
Rishi: Atharvanic tradition (speculative-ritual hymn)
Devata: Brahmaudana / Yajña personified (ritual entity as devatā)
Chandas: Mixed/prose-like anuṣṭubh-adjacent; treated as mantraic statement (not a strict RV-style stanza)
अयं सूक्तः पक्तमोधनं ब्रह्मौदनं विष्टारिणं च यज्ञस्यैव देहत्वेन पवित्रीकरोति। छन्दांसि तस्य पक्षौ, सत्यं मुखं, तपः प्रजननहेतुरुष्मा इति निरूप्यते। ब्राह्मणेषु दीक्षितान्नस्य प्रतिष्ठापनेन पोषणं यज्ञसिद्धौ विस्तारयितुं—समृद्धिं, लोकजय्यं पुण्यं, स्वर्गप्रापणक्षमां च—अभिप्रैति; यजमानस्य च किञ्चिदपि प्रतिहिंसात्मकं प्रत्यावर्तनं मा भूदि इति स्पष्टं निवारयति।
Mantra 1
ब्रह्मौदनम्। छन्दां॑सि प॒क्षौ मुख॑मस्य स॒त्यं वि॑ष्टा॒री जा॒तस्तप॒सोऽधि॑ य॒ज्ञः
ब्रह्मौदनम्। छन्दांसि पक्षौ मुखमस्य सत्यं विस्तारी जातस्तपसोऽधि यज्ञः॥
Mantra 2
अ॒न॒स्थाः पू॒ताः पव॑नेन शु॒द्धाः शुच॑यः॒ शुचि॒मपि॑ यन्ति लो॒कम्। नैषां शि॒श्नं प्र द॑हति जा॒तवे॑दाः स्व॒र्गे लो॒के ब॒हु स्त्रैण॑मेषाम्
अनस्थाः पूताः पवनेन शुद्धाः शुचयः शुचिमपि लोकं यान्ति। नैषां शिश्नं जातवेदाः प्रदहति; स्वर्गे लोके बहु स्त्रैणमेषाम्।
Mantra 3
वि॒ष्टा॒रिण॑मोद॒नं ये पच॑न्ति॒ नैना॒नव॑र्तिः सचते क॒दा च॒न। आस्ते॑ य॒म उप॑ याति दे॒वान्त्सं ग॑न्ध॒र्वैर्मदते सो॒म्येभिः॑
विष्टारिणमोदनं ये पचन्ति नैनानवर्तिः सचते कदा चन। आस्ते यम उप याति देवान्त्सं गन्धर्वैर्मदते सोम्येभिः॥
Mantra 4
वि॒ष्टा॒रिण॑मोद॒नं ये पच॑न्ति॒ नैना॑न् य॒मः परि॑ मुष्णाति॒ रेतः॑ । र॒थी ह॑ भू॒त्वा र॑थ॒यान॑ ईयते प॒क्षी ह॑ भू॒त्वाति॒ दिवः॒ समे॑ति
विष्टारिणमोदनं ये पचन्ति नैनान् यमः परि मुष्णाति रेतः। रथी ह भूत्वा रथयान ईयते पक्षी ह भूत्वाति दिवः समेति॥
Mantra 5
ष॒ य॒ज्ञानां॒ वित॑तो॒ वहि॑ष्ठो विष्टा॒रिणं॑ प॒क्त्वा दि॒वमा विवे॑श । आ॒ण्डीकं॑ कुमु॑दं॒ सं त॑नोति॒ बिसं॑ शा॒लूकं॒ शफ॑को मुला॒ली। ए॒तास्त्वा॒ धारा॒ उप॑ यन्तु॒ सर्वाः॑ स्व॒र्गे लो॒के मधु॑म॒त् पिन्व॑माना॒ उप॑ त्वा तिष्ठन्तु पुष्क॒रिणीः॒ सम॑न्ताः
स यज्ञानां विततो वहिष्ठो विष्टारिणं पक्त्वा दिवम् आविवेश। आण्डीकं कुमुदं च सं तनोति—बिसं शालूकं शफकं मुलालीम्। एतास्त्वा धाराः सर्वाः उप यन्तु, स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमानाः; उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिण्यः समन्तात्।
Mantra 6
घृ॒तह्र॑दा॒ मधु॑कूलाः॒ सुरो॑दकाः क्षी॒रेण॑ पू॒र्णा उ॑द॒केन॑ द॒ध्ना। ए॒तास्त्वा॒ धारा॒ उप॑ यन्तु॒ सर्वाः॑ स्व॒र्गे लो॒के मधु॑म॒त् पिन्व॑माना॒ उप॑ त्वा तिष्ठन्तु पुष्क॒रिणीः॒ सम॑न्ताः
घृतह्रदाः मधुकूलाः सुरोदकाः, क्षीरेण पूर्णाः उदकेन दध्ना च। एतास्त्वा धाराः सर्वाः उप यन्तु, स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमानाः; उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिण्यः समन्तात्।
Mantra 7
च॒तुरः॑ कु॒म्भांश्च॑तु॒र्धा द॑दामि क्षी॒रेण॑ पू॒र्नाँ उ॑द॒केन॑ द॒ध्ना। ए॒तास्त्वा॒ धारा॒ उप॑ यन्तु॒ सर्वाः॑ स्व॒र्गे लो॒के मधु॑म॒त् पिन्व॑माना॒ उप॑ त्वा तिष्ठन्तु पुष्क॒रिणीः॒ सम॑न्ताः
चतुरः कुम्भान् चतुर्धा ददामि, क्षीरेण पूर्णान् उदकेन दध्ना च। एतास्त्वा धाराः सर्वाः उप यन्तु, स्वर्गे लोके मधुमत् पिन्वमानाः; उप त्वा तिष्ठन्तु पुष्करिण्यः समन्तात्।
Mantra 8
इ॒ममो॑द॒नं नि द॑धे ब्राह्म॒णेषु॑ विष्टा॒रिणं॑ लोक॒जितं॑ स्व॒र्ग॑म्। स मे॒ मा क्षे॑ष्ट स्व॒धया॒ पिन्व॑मानो वि॒श्वरू॑पा धे॒नुः का॑म॒दुघा॑ मे अस्तु
इमम् ओदनं ब्राह्मणेषु निधधे—विष्टारिणं लोकजितं स्वर्गप्रदम्। स मे मा क्षेष्ट; स्वधया पिन्वमानः स मे विश्वरूपा धेनुः कामदुघा अस्तु।
It is cooked odana (porridge/boiled rice) treated as brahman-filled and identified with Yajña’s own body, so the food becomes a carrier of ritual power and merit.
The hymn sacralizes the offering by giving it a cosmic-ritual anatomy: chandas (metres) provide structure and ‘wings,’ satya (truth) is the validating ‘mouth,’ and tapas is the generating heat that makes yajña effective.
It is a protective clause ensuring the charged offering does not rebound negatively on the patron—i.e., the consecration is safe, properly transferred, and yields benefit rather than ritual fault or backlash.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.