Sukta 96
Rishi: Traditionally connected with Indra-hymnic transmission in AV 20 (RV-derived strata); specific r̥ṣi attribution varies in anukramaṇī traditions.
Devata: Indra
Chandas: Predominantly Triṣṭubh/Jagatī style in AV 20 RV-recitations; this verse is RV-like in cadence (exact metrical scan requires pada-length verification).
अथर्ववेदस्य २०.९६ सूक्तं ऋग्वेदोद्भव-अथर्वणपाठस्तरे स्थितम् इन्द्रसूक्तम्; भैषज्यार्थं पुनर्नियोज्यते। अस्मिन् सूक्ते इन्द्रस्य सन्निधिं समीपं आह्वयति—शिवाय, बलाय, क्षयकराणां व्याधीनां प्रत्यावर्तनाय च। पौष्टिकप्रार्थनाभिः सह (अश्वाः, पशवः, जयश्च) उत्तरकाले भैषज्यवाक्यं परिपाकं गच्छति; अन्ते तु देहस्य अन्तराधारभ्यः यक्ष्मस्य बलात् “विदारणम्/अपाकरणम्” इव प्रतिपाद्यते। एवं इन्द्रस्य शक्तिः हितकरी च दण्डकरी च दर्श्यते—यज्ञोपहारस्य अवमानने दण्डं, श्रद्धापूर्वकसमर्पणे कल्याणं च।
Mantras
Mantra 1
ती॒व्रस्या॒भिव॑यसो अ॒स्य पा॑हि सर्वर॒था वि हरी॑ इ॒ह मु॑ञ्च । इन्द्र॒ मा त्वा॒ यज॑मानासो अ॒न्ये नि री॑रम॒न् तुभ्य॑मि॒मे सु॒तासः॑
तीव्रस्याभिवयसोऽस्य सोमस्य पिब; सर्वरथैः सहागच्छ; इह ते हरी विमुञ्च। इन्द्र, मा त्वा अन्ये यजमानाः निरिरमन्; तुभ्यम् इमे सुतासः।
Mantra 2
तुभ्यं॑ सु॒तास्तुभ्य॑मु॒ सोत्वा॑स॒स्त्वां गिरः॒ श्वात्र्या॒ आ ह्व॑यन्ति । इन्द्रे॒दम॒द्य सव॑नं जुषा॒णो विश्व॑स्य वि॒द्वां इ॒ह पा॑हि॒ सोम॑म्
तुभ्यं सुताः; तुभ्यम् उ सोत्वासः श्वात्र्याभिः गिरा त्वाम् आह्वयन्ति। इन्द्र, इदं अद्य सवनं जुषाणो विश्वस्य विद्वान् इह सोमं पिब।
Mantra 3
य उ॑श॒ता मन॑सा॒ सोम॑मस्मै सर्वहृ॒दा दे॒वका॑मः सु॒नोति॑ । न गा इन्द्र॒स्तस्य॒ परा॑ ददाति प्रश॒स्तमिच्चारु॑मस्मै कृणोति
य उशता मनसा सर्वहृदा देवकामः अस्मै सोमं सुनोति, तस्येन्द्रः गाः न परा ददाति; किं तु अस्मै प्रशस्तं चारुं कृणोति।
Mantra 4
अनु॑स्पष्टो भवत्ये॒षो अ॑स्य॒ यो अ॑स्मै रे॒वान् न सु॒नोति॒ सोम॑म्। निर॑र॒त्नौ म॒घवा॒ तं द॑धाति ब्रह्म॒द्विषो॑ ह॒न्त्यना॑नुदिष्टः
अनुस्पष्टो भवत्येषोऽस्य—योऽस्मै रेवान् सन्नपि सोमं न सुनोति। निररत्नौ मघवा तं दधाति, हस्तहीनमिव निरुपायं च; ब्रह्मद्विषं हन्त्यनानुदिष्टोऽपि।
Mantra 5
अ॒श्वा॒यन्तो॑ ग॒व्यन्तो॑ वा॒जय॑न्तो॒ हवा॑महे॒ त्वोप॑गन्त॒वा उ॑ । आ॒भूष॑न्तस्ते सुम॒तौ नवा॑यां व॒यमि॑न्द्र त्वा शु॒नं हु॑वेम
अश्वायन्तो गव्यन्तो वाजयन्तो वयं त्वाम् आह्वयामः, त्वम् उपगन्तवा उ। नवेऽस्मिन् अवसरॆ तव सुमतौ स्वान् आभूषयन्तः, हे इन्द्र, वयं त्वां शुनं—स्वस्तये—हुवेम।
Mantra 6
मु॒ञ्चामि॑ त्वा ह॒विषा॒ जीव॑नाय॒ कम॑ज्ञातय॒क्ष्मादु॒त रा॑जय॒क्ष्मात्। ग्राहि॑र्ज॒ग्राह॒ यद्ये॒तदे॑नं तस्या॑ इन्द्राग्नी॒ प्र मु॑मुक्तमेनम्
हविषा त्वां जीवनाय मुञ्चामि—कमज्ञातयक्ष्माद् उत राजयक्ष्मात्। यदि ग्राहिः एतेन आघातेन एनं जग्राह, तस्मात् हे इन्द्राग्नी, एनं प्र मुमुक्तम्।
Mantra 7
यदि॑ क्षि॒तायु॒र्यदि॑ वा॒ परे॑तो॒ यदि॑ मृ॒त्योर॑न्ति॒कं नीऽत ए॒व। तमा ह॑रामि॒ निरृ॑तेरु॒पस्था॒दस्पा॑र्शमेनं श॒तशा॑रदाय
यदि क्षितायुः, यदि वा परेतः, यदि मृत्यु॑रन्तिकं नीत एव—तम् अहं निरृतेरुपस्थाद् हरामि; एनम् अस्पार्शम् अकरवं शतशारदाय।
Mantra 8
स॒ह॒स्रा॒क्षेण॑ श॒तवी॑र्येण श॒तायु॑षा ह॒विषाहा॑र्षमेनम्। इन्द्रो॒ यथै॑नं श॒रदो॒ नया॒त्यति॒ विश्व॑स्य दुरि॒तस्य॑ पा॒रम्
सहस्राक्षेण शतवीर्येण शतायुषा हविषा अहम् एनं हर्षयामि। यथा इन्द्रः एनं शरदः नयाति, विश्वस्य दुरितस्य पारं परं च गमयति।
Mantra 9
श॒तं जी॑व श॒रदो॒ वर्ध॑मानः श॒तं हे॑म॒न्तान्छ॒तमु॑ वस॒न्तान्। श॒तं त॒ इन्द्रो॑ अ॒ग्निः स॑वि॒ता बृह॒स्पतिः॑ श॒तायु॑षा ह॒विषाहा॑र्षमेनम्
शतं जीव शरदो वर्धमानः, शतं हेमन्तान् शतमु वसन्तान्। शतं ते इन्द्रोऽग्निः सविता बृहस्पतिः ददातु; शतायुषा हविषा अहम् एनं हर्षयामि।
Mantra 10
आहा॑र्ष॒मवि॑दं त्वा॒ पुन॒रागाः॒ पुन॑र्णवः । सर्वा॑ङ्ग॒ सर्वं॑ ते॒ चक्षुः॒ सर्व॒मायु॑श्च तेऽविदम्
आहर्षम् अविदं त्वा; पुनरागाः पुनर्णवः। सर्वाङ्गं ते सर्वं चक्षुः, सर्वम् आयुश्च ते—एतत् सर्वम् अहं तेऽविदम्।
Mantra 11
ब्रह्म॑णा॒ग्निः स॑म्विदा॒नो र॑क्षो॒हा बा॑धतामि॒तः । अमी॑वा॒ यस्ते॒ गर्भं॑ दु॒र्णामा॒ योनि॑मा॒शये॑
ब्रह्मणा अग्निः संविदानो रक्षोहा बाधतामितः। अमीवा यस्ते गर्भं दुर्णामा योनिमाशये।
Mantra 12
यस्ते॒ गर्भ॒ममी॑वा दु॒र्णामा॒ योनि॑मा॒शये॑ । अ॒ग्निष्टं ब्रह्म॑णा स॒ह निष्क्र॒व्याद॑मनीनशत्
यस्ते गर्भममीवा दुर्णामा योनिमाशये। अग्निष्टं ब्रह्मणा सह निष्क्रव्यादमनीनशत्।
Mantra 13
यस्ते॒ हन्ति॑ प॒तय॑न्तं निष॒त्स्नुं यः स॑रीसृ॒पम्। जा॒तं यस्ते॒ जिघां॑सति॒ तमि॒तो ना॑शयामसि
यस्ते हन्ति पतयन्तं निषत्स्नुं यः सरीसृपम्। जातं यस्ते जिघांसति तमितो नाशयामसि॥
Mantra 14
यस्त॑ ऊ॒रू वि॒हर॑त्यन्त॒रा दम्प॑ती॒ शये॑ । योनिं॒ यो अ॒न्तरा॒रेल्हि॒ तमि॒तो ना॑शयामसि
यस्त ऊरू विहरत्यन्तरा दम्पती शये। योनिं यो अन्तरारेल्हि तमितो नाशयामसि॥
Mantra 15
यस्त्वा॒ भ्राता॒ पति॑र्भू॒त्वा जा॒रो भू॒त्वा नि॒पद्य॑ते । प्र॒जां यस्ते॒ जिघां॑सति॒ तमि॒तो ना॑शयामसि
यः त्वा भ्राता पतिः भूत्वा जारो भूत्वा निपद्यते, प्रजां यः ते जिघांसति—तम् इतो नाशयामसि।
Mantra 16
यस्त्वा॒ स्वप्ने॑न॒ तम॑सा मोहयि॒त्वा नि॒पद्य॑ते । प्र॒जां यस्ते॒ जिघां॑सति॒ तमि॒तो ना॑शयामसि
यः त्वां स्वप्नेन तमसा च मोहयित्वा त्वयि निपद्यते, यश्च ते प्रजां जिघांसति—तम् इतः नाशयामसि।
Mantra 17
अ॒क्षीभ्यां॑ ते॒ नासि॑काभ्यां॒ कर्णा॑भ्यां॒ छुबु॑का॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ शीर्ष॒ण्यं म॒स्तिष्का॑ज्जि॒ह्वाया॒ वि वृ॑हामि ते
ते अक्षीभ्यः, नासिकाभ्यः, कर्णाभ्यः, छुबुकात् अधि—शीर्षण्यं यक्ष्मं मस्तिष्कात्, जिह्वायाः च, अहं ते वि वृहामि।
Mantra 18
ग्री॒वाभ्य॑स्त उ॒ष्णिहा॑भ्यः॒ कीक॑साभ्यो अनू॒क्याऽत्। यक्ष्मं॑ दोष॒ण्य॑१मंसा॑भ्यां बा॒हुभ्यां॒ वि वृ॑हामि ते
ते ग्रीवाभ्यः, उष्णिहाभ्यः, कीकसाभ्यः, अनूक्यात्—दोषण्यं यक्ष्मं अंसाभ्यां बाहुभ्यां च, अहं ते वि वृहामि।
Mantra 19
हृद॑यात् ते॒ परि॑ क्लो॒म्नो हली॑क्ष्णात् पा॒र्श्वाभ्या॑म्। यक्ष्मं॒ मत॑स्नाभ्यां प्ली॒ह्नो य॒क्नस्ते॒ वि वृ॑हामसि
हृदयात् ते परि क्लोम्नो हलीक्ष्णात् पार्श्वाभ्याम्। यक्ष्मं मतस्नाभ्यां प्लीह्नो यक्नस्ते विवृहामसि॥
Mantra 20
आ॒न्त्रेभ्य॑स्ते॒ गुदा॑भ्यो वनि॒ष्ठोरु॒दरा॒दधि॑ । यक्ष्मं॑ कु॒क्षिभ्यां॑ प्ला॒शेर्नाभ्या॒ वि वृ॑हामि ते
आन्त्रेभ्यस्ते गुदाभ्यो वनिष्ठोरुदरादधि । कुक्षिभ्यां प्लाशेर्नाभ्या यक्ष्मं वि वृहामि ते ॥
Mantra 21
ऊ॒रुभ्यां॑ ते अष्ठी॒वद्भ्यां॒ पार्ष्णिभ्यां॒ प्रप॑दाभ्याम्। यक्ष्मं॑ भस॒द्यं॑१ श्रोणि॑भ्यां॒ भास॑दं॒ भंस॑सो॒ वि वृ॑हामि ते
ऊरुभ्यां ते अष्ठीवद्भ्यां पार्ष्णिभ्यां प्रपदाभ्याम् । यक्ष्मं भसद्यं श्रोणिभ्यां भासदं भंससो वि वृहामि ते ॥
Mantra 22
अ॒स्थिभ्य॑स्ते म॒ज्जभ्यः॒ स्नाव॑भ्यो ध॒मनि॑भ्यः यक्ष्मं॑ पा॒णिभ्या॑म॒ङ्गुलि॑भ्यो न॒खेभ्यो॒ वि वृ॑हामि ते
अस्थिभ्यस्ते मज्जभ्यः स्नावभ्यो धमनिभ्यः । यक्ष्मं पाणिभ्यामङ्गुलिभ्यो नखेभ्यो वि वृहामि ते ॥
Mantra 23
अङ्गे॑अङ्गे॒ लोम्नि॑लोम्नि॒ यस्ते॒ पर्व॑णिपर्वणि । यक्षं॑ त्वच॒स्यं ते व॒यं क॒श्यप॑स्य वीब॒र्हेण॒ विष्व॑ञ्चं॒ वि वृ॑हामसि
अङ्गेऽङ्गे लोम्नि लोम्नि पर्वणि पर्वणि यस्तेऽस्ति; त्वचस्यं सर्वव्यापिनं यक्ष्मं वयं कश्यपस्य वीबर्हेण त्वत्तो विष्वञ्चं विवृहामः।
Mantra 24
अपे॑हि मनसस्प॒तेऽप॑ क्राम प॒रश्च॑र । प॒रो निरृ॑त्या॒ आ च॑क्ष्व बहु॒धा जीव॑तो॒ मनः॑
अपेहि मनसस्पते; अप क्राम, परश्चर। परो निरृत्या आ चक्ष्व; बहुधा जीवतो मनः पश्य।
Frequently Asked Questions
It is used to invoke Indra for welfare and renewed strength, and—within a healing frame—to drive out wasting disease (yakṣma) from the patient’s body.
Not necessarily. The sukta’s stated mechanism is mantra-directed expulsion and Indra-invocation; an offering (havis such as ghee/food) can accompany the recitation, but specific herbs are not central here.
That passage presents Indra as an enforcer of sacred obligation and a smiter of brahman-hatred. In Atharvan usage, this strengthens the hymn’s coercive authority: the same power that punishes disorder is invoked to remove disease and restore well-being.
Ask anything about Sukta 96 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.