Nirvana Upanishad 15: Verse 15

Sanskrit (Devanagari)

ऊर्ध्वाम्नायः। निरालम्बपीठः। संयोगदीक्षा। वियोगोपदेशः। दीक्षासन्तोषपानं च। द्वादशादित्यावलोकनम्। विवेकरक्षा। करुणैव केलिः। आनन्दमाला। एकान्तगुहायां मुक्तासनसुखगोष्ठी। अकल्पितभिक्षाशी। हंसाचारः। सर्वभूतान्तर्वर्ती हंस इति प्रतिपादनम्॥१२–२४॥

Padapatha (Word Split)

ऊर्ध्व-आम्नायः । निरालम्ब-पीठः । संयोग-दीक्षा । वियोग-उपदेशः । दीक्षा-सन्तोष-पानम् च । द्वादश-आदित्य-अवलोकनम् । विवेक-रक्षा । करुणा एव केलिः । आनन्द-माला । एकान्त-गुहायाम् मुक्त-आसन-सुख-गोष्ठी । अ-कल्पित-भिक्षा-आशी । हंस-आचारः । सर्व-भूत-अन्तः-वर्ती हंसः इति प्रतिपादनम् ॥

Sanskrit recitationNirvana Upanishad 15

IAST Transliteration

ūrdhvāmnāyaḥ | nirālambapīṭhaḥ | saṃyogadīkṣā | viyogopadeśaḥ | dīkṣāsantoṣapānaṃ ca | dvādaśādityāvalokanam | vivekarakṣā | karuṇaiva keliḥ | ānandamālā | ekāntaguhāyāṃ muktāsanasukhagoṣṭhī | akalpitabhikṣāśī | haṃsācāraḥ | sarvabhūtāntarvartī haṃsa iti pratipādanam ||12–24||

Translation

(Таковы признаки и обеты:) высшая преемственность; сиденье без опоры; посвящение в единение; наставление в отрешённости; и вкушение удовлетворённости посвящением; созерцание двенадцати Адитьев; защита посредством различения; сострадание одно как священная игра; гирлянда блаженства; в пещере уединения — приятное собрание в позе освобождения; питающийся милостыней без искусственности; путь Хамсы; и изложение того, что Хамса пребывает внутри всех существ.

Ask anything about this verse...Ask

Academic Translation

(These are the characteristics/observances:) the upper transmission; the supportless seat; initiation into union; instruction in detachment; and the drinking of the contentment of initiation; contemplation of the twelve Ādityas; protection by discrimination; compassion alone as play; a garland of bliss; in the solitary cave, a pleasant gathering in the posture of liberation; one who eats uncontrived alms; the conduct of the Haṃsa; and the exposition that the Haṃsa dwells within all beings.

Verse Context

• Ātman/Brahman non-duality expressed as the ‘Haṃsa within all beings’; renunciate freedom (nirvāṇa/jīvanmukti)
• Mahavakya: Implicit—supports mahāvākya purport (tātparya) of non-duality: the one Self is the inner reality of all (basis for ‘Tat Tvam Asi’).
• Atharva
• Chandas: Prose (gadyam)