैव च राशयो द्वादश ह्येते शिवपूजापरायणाः
धनुश्च मकरश्चैव कुंभो मीनस्तथैव च । राशयो द्वादश ह्येते शिवपूजापरायणाः ॥
Verse 77
व्यपोहन्तु भयं पापं प्रसादात्परमेष्ठिनः अश्विनी भरणी चैव कृत्तिका रोहिणी तथा
परमेष्ठिनः प्रसादात् भयं पापं च व्यपोहन्तु। अश्विनी भरणी चैव कृत्तिका रोहिणी तथा रक्षां ददतु।
Verse 78
श्रीमन्मृगशिरश्चार्द्रा पुनर्वसुपुष्यसार्पकाः मघा वै पूर्वफाल्गुन्य उत्तराफाल्गुनी तथा
श्रीमन्मृगशिरश्चार्द्रा पुनर्वसुपुष्यसार्पकाः। मघा वै पूर्वफाल्गुन्य उत्तराफाल्गुनी तथा।
Verse 79
हस्तचित्रा तथा स्वाती विशाखा चानुराधिका ज्येष्ठा मूलं महाभागा पूर्वाषाढा तथैव च
हस्तचित्रा तथा स्वाती विशाखा चानुराधिका। ज्येष्ठा मूलं महाभागा पूर्वाषाढा तथैव च।
Verse 80
उत्तराषाढिका चैव श्रवणं च श्रविष्ठिका शतभिषक् पूर्वभद्रा तथा प्रोष्ठपदा तथा
उत्तराषाढिका चैव श्रवणं च श्रविष्ठिका। शतभिषक् पूर्वभद्रा तथा प्रोष्ठपदा तथा॥
Verse 81
पौष्णं च देव्यः सततं व्यपोहन्तु मलं मम ज्वरः कुम्भोदरश्चैव शङ्कुकर्णो महाबलः
पौष्णं च देव्यः सततं व्यपोहन्तु मलं मम। ज्वरः कुम्भोदरश्चैव शङ्कुकर्णो महाबलः॥
Verse 82
महाकर्णः प्रभातश् च महाभूतप्रमर्दनः श्येनजिच्छिवदूतश् च प्रमथाः प्रीतिवर्धनाः
महाकर्णः प्रभातश्च महाभूतप्रमर्दनः। श्येनजिच्छिवदूतश्च प्रमथाः प्रीतिवर्धनाः॥
Verse 83
कोटिकोटिशतैश्चैव भूतानां मातरः सदा व्यपोहन्तु भयं पापं महादेवप्रसादतः
कोटिकोटिशतैश्चैव भूतानां मातरः सदा। व्यपोहन्तु भयं पापं महादेवप्रसादतः॥
Verse 84
शिवध्यानैकसम्पन्नो हिमराड् अंबुसन्निभः कुन्देन्दुसदृशाकारः कुंभकुन्देन्दुभूषणः
शिवध्यानैकसम्पन्नो हिमराडम्बुसन्निभः। कुन्देन्दुसदृशाकारः कुंभकुन्देन्दुभूषणः॥
Verse 85
वडवानलशत्रुर्यो वडवामुखभेदनः चतुष्पादसमायुक्तः क्षीरोद इव पाण्डुरः
वडवानलशत्रुर्यो वडवामुखभेदनः। चतुष्पादसमायुक्तः क्षीरोद इव पाण्डुरः॥
Verse 86
रुद्रलोके स्थितो नित्यं रुद्रैः सार्धं गणेश्वरैः वृषेन्द्रो विश्वधृग् देवो विश्वस्य जगतः पिता
रुद्रलोके स्थितो नित्यं रुद्रैः सार्धं गणेश्वरैः। वृषेन्द्रो विश्वधृग्देवो विश्वस्य जगतः पिता॥
Verse 87
वृतो नन्दादिभिर् नित्यं मातृभिर् मखमर्दनः शिवार्चनरतो नित्यं स मे पापं व्यपोहतु
नन्द्यादिगणैर्नित्यं मातृभिश्च परिवृतः। मखमर्दनः शिवपूजारतो नित्यं स मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 88
गङ्गा माता जगन्माता रुद्रलोके व्यवस्थिता शिवभक्ता तु या नन्दा सा मे पापं व्यपोहतु
गङ्गा माता जगन्माता रुद्रलोके व्यवस्थिता। शिवभक्ता या नन्दा सा मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 89
भद्रा भद्रपदा देवी शिवलोके व्यवस्थिता माता गवां महाभागा सा मे पापं व्यपोहतु
भद्रा भद्रपदा देवी शिवलोके व्यवस्थिता। माता गवां महाभागा सा मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 90
सुरभिः सर्वतोभद्रा सर्वपापप्रणाशनी रुद्रपूजारता नित्यं सा मे पापं व्यपोहतु
सुरभिः सर्वतोभद्रा सर्वपापप्रणाशनी। रुद्रपूजारता नित्यं सा मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 91
सुशीला शीलसम्पन्ना श्रीप्रदा शिवभाविता शिवलोके स्थिता नित्यं सा मे पापं व्यपोहतु
सुशीला शीलसम्पन्ना श्रीप्रदा शिवभाविता। शिवलोके स्थिता नित्यं सा मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 92
वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः सर्वकार्याभिचिन्तकः समस्तगुणसम्पन्नः सर्वदेवेश्वरात्मजः
वेदशास्त्रार्थतत्त्वज्ञः सर्वकार्याभिचिन्तकः। समस्तगुणसम्पन्नः सर्वदेवेश्वरात्मजः॥
Verse 93
ज्येष्ठः सर्वेश्वरः सौम्यो महाविष्णुतनुः स्वयम् आर्यः सेनापतिः साक्षाद् गहनो मखमर्दनः
ज्येष्ठः सर्वेश्वरः सौम्यो महाविष्णुतनुः स्वयम्। आर्यः सेनापतिः साक्षाद् गहनो मखमर्दनः॥
Verse 94
ऐरावतगजारूढः कृष्णकुञ्चितमूर्धजः कृष्णाङ्गो रक्तनयनः शशिपन्नगभूषणः
ऐरावतगजारूढः कृष्णकुञ्चितमूर्धजः। कृष्णाङ्गो रक्तनयनः शशिपन्नगभूषणः॥
Verse 95
भूतैः प्रेतैः पिशाचैश् च कूष्माण्डैश् च समावृतः शिवार्चनरतः साक्षात् स मे पापं व्यपोहतु
भूतैः प्रेतैः पिशाचैश्च कूष्माण्डैश्च समावृतः। शिवार्चनरतः साक्षात् स मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 96
ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डाग्नेयिका तथा
ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा। वाराही चैव माहेन्द्री चामुण्डाग्नेयिका तथा॥
Verse 97
एता वै मातरः सर्वाः सर्वलोकप्रपूजिताः योगिनीभिर् महापापं व्यपोहन्तु समाहिताः
एता वै मातरः सर्वाः सर्वलोकप्रपूजिताः । योगिनीभिः समाहिताः महापापं समूलं व्यपोहन्तु ॥
Verse 98
वीरभद्रो महातेजा हिमकुन्देन्दुसन्निभः रुद्रस्य तनयो रौद्रः शूलासक्तमहाकरः
वीरभद्रो महातेजा हिमकुन्देन्दुसन्निभः । रुद्रस्य तनयो रौद्रः शूलासक्तमहाकरः ॥
Verse 99
सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वायुधधरः स्वयम् त्रेताग्निनयनो देवस् त्रैलोक्याभयदः प्रभुः
सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वायुधधरः स्वयम् । त्रेताग्निनयनो देवस् त्रैलोक्याभयदः प्रभुः ॥
Verse 100
मातॄणां रक्षको नित्यं महावृषभवाहनः त्रैलोक्यनमितः श्रीमान् शिवपादार्चने रतः
मातॄणां रक्षको नित्यं महावृषभवाहनः । त्रैलोक्यनमितः श्रीमान् शिवपादार्चने रतः ॥
Verse 101
यज्ञस्य च शिरश्छेत्ता पूष्णो दन्तविनाशनः वह्नेर्हस्तहरः साक्षाद् भगनेत्रनिपातनः
यज्ञस्य च शिरश्छेत्ता पूष्णो दन्तविनाशनः । वह्नेर्हस्तहरः साक्षाद् भगनेत्रनिपातनः ॥
Verse 102
पादाङ्गुष्ठेन सोमाङ्गपेषकः प्रभुसंज्ञकः उपेन्द्रेन्द्रयमादीनां देवानामङ्गरक्षकः
पादाङ्गुष्ठमात्रनिघर्षेण सोमस्य दर्पं निहन्ति; स प्रभुसंज्ञकः परमेेश्वरः। उपेन्द्रेन्द्रयमादीनां देवानामङ्गशक्तीः स्वाधिपत्यबलेन स एव रक्षति।
Verse 103
सरस्वत्या महादेव्या नासिकोष्ठावकर्तनः गणेश्वरो यः सेनानीः स मे पापं व्यपोहतु
सरस्वत्या महादेव्या नासिकोष्ठावकर्तितः, गणानां सेनानी गणेश्वरो यः—स मे पापं व्यपोहतु।
Verse 104
ज्येष्ठा वरिष्ठा वरदा वराभरणभूषिता महालक्ष्मीर्जगन्माता सा मे पापं व्यपोहतु
ज्येष्ठा वरिष्ठा वरदा वराभरणभूषिता। महालक्ष्मीर्जगन्माता सा मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 105
महामोहा महाभागा महाभूतगणैर्वृता शिवार्चनरता नित्यं सा मे पापं व्यपोहतु
महामोहा महाभागा महाभूतगणैर्वृता। शिवार्चनरता नित्यं सा मे पापं व्यपोहतु॥
Verse 106
लक्ष्मीः सर्वगुणोपेता सर्वलक्षणसंयुता सर्वदा सर्वगा देवी सा मे पापं व्यपोहतु
लक्ष्मीः सर्वगुणोपेता सर्वलक्षणसंयुता। सर्वदा सर्वगा देवी सा मे पापं व्यपोहतु॥ शैवदृष्ट्या तस्या अनुग्रहेण पशोः पाशो शिथिलीभवति, पतौ शिवे भक्तिः प्रस्फुरति।
Verse 107
सिंहारूढा महादेवी पार्वत्यास्तनयाव्यया विष्णोर्निद्रा महामाया वैष्णवी सुरपूजिता
सिंहारूढा महादेवी पार्वत्यास्तनयाव्यया। विष्णोर्निद्रा महामाया वैष्णवी सुरपूजिता॥ शैवदृष्ट्या सा शिवशक्तिः जगदावरण-प्रकाशिनी; मायया पशुं बध्नाति, अनुग्रहेण मोक्षं ददाति॥
Verse 108
त्रिनेत्रा वरदा देवी महिषासुरमर्दिनी शिवार्चनरता दुर्गा सा मे पापं व्यपोहतु
त्रिनेत्रा वरदा देवी महिषासुरमर्दिनी। शिवार्चनरता दुर्गा सा मे पापं व्यपोहतु॥ बन्धजन्य-मलान् नाशयतु, शिवानुग्रहेण विशुद्धिं ददातु॥
Verse 109
ब्रह्माण्डधारका रुद्राः सर्वलोकप्रपूजिताः सत्याश् च मानसाः सर्वे व्यपोहन्तु भयं मम
ब्रह्माण्डधारका रुद्राः सर्वलोकप्रपूजिताः। सत्याश्च मानसाः सर्वे व्यपोहन्तु भयं मम॥
Verse 110
भूताः प्रेताः पिशाचाश् च कूष्माण्डगणनायकाः कूष्माण्डकाश् च ते पापं व्यपोहन्तु समाहिताः
भूताः प्रेताः पिशाचाश्च कूष्माण्डगणनायकाः। कूष्माण्डकाश्च ते पापं व्यपोहन्तु समाहिताः॥ पतिरक्षाक्षेत्रे, पाशबद्धपशोः विमोचके शिवे, मम पापं नश्यतु॥
Verse 111
अनेन देवं स्तुत्वा तु चान्ते सर्वं समापयेत् प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रतिमासे द्विजोत्तमाः
अनेन देवं स्तुत्वा तु चान्ते सर्वं समापयेत्। प्रणम्य शिरसा भूमौ प्रतिमासे द्विजोत्तमाः॥ पत्यर्चनव्रतं एवं सम्यक् पूर्णं भवति॥
Verse 112
व्यपोहनस्तवं दिव्यं यः पठेच्छृणुयादपि विधूय सर्वपापानि रुद्रलोके महीयते
व्यपोहनस्तवं दिव्यं यः पठेच्छृणुयादपि । विधूय सर्वपापानि रुद्रलोके महीयते ॥
Verse 113
कन्यार्थी लभते कन्यां जयकामो जयं लभेत् अर्थकामो लभेदर्थं पुत्रकामो बहून् सुतान्
कन्यार्थी लभते कन्यां जयकामो जयं लभेत् । अर्थकामो लभेदर्थं पुत्रकामो बहून् सुतान् ॥
Verse 114
विद्यार्थी लभते विद्यां भोगार्थी भोगमाप्नुयात् यान्यान्प्रार्थयते कामान् मानवः श्रवणादिह
विद्यार्थी लभते विद्यां भोगार्थी भोगमाप्नुयात् । यान्यान्प्रार्थयते कामान् मानवः श्रवणादिह ॥
Verse 115
तान्सर्वान् शीघ्रमाप्नोति देवानां च प्रियो भवेत् पठ्यमानमिदं पुण्यं यमुद्दिश्य तु पठ्यते
तान्सर्वान् शीघ्रमाप्नोति देवानां च प्रियो भवेत् । पठ्यमानमिदं पुण्यं यमुद्दिश्य तु पठ्यते ॥
Verse 116
तस्य रोगा न बाधन्ते वातपित्तादिसंभवाः नाकाले मरणं तस्य न सर्पैरपि दश्यते
तस्य रोगा न बाधन्ते वातपित्तादिसंभवाः । नाकाले मरणं तस्य न सर्पैरपि दश्यते ॥
Verse 117
यत्पुण्यं चैव तीर्थानां यज्ञानां चैव यत्फलम् दानानां चैव यत्पुण्यं व्रतानां च विशेषतः
यत्पुण्यं तीर्थसेवानां यज्ञानां च यत्फलम्। दानपुण्यं व्रतपुण्यं विशेषेण च यत् स्मृतम्॥
Verse 118
तत्पुण्यं कोटिगुणितं जप्त्वा चाप्नोति मानवः गोघ्नश्चैव कृतघ्नश् च वीरहा ब्रह्महा भवेत्
तत्पुण्यं कोटिगुणितं जप्त्वा प्राप्नोति मानवः। गोघ्नः कृतघ्नो वीरहा ब्रह्महा च महापापी भवेत्॥
Verse 119
शरणागतघाती च मित्रविश्वासघातकः दुष्टः पापसमाचारो मातृहा पितृहा तथा
शरणागतघाती मित्रविश्वासघातकः। दुष्टः पापसमाचारो मातृहा पितृहा च सः॥
Verse 120
व्यपोह्य सर्वपापानि शिवलोके महीयते
व्यपोह्य सर्वपापानि शिवलोके महीयते॥
Frequently Asked Questions
The hymn invokes Shiva as Panchabrahma—Īśāna, Tatpuruṣa (Purusha), Aghora, Sadyojāta, and Vāmadeva—along with epithets like Somesha, Vishvesha, and Paramatman, repeatedly asking ‘स मे पापं व्यपोहतु’.
The chapter states that a dvijottama should conclude properly after praising the deity, prostrate with the head to the ground, and recite/hear this divine stava ‘प्रतिमासे’ (monthly). This is framed as a regular devotional observance tied to purification and protection.
It promises removal of sins, fear and illnesses (including vāta-pitta disorders), protection from untimely death and snake-bite harm, relief from graha-pīḍā, attainment of desired aims (victory, wealth, learning, enjoyment, progeny, marriage), and elevation to Rudraloka/Shivaloka—even for grievous sinners upon purification.