Atharva Veda 4.12.9: Kanda 4, Anuvaka 2, Sukta 12, Mantra 9

Sukta 12

Sanskrit (Devanagari)

यत् ते॑ रि॒ष्टं य॑त् ते द्यु॒त्तमस्ति॒ पेष्ट्रं॑ त आ॒त्मनि । धा॒ता तद् भ॒द्रया॒ पुनः॒ सं द॑ध॒त् परु॑षा॒ परुः॑

Sanskrit recitationAtharva Veda 4.12.9

IAST Transliteration

yát te ríṣṭaṃ yát te dyuttám ásti péṣṭraṃ ta ātmáni | dhātā tád bhadráyā púnaḥ sáṃ dadhat páruṣā páruḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

What hurt is thine, what shattered thing is thine, what crushed disorder dwelleth in thy frame—Dhātṛ, the Ordainer, with auspicious power, set thou that once again together, joint with joint.

Translation

यत्ते रिष्टं यत्ते द्युत्तमस्ति पेष्ट्रं त आत्मनि—धाता भद्रया शक्त्या तत् पुनः सं दधातु; परुषा परुः, सन्धिः सन्धिना सम्यक् संयुज्यताम्।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: whatever / that which
• यत्: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (correlative) ; ‘यत् … तत्’ संरचना
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द

• ते: of you / your
• ते: सम्बन्ध (genitive possessor)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रिष्टम्: harm, injury, misfortune
• रिष्टम्: कर्म (with implied ‘to remove/repair’) / विषय
• Type: Noun
• Root: रिष्ट (प्रातिपदिक; ‘हानि/अनिष्ट/क्षति’)

• यत्: whatever
• यत्: सम्बन्ध/विशेष्य-निर्देश (correlative)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• द्युत्तम्: shining, bright (mark)
• द्युत्तम्: विशेषण (of an implied neuter ‘thing/mark’)
• Type: Adjective
• Root: द्युत्त (प्रातिपदिक; द्युत् ‘दीप्तौ’ से ‘दीप्त/प्रकाशमान’)

• अस्ति: is
• अस्ति: क्रिया (copula) ; अस्तित्व-निर्देश
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘भू/सत्तायाम्’

• पेष्ट्रम्: bruise, abrasion, sore
• पेष्ट्रम्: कर्म/विषय (another item of affliction)
• Type: Noun
• Root: पेष्ट्र (प्रातिपदिक; ‘पेष्’/‘पिष्’ से—पीडन/घर्षण; ‘bruise/abrasion’ अर्थे)

• त: of you
• त: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; enclitic)

• आत्मनि: in (your) self/body
• आत्मनि: अधिकरण (location: ‘in the body/self’)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• धाता: the Creator/Ordainer (Dhātṛ)
• धाता: कर्ता
• Type: Noun
• Root: धातृ (प्रातिपदिक; कर्तृ-नाम, धा ‘धारणे/स्थापने’)

• तत्: that (i.e., that harm)
• तत्: कर्म (object of ‘सं दधत्’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रया: with благополучие / with auspicious good
• भद्रया: करण (means: ‘with auspiciousness/benefit’)
• Type: Noun (instrumental of quality) / Adjective
• Root: भद्रा (प्रातिपदिक; ‘भद्र’ adj. से स्त्रीलिङ्ग)

• पुनः: again, back
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण (prefix to √धा)
• Type: Preverb / Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• दधत्: placing, restoring, setting (right)
• दधत्: कर्ता-विशेषण (Dhātā as ‘placing/setting right’)
• Type: Verb (present participle)
• Root: धा (धातु) ‘धारणे/स्थापने’

• परुषा: with/from a harsh (part)
• परुषा: करण/अपादान (contextual: ‘from limb to limb’ in parallelism)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: परुष (प्रातिपदिक; ‘कठोर/रूक्ष’)

• परुः: a joint, limb-segment
• परुः: अधिकरण/विषय (distributive: ‘joint by joint’)
• Type: Noun
• Root: परु (प्रातिपदिक; ‘गाँठ/सन्धि/अङ्ग-ग्रह’ = joint, limb-segment)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (healing seer; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Dhātṛ (Creator/Ordainer) as restorer; implicitly the healing power of the remedy

Chandas: Anuṣṭubh (probable; common in AV healing verses)

Mantra Rasa

Primary: karuna

Secondary: shanta