Atharva Veda Anuvaka 2
Home›Atharvaveda›Kanda 7›Anuvaka 2
Kanda 710 Suktas26 Mantras

Anuvaka 2

दैवप्रेरणया सामाजिकाधिकारसमर्थनेन प्रजननवृष्ट्यादिभिश्च पौष्टिकं सौभाग्यं निधीयते—गृहस्थजीवनस्य सार्वजनिकसिद्धेश्च स्थैर्यं साध्यते। उपविषयाः—सरस्वती पोषणधनप्रदा; सवितुः सत्यसवः संकल्पं नियच्छन् वस्तूनि आकर्षयति; सभासमित्यां रक्षितया वाक्-प्रभावेन सिद्धिः; वर्चसा प्रतिद्वन्द्विभ्यः स्पर्धासु जयः; धात्रा प्रजापतिना च ‘स्थापकैः’ गृहस्य स्थैर्यं, प्रजननं वृष्टिश्च।

Kinds of charm

Paushtika (prosperity): 6Shantika (pacifying): 2Abhicharika (against foes): 1

Suktas in Anuvaka 2

Sukta 11

एष एकऋचः पौष्टिकः सूक्तः सरस्वतीं क्षयहीनां पोषयित्रीं स्तनरूपां स्तौति, यस्माद् “वरणीयानि” धनानि वर्धन्ते पुष्यन्ति च। तां हर्षदायिनीं प्रसादार्थिनीं सुलभाह्वानां उदारदात्रीं च प्रशंसन् मन्त्रः तस्या प्रवहद्भ्यः समृद्धिभ्यः स्थिरं धनवृद्धिं सौभाग्यं क्षेमं च साधयितुम् अभिप्रैति।

Rishi: As per AV 7.11 anukramaṇī tradition (variable) | Devata: Sarasvatī | 1 Mantras

Sukta 12

अथर्ववेदस्य ७.१२ सूक्तं सभां समितिं च प्रविश्य रक्षणं स्वीकृतिं च वाक्प्रभावं च प्रार्थयमानं सामाजिक-सिद्ध्यर्थं मन्त्ररूपं पौष्टिकं च। अत्र सभा समितिश्च प्रजापतेः संमत्या सहिता “दुहितरौ” इव व्यक्तीकृते स्तूयते। इन्द्रं चाह्वयति यत् समितेः सौभाग्ये भागो मे प्रसिद्धो भवतु। तथा मनोवर्तन-मन्त्रेण श्रोतॄणां मनांसि वक्तरि निवर्त्य तेषां ध्यानं सम्मतिं च आकर्षयति।

Rishi: Atharvanic tradition (often treated as an Atharvan/Angiras-type social charm). | Devata: Sabhā and Samiti (personified), with Prajāpati as genealogical source; Ancestors as witnesses. | 4 Mantras

Sukta 13

अयं संक्षिप्तोऽथर्वणिको द्विषत्-नाशनसूक्तः सौरदृष्टान्तेन प्रवर्तते—यथा प्रातःकाले सूर्यः तारकाणां ज्योतींषि अतिभासयन् आदत्ते, तथा साधकः शत्रूणां प्रतिद्वन्द्विनां च वर्चः (तेजः, प्रभावं, प्रतिष्ठां) विधिना स्वीकुरुते। एष द्विमन्त्रः प्रयोगः आगच्छतः सपत्नान् प्रकाशयति, तान् च निष्प्रभावान् करोति—ते ‘सुप्तवत्’ अवशिष्यन्ते, जप्ता तु जयतेजसा विराजते।

Rishi: Atharvanic tradition. | Devata: Sūrya (as paradigmatic victor); the operative target is the dvīṣant (enemy). | 2 Mantras

Sukta 14

एषः चतुर्मन्त्रः सवितृसूक्तः देवस्य “सत्यसवम्” आश्रित्य उपासकस्य मतिं शुभमार्गे नियोजयति, इष्टानि च वाऽर्याणि विशेषतः पशून् स्थिरां च समृद्धिं आकर्षयति। “प्रथमपितरम्” उद्दिश्य सविता यत् प्राचीनं कर्म—उन्नतिं विस्तीर्णं च अन्तरिक्षं दत्तवान्—तत् स्मारयन्, वर्तमानसमृद्धिं धर्मानुगतां विश्वव्यवस्थायाः पितृकल्याणस्य च न्याय्यं प्रवाहं इव निरूपयति।

Rishi: Traditionally Savitar-hymn seers (RV parallels suggest a learned, RV-derived stratum; exact AV anukramaṇī attribution to be checked) | Devata: Savitar | 4 Mantras

Sukta 15

एष एकमन्त्रः पौष्टिकसूक्तः सवितारं प्रति प्रार्थयते—सत्यसवां प्रसादं यः शोभनः विवेकिनः सर्वहितश्च। अत्र समृद्धिः दुग्धेव बहुधा निष्पाद्या, सहस्रधारा इव प्रचुरतया निष्स्रवणीयेत्युपनिबध्यते, यथा भगः तां स्वभागरूपेण यथोचितं विभजेत्, कल्याणं वर्यं च सौभाग्यं जनयन्।

Rishi: Kāṇva tradition (Kanva indicated within the verse; hymn attributed within Kāṇva sphere) | Devata: Savitar (primary); Bhaga (prosperity-distributor, secondary) | 1 Mantras

Sukta 16

एष एकमन्त्रः पौष्टिकः सूक्तः सवितारं बृहस्पतिं च प्रार्थयते यत् लाभार्थिनः प्राणबलं मेधां च सामाजिकदीप्तिमत् सौभाग्यं च वर्धयेताम्। स च पुरुषः कृतसिद्धिः स्यात्, विघ्नान् अतिक्रामेत्, सर्वेषां देवानाम् अनुमत्या प्रसादेन च देवसमित्या इव प्रमाणीकृतः सुस्वागतः स्यात्।

Rishi: Atharvanic compiler tradition (commonly assigned by Anukramaṇī) | Devata: Savitar and Bṛhaspati; ‘All the Gods’ as confirming assembly | 1 Mantras

Sukta 17

अयं संक्षिप्तः पौष्टिकः सूक्तः धर्मवृद्ध्योः “स्थापकान्” देवान्—धातॄं सवितारं प्रजापतिमग्निं त्वष्टारं विष्णुं च—हविर्ग्रहणाय यजमानस्य गृहलक्ष्म्याः स्थैर्याय च प्रार्थयते। अस्य प्रभावः प्राणधारिण्या वासस्थल्याः सिद्धौ, गृहेऽन्तः श्रेष्ठद्रव्याणां लाभे, तथा शिरोऽर्थे प्रजासिद्धौ निहितः—एतत् सर्वं बहुदेवतानां संयुक्तानुमत्यैव निरूप्यते। सूक्तं समृद्धिं यजमानजीवने ‘धीयते’ इति मुद्रयति—वासं द्रविणं वंशं चैकत्र।

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective in many paustika units) | Devata: Dhātṛ, Savitṛ, Prajāpati, Agni, Tvaṣṭṛ, Viṣṇu (prosperity-and-progeny complex) | 4 Mantras

Sukta 18

अथर्ववेदस्य ७.१८ सूक्तं संक्षिप्तं वृष्ट्याकर्षणसूक्तम्। अत्र नभः सीलबद्ध-भाण्डवत् परिकल्प्य तद् भित्त्वा दिव्याः आपः समुदायाय अवस्रवितुम् आज्ञाप्यन्ते। पृथिवी क्षेत्र-शरीररूपेण ग्राह्य-आधारत्वेन आहूयते, धाता च विश्वनियन्ता ‘अपां चर्म’ इवोदककोशं विवृणोति, येन वृष्टिः पोषिणी भवति न तु विनाशिनी। द्वितीयो मन्त्रः केवल-वृष्टेः परं लक्ष्यं विस्तारयति—तप्त-शुष्कतया निहतं न, न च घातक-हिमेन पीडितं, किं तु सम्यगृतु-समत्वयुक्तं—येन सोमो यत्र तिष्ठति तत्र कल्याणं प्रजाजननं च प्रवर्धते।

Rishi: Atharvanic tradition (rain-compulsion corpus) | Devata: Nabhas (cloud), Pṛthivī, Dhātṛ (as regulator of rain) | 2 Mantras

Sukta 19

एष एकऋचः पौष्टिकसूक्तः प्रजापतेर्धातुश्च जननस्थैर्यशक्ती समाहृत्य सुसंस्थितं सुस्वभावं च प्रजां प्रार्थयते। अपि च गृहस्यैक्यं याचते—ज्ञातीन् संमतान् एकमनसो एकयोनिसम्भवान्। अन्ते पुष्टिपतिना यजमानकेन्द्रितं निरन्तरं समृद्धिवर्धनं दानरूपेण प्रार्थ्यते।

Rishi: Atharvanic tradition | Devata: Prajāpati, Dhātṛ, Puṣṭipati (personified nourishment) | 1 Mantras

Sukta 20

एषः षडृचः सूक्तः अनुमतिं—दैवीं संमतिं प्रसादरूपां च—यजमानस्य प्रति “सुमनाः” भवेत् इति प्रार्थयते, तथा देवानां मध्ये हविः अनुमोदयतु इति। तस्याः संमत्या यज्ञोऽप्रतिहतः सफलश्च भवेत्—क्षेमः, शुभानि क्षेत्राणि, बलवन्तः पुत्राः, सुसंप्रजाः च। अस्य सूक्तस्य प्रभावः कर्मणः स्वीकृतिं रक्षणं च साधयति; अनुमतिः समृद्धेः गृहस्थसन्तत्याः च द्वारमिव भवति।

Rishi: Atharvanic tradition (hymn to Anumati; specific r̥ṣi attribution varies in ancillary lists) | Devata: Anumati (personified Consent/Approval) | 6 Mantras

Deities of Anuvaka 2

  • Savitar

    Impeller/prosperity-giver

    In 3 hymns

  • SarasvatiSarasvatī

    Nourisher/wealth-bestower

    In 1 hymn

  • Sabha and SamitiSabhā and Samiti (as Prajāpati’s powers)

    Protector/social-integrator

    In 1 hymn

  • SuryaSūrya

    Destroyer of rivals/varcas-bestower

    In 1 hymn

  • DhatriDhātṛ

    Stabilizer/fertility-setter

    In 2 hymns

  • PrajapatiPrajāpati

    Progenitor/order-setter

    In 2 hymns

  • BrihaspatiBṛhaspati

    Speech-lord/protector

    In 1 hymn

  • Agni

    Ritual-carrier/protector

    In 1 hymn

  • TvashtriTvaṣṭṛ

    Shaper/strengthener

    In 1 hymn

  • VishnuViṣṇu

    Supporter/stabilizer

    In 1 hymn

  • PrithiviPṛthivī (Earth)

    Supporter/rain-witness

    In 1 hymn

  • Anumati

    Consent-granter/ritual-ratifier

    In 1 hymn

Inside Anuvaka 2

The theme

Paustika prosperity secured through divine impulsion, social authority, fertility, and rain—stabilizing household and public success

Threads through it

  • Sarasvatī as nourishment and treasure-bestower
  • Savitar’s satyasava (true impulsion) guiding intention and attracting goods
  • Assembly/council success (sabhā–samiti) via persuasive protected speech
  • Varcas (radiance) and competitive superiority over rivals
  • Household stabilization by cosmic “setters-in-place” (Dhātṛ, Prajāpati, etc.)
  • Rain-making by opening the cloud-vessel
  • Anumati as divine consent validating offerings and plans

Who it serves

For gaining prosperity and reputation, entering assemblies confidently, securing offspring and household stability, compelling timely rain, overcoming rivals, and ensuring rituals and plans receive divine approval.

What it heals

  • Prosperity, nourishment, and growth of ‘choice treasures’ (vāryāṇi)Sukta 7.11, 7.14, 7.15, 7.16, 7.17
  • Success in public speaking, gaining acceptance in sabhā/samiti, and protection from social oppositionSukta 7.12, 7.16
  • Overcoming rivals; gaining varcas (radiance), prestige, and competitive superioritySukta 7.13
  • Fertility and offspring firmly ‘set in place’; household stability and increaseSukta 7.17, 7.19
  • Drought or delayed rains; securing rainfall for community welfareSukta 7.18
  • Ritual or undertaking blocked by lack of assent; securing divine approval and smooth completionSukta 7.20

Frequently Asked Questions

They are largely paustika: they seek increase—wealth, radiance, social standing, offspring, rain, and ritual success—by aligning the practitioner with cosmic order, true impulsion (satyasava), and divine assent.

Sukta 7.12 is the sabhā–samiti charm, aiming at protected entry, acceptance, and persuasive speech by invoking the concord and authority associated with Prajāpati.

Prosperity is built through Sarasvatī and Savitar-centered increase (7.11, 7.14–7.16) and household stabilization (7.17, 7.19), while opposition is handled through varcas-appropriation over rivals (7.13) and protective social integration in sabhā/samiti (7.12).

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play