Atharva Veda 2.21.1: Kanda 2, Anuvaka 3, Sukta 21, Mantra 1

Sukta 21

Sanskrit (Devanagari)

शत्रुनाशनम्। सूर्य॒ यत् ते॒ तप॒स्तेन॒ तं प्रति॑ तप॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः

IAST Transliteration

sū́rya yát te tápaḥ téna táṃ práti tapa yó ’smā́n dvéṣṭi yáṃ vayáṃ dvíṣmaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

O Sūrya, with what burning power is thine—therewith do thou scorch him back again, who hateth us, whom we do hate.

Translation

О Сурья, каким жаром (тапасом) ты обладаешь — тем жаром опали его в ответ: того, кто ненавидит нас, кого и мы ненавидим.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शत्रुनाशनम्: enemy-destruction; a charm/means that destroys enemies
• शत्रुनाशनम्: कर्म (implied: ‘(इदं) शत्रुनाशनम्’ / ‘(इमं) शत्रुनाशनम्’)
• Type: Noun (compound) / Adjective (used substantively)
• Root: शत्रु-नाशन (प्रातिपदिक; नाशन < √नश्/नाश् ‘नाशयति’)

• सूर्य: O Sun
• सूर्य: सम्बोधन (address)
• Type: Noun (vocative)
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• यत्: that which; whatever
• यत्: कर्म (of तपः/तपस् understood as ‘that (austerity/heat)’)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your; of you
• ते: सम्बन्ध (genitive: ‘of you’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• तपः: heat; austerity; sacred power
• तपः: कर्म/विषय (that ‘heat/austerity’ as the thing referred to)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• तेन: by that; with that
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• तम्: him; that one
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• प्रति: towards; against
• प्रति: दिशा/प्रत्यवस्थान (governing the action ‘towards/against’)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: प्रति

• तप: burn! scorch!
• तप: क्रिया (imperative addressed to सूर्य)
• Type: Verb
• Root: √तप् (तपँ) ‘तपते/तापयति’

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• द्वेष्टि: hates
• द्वेष्टि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √द्विष् (द्विषँ) ‘द्वेष्टि’

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• द्विष्मः: hate
• द्विष्मः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √द्विष् (द्विषँ) ‘द्वेष्टि’

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition (specific r̥ṣi attribution depends on the anukramaṇī for AVŚ 2.21)

Devata: Sūrya (as tapas-bearing punitive witness)

Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (to be confirmed against pada count in the anukramaṇī tradition)

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira