
Rishi: Gautama (as implied by the closing verse of the set; RV-family attribution carried into AV 20)
Devata: Indra (Vṛtrahan, releaser of waters)
Chandas: Triṣṭubh (RV-style)
एषः त्रिष्टुभः सूक्तः इन्द्रस्तुतिर्युद्धप्रायोऽपि अपोत्प्रशमनार्थं वृत्रहणकथां शस्त्रीकरोति। इन्द्रस्य वज्रः शत्रोः प्राणस्थानं अन्विष्य आवरणं भित्त्वा निर्यातु इति प्रेर्यते। इन्द्रस्य स्वराज्यं महत्त्वं च स्तुत्वा, आपो विमोचयतः कर्मणा जयः समृद्धिरूपेण परिणम्यते—अवरोधप्रभवे स्थाने प्रवाहः, वृष्टिः, धनं, तेजो बलं च पुनरावर्तते।
Mantra 1
अ॒स्मा इदु॒ प्र त॒वसे॑ तु॒राय॒ प्रयो॒ न ह॑र्मि॒ स्तोमं॒ माहि॑नाय ।
अस्मा इदु प्र तवसे तुराय प्रयो न हर्मि स्तोमं माहिनाय।
Mantra 2
अ॒स्मा इदु॒ प्रय॑ इव॒ प्र यं॑सि॒ भरा॑म्याङ्गू॒षं बाधे॑ सुवृ॒क्ति। इन्द्रा॑य हृ॒दा मन॑सा मनी॒षा प्र॒त्नाय॒ पत्ये॒ धियो॑ मर्जयन्त
अस्मै हि प्रये इव यत् त्वं प्रयंसि, तदिव अहं स्तुत्याङ्गूषं वहामि—बाधानिवारणाय सुवृक्तिम्। इन्द्राय हृदा मनसा मनीषया च, प्रत्नाय पत्ये, धियः स्वयमेव मर्जयन्ते शक्त्यै।
Mantra 3
अ॒स्मा इदु॒ त्यमु॑प॒मं स्व॒र्षां भरा॑म्याङ्गू॒षमा॒स्येऽन । मंहि॑ष्ठ॒मच्छो॑क्तिभिर्मती॒नां सु॑वृ॒क्तिभिः॑ सू॒रिं वा॑वृ॒धध्यै॑
अस्मै हि तम् उपमं स्वर्षां जनं, अहम् आस्येऽङ्गूषं वहामि। मंहिष्ठं सूरिं मतीनां अच्छोक्तिभिः सुवृक्तिभिश्च वावृधध्यै इच्छामि।
Mantra 4
अ॒स्मा इदु॒ स्तोमं॒ सं हि॑नोमि॒ रथं॒ न तष्टे॑व॒ तत्सि॑नाय । गिर॑श्च॒ गिर्वा॑हसे सुवृ॒क्तीन्द्रा॑य विश्वमि॒न्वं मेधि॑राय
अस्मै हि स्तोमं सं हिनोमि—रथं न तष्टेव—तत् सिनाय (जयाय)। गिरश्च सुवृक्तयश्च, गिर्वाहसे इन्द्राय, विश्वमिन्वे मेधिराय च।
Mantra 5
अ॒स्मा इदु॒ सप्ति॑मिव श्रव॒स्येन्द्रा॑या॒र्कं जु॒ह्वा॒३सम॑ञ्जे । वी॒रं दा॒नौक॑सं व॒न्दध्यै॑ पु॒रां गू॒र्तश्र॑वसं द॒र्माण॑म्
अस्मै एव—श्रवस्ये सप्तिमिव—इन्द्राय जूह्वा दीप्तम् अर्कं विधिना समञ्जे। दानौकसं वीरं पुरां भेत्तारं गूर्तश्रवसं दृढधारकं वन्दध्यै।
Mantra 6
अ॒स्मा इदु॒ त्वष्टा॑ तक्ष॒द् वज्रं॒ स्वप॑स्तमं स्व॒र्यं॑१ रणा॑य । वृ॒त्रस्य॑ चिद् वि॒दद् येन॒ मर्म॑ तु॒जन्नीशा॑नस्तुज॒ता कि॑ये॒धाः
अस्मै एव त्वष्टा रणाय वज्रं तक्षत्—स्वपस्तमं स्वर्ग्यं च। येन स वृतस्यापि मर्म विदद्; तुजन् ईशानः तुजतां कियेदाः—कियदप्रतिहतवेगः!
Mantra 7
अ॒स्येदु॑ मा॒तुः सव॑नेषु स॒द्यो म॒हः पि॒तुं प॑पि॒वां चार्वन्ना॑ । मु॒षा॒यद् विष्णुः॑ पच॒तं सही॑या॒न् विध्य॑द् वरा॒हं ति॒रो अद्रि॒मस्ता॑
अस्यैव मातुः सवनेषु सद्यः महः पितुं पपिवान्, हे चार्वन्, न व्यर्थम्। विष्णुः सहीयान् (जयम्) मुषायन्; स वराहं विध्यत्, अद्रिं तिरोऽस्तात्।
Mantra 8
अ॒स्मा इदु॒ ग्नाश्चि॑द् दे॒वप॑त्नी॒रिन्द्रा॑या॒र्कम॑हि॒हत्य॑ ऊवुः । परि॒ द्यावा॑पृथि॒वी ज॑भ्र उ॒र्वी नास्य॒ ते म॑हि॒मानं॒ परि॑ ष्टः
अस्मै इदु ग्नाश्चिद् देवपत्नीः इन्द्राय अहिहत्ये अर्कम् ऊचुः। परि द्यावापृथिवी उर्वी जभ्रुः; नास्य ते महिमानं परि ष्टः।
Mantra 9
अ॒स्ये दे॒व प्र रि॑रिचे महि॒त्वं दि॒वस्पृ॑थि॒व्याः पर्य॒न्तरि॑क्षात्। स्व॒रालिन्द्रो॒ दम॒ आ वि॒श्वगू॑र्तः स्व॒रिरम॑त्रो ववक्षे॒ रणा॑य
अस्ये देव प्र रिरिचे महित्वं दिवः पृथिव्याः पर्यन्तरिक्षात्। स्वराळिन्द्रो दमे आ विश्वगूर्तः, स्वरीरमत्रो ववक्षे रणाय।
Mantra 10
अ॒स्येदे॒व शव॑सा शु॒षन्तं॒ वि वृ॑श्च॒द् वज्रे॑ण वृ॒त्रमिन्द्रः॑ । गा न व्रा॒णा अ॒वनी॑रमुञ्चद॒भि श्रवो॑ दा॒वने॒ सचे॑ताः
अस्यैव शवसा इन्द्रो वज्रेण शुषन्तं वृत्रं विवृश्चत्। व्राणा इव गावः अवनीर् अधःस्रवोऽपि स मुमोच—दावने सचेता, श्रवो महद् यशश्च दातुम्।
Mantra 11
अ॒स्येदु॑ त्वे॒षसा॑ रन्त॒ सिन्ध॑वः॒ परि॒ यद् वज्रे॑ण सी॒मय॑च्छत्। ई॒शा॒न॒कृद् दा॒शुषे॑ दश॒स्यन् तु॒र्वीत॑ये गा॒धं तु॒र्वणिः॑ कः
अस्यैव त्वेषसा सिन्धवो रेरिरे, यदा स वज्रेण तान् परि सीमयच्छत्। ईशानकृद् दाशुषे दशस्यन्, तुर्वीतये गाधं तुर्वणिः कः अदात्?
Mantra 12
अ॒स्मा इदु॒ प्र भ॑रा॒ तूतु॑जानो वृ॒त्राय॒ वज्र॒मीशा॑नः किये॒धाः । गोर्न पर्व॒ वि र॑दा तिर॒श्चेष्य॒न्नर्णां॑स्य॒पां च॒रध्यै॑
अस्मा इदु प्र भर तूतुजानो वृत्राय वज्रम् ईशानः कियेधाः। गोर्न पर्व विरद तिरश्चेष्यन् अर्णांस्यपां चरध्यै।
Mantra 13
अ॒स्येदु॒ प्र ब्रू॑हि पू॒र्व्याणि॑ तु॒रस्य॒ कर्मा॑णि॒ नव्य॑ उ॒क्थैः । यु॒धे यदि॑ष्णा॒न आयु॑धान्यृघा॒यमा॑णो निरि॒णाति॒ शत्रू॑न्
अस्येदु प्र ब्रूहि पूर्व्याणि तुरस्य कर्माणि नव्यैः उक्थैः। युधे यदिṣ्णान आयुधानि गृहीत्वा ऋघायमाणो निरिणाति शत्रून्॥
Mantra 14
अ॒स्येदु॑ भि॒या गि॒रय॑श्च दृ॒ल्हा द्यावा॑ च॒ भूमा॑ ज॒नुष॑स्तुजेते । उपो॑ वे॒नस्य॒ जोगु॑वान ओ॒णिं स॒द्यो भु॑वद् वी॒र्याय नो॒धाः
अस्येदु भिया गिरयश्च दृळ्हा द्यावा च भूमाः जनुषस्तुजेते। उपो वेनस्य जोगुवान ओणिं सद्यो भुवद् वीर्याय नोधाः॥
Mantra 15
अ॒स्मा इदु॒ त्यदनु॑ दाय्येषा॒मेको॒ यद् वव्ने भूरे॒रीशा॑नः । प्रैत॑शं॒ सूर्ये॑ पस्पृधा॒नं सौव॑श्व्ये॒ सुष्वि॑माव॒दिन्द्रः॑
अस्मा इदु त्यदनु दाय्येषामेको यद् वव्ने भूरेरीशानः। प्रैतशं सूर्ये पस्पृधानं सौवश्व्ये सुष्विमावदिन्द्रः॥
Mantra 16
ए॒वा ते॑ हारियोजना सुवृ॒क्तीन्द्र॒ ब्रह्मा॑णि॒ गोत॑मासो अक्रन्। ऐषु॑ वि॒श्वपे॑शसं॒ धियं॑ धाः प्रा॒तर्म॒क्षू धि॒याव॑सु॒र्जगम्यात्
एव ते हरियोजना सुवृक्तीन्द्र ब्रह्माणि गोतमासोऽक्रन्। एषु विश्वपेशसं धियं धाः; प्रातर्मक्षू धियावसुर् जगम्यात्॥
It is the Vṛtra-myth applied to life: anything that blocks flow—rain, wealth, health, opportunities, movement—is treated as Vṛtra-like. Indra’s act of splitting the obstruction becomes a ritual model for restoring circulation and prosperity.
Primarily it is abhicaric in tone (martial repulsion and victory), but its practical use is often protective: installing Indra’s sovereignty in the home and pushing back hostile pressure, rivalry, or stagnation.
The hymn is largely self-sufficient as praise-power; simple water-sprinkling and a small protective token (thread/stone/metal) can align the ritual with its imagery of vajra and released waters. Formal śrauta-style offerings are not required for the basic apotropaic use.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.