
Supplementary mantras for various rites.
Mantra 1
अ॒स्याजरा॑सो द॒माम॒रित्रा॑ अ॒र्चद्धू॑मासो अ॒ग्नय॑: पाव॒काः । श्वि॒ती॒चय॑: श्वा॒त्रासो॑ भुर॒ण्यवो॑ वन॒र्षदो॑ वा॒यवो॒ न सोमा॑:
ਇਹ ਅਜਰ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ) ਹਨ—ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਕਾ ਦੇ ਚੱਪੂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਲਾਹਾਂ ਵਾਂਗ; ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਾਵਕ ਅੱਗਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁੱਧ-ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੀਆਂ, ਜ੍ਵਾਲਾਮਈਆਂ, ਤੀਖੀਆਂ, ਵੇਗਵਾਨ, ਵਨ-ਨਿਵਾਸੀ—ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ, ਸੋਮ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ।
Mantra 2
हर॑यो धू॒मके॑तवो॒ वात॑जूता॒ उप॒ द्यवि॑ । यत॑न्ते॒ वृथ॑ग॒ग्नय॑:
ਹਰੇ-ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ, ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਧਵਜ ਵਾਲੀਆਂ, ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਅੱਗਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਪਰ ਧੱਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 3
यजा॑ नो मि॒त्रावरु॑णा॒ यजा॑ दे॒वाँ२ ऋ॒तं बृ॒हत् । अग्ने॒ यक्षि॒ स्वं दम॑म्
ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਯਜ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜ—ਮਹਾਨ ਤ ਲਈ (ਅਰਪਣ ਰੂਪ). ਹੇ ਅਗਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ (ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ) ਯਜ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰ।
Mantra 4
यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑माँ॒२ अश्वाँ॑२ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्यः स॑दः
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਹਵਾਨਯੋਗ, ਰਥੀ ਵਾਂਗ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋਤ; ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਜਾ।
Mantra 5
द्वे विरू॑पे चरत॒: स्वर्थे॑ अ॒न्याऽन्या॑ व॒त्समुप॑ धापयेते । हरि॑र॒न्यस्यां॒ भव॑ति स्व॒धावा॑ञ्छु॒क्रो अ॒न्यस्यां॑ ददृशे सु॒वर्चा॑:
ਦੋ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲਿਆ ਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਰੀ-ਤਾਮ੍ਰ ਵਰਣ ਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ‘ਸ੍ਵਧਾ’ (ਸਵ-ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ; ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ—ਚਮਕਦਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਵਰਚਸ ਨਾਲ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
Mantra 6
अ॒यमि॒ह प्र॑थ॒मो धा॑यि धा॒तृभि॒र्होता॒ यजि॑ष्ठो अध्व॒रेष्वीड्य॑: । यमप्न॑वानो॒ भृग॑वो विरुरु॒चुर्वने॑षु चि॒त्रं वि॒भ्वं॒ वि॒शे-वि॑शे
ਇਹ (ਅਗਨੀ) ਇੱਥੇ ਧਾਤ੍ਰਾਂ (ਵਿਧਾਤਿਆਂ) ਵੱਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਹੋਤ੍ਰ, ਯਜ੍ਞਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਯਜਿਸ਼ਠ, ਸਤੁਤਯੋਗ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਨੇ ਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ—ਅਦਭੁਤ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ-ਵਿਸ਼ੇ (ਕੁਲ-ਕੁਲ ਵਿੱਚ)।
Mantra 7
त्रीणि॑ श॒ता त्री स॒हस्रा॑ण्य॒ग्निं त्रि॒ᳪशच्च॑ दे॒वा नव॑ चासपर्यन् । औक्ष॑न् घृ॒तैरस्तृ॑णन् ब॒र्हिर॑स्मा॒ आदिद्धोता॑रं॒ न्य॒सादयन्त
ਤਿੰਨ ਸੌ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਉਨਤਾਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ; ਘਿਉ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛਿੜਕਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯੱਗ-ਘਾਹ) ਵਿਛਾਇਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ।
Mantra 8
मू॒र्धानं॑ दि॒वो अ॑र॒तिं पृ॑थि॒व्या वै॑श्वान॒रमृ॒त आ जा॒तम॒ग्निम् । क॒विᳪ स॒म्राज॒मति॑थिं॒ जना॑नामा॒सन्ना पात्रं॑ जनयन्त दे॒वाः
ਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮਿਆ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ—ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਮੱਥਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ; ਕਵੀ, ਸਮਰਾਟ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅਤਿਥੀ: ਦੇਵ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਲਈ ਯੋਗ ਪਾਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ/ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ।
Mantra 9
अ॒ग्निर्वृ॒त्राणि॑ जङ्घनद्द्रविण॒स्युर्वि॑प॒न्यया॑ । समि॑द्धः शु॒क्र आहु॑तः
ਅਗਨੀ ਨੇ ਦ੍ਰਵਿਣ (ਧਨ) ਲਈ ਆਤੁਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਪਨ੍ਯਯਾ (ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਮਿਧ੍ਧ (ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ), ਸ਼ੁਕ੍ਰ (ਤੇਜਸਵੀ) ਅਤੇ ਆਹੁਤ (ਆਹੁਤੀ ਨਾਲ ਆਹ੍ਵਾਨਿਤ) ਹੈ।
Mantra 10
विश्वे॑भिः सो॒म्यं मध्वग्न॒ इन्द्रे॑ण वा॒युना॑ । पिबा॑ मि॒त्रस्य॒ धाम॑भिः
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨਾਲ, ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁ (ਸੋਮ-ਮਧੁਰ ਰਸ) ਪੀ; ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਧਾਮਾਂ (ਵਿਧੀਆਂ/ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ) ਅਨੁਸਾਰ ਪੀ।
Mantra 11
आ यदि॒षे नृ॒पतिं॒ तेज॒ आन॒ट् शुचि॒ रेतो॒ निषि॑क्तं॒ द्यौर॒भीके॑ । अ॒ग्निः शर्ध॑मनव॒द्यं युवा॑नᳪ स्वा॒ध्यं॒ जनयत् सू॒दय॑च्च
ਜਦੋਂ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਨ੍ਰਿਪਤੀ—ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ—ਦਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਦੋਂ ਸ਼ੁਚਿ ਰੇਤਃ (ਵੀਰਜ) ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਿਕਤ (ਸਿੰਚਿਤ) ਹੋਇਆ। ਅਗਨਿ ਨੇ ਅਵਦ੍ਯ-ਰਹਿਤ ਯੁਵਾਨ ਸ਼ਰਧ (ਦਲ/ਸਮੂਹ) ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ—ਸ੍ਵਾਧ੍ਯ (ਆਪ-ਧਾਰਕ) —ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਦਯ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੱਲ) ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ।
Mantra 12
अग्ने॒ शर्ध॑ मह॒ते सौ॑भगाय॒ तव॑ द्यु॒म्नान्यु॑त्त॒मानि॑ सन्तु । सं जा॑स्प॒त्यᳪ सु॒यम॒मा कृ॑णुष्व शत्रूय॒ताम॒भि ति॑ष्ठा॒ महा॑ᳪसि
ਹੇ ਅਗਨੇ, ਹੇ ਸ਼ਰਧ (ਹੋਸਟ), ਮਹਾਨ ਸੌਭਾਗ ਲਈ ਤੇਰੇ ਉੱਤਮਤਮ ਦ੍ਯੁਮਨ (ਪ੍ਰਭਾ/ਯਸ਼) ਸਾਡੇ ਹੋਣ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਾਸਪਤ੍ਯ (ਕੁਲਾਧਿਪਤ੍ਯ) ਅਤੇ ਸੁਯਮ (ਸੁਸ਼ਾਸਨ) ਕਾਇਮ ਕਰ; ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤੂੰ ਡਟ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿ—ਵੱਡੇ (ਵੈਰੀਆਂ) ਨੂੰ ਦਬਾ ਦੇ।
Mantra 13
त्वाᳪ हि म॒न्द्रत॑ममर्कशो॒कैर्व॑वृ॒महे॒ महि॑ न॒: श्रोष्य॑ग्ने । इन्द्रं॒ न त्वा॒ शव॑सा दे॒वता॑ वा॒युं पृ॑णन्ति॒ राध॑सा॒ नृत॑माः
ਹੇ ਅਗਨੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਦਰਤਮ (ਅਤਿ-ਆਨੰਦਦਾਇਕ) ਹੈਂ; ਸਤੁਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ੋਕਿ (ਜਵਾਲਾ-ਸਮਾਨ ਕਿਰਣਾਂ) ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮਹਾਨ ਹਿਤ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸੁਣ। ਜਿਵੇਂ ਨ੍ਰਿਤਮ (ਵੀਰ) ਲੋਕ ਦਾਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸ਼ਵਸਾ (ਬਲ ਨਾਲ) ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਵੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Mantra 14
त्वे अ॑ग्ने स्वाहुत प्रि॒यास॑: सन्तु सू॒रय॑: । य॒न्तारो॒ ये म॒घवा॑नो॒ जना॑नामू॒र्वान् दय॑न्त॒ गोना॑म्
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਹੁਤੀ ਰੂਪ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਿਤ ਹੋਈਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਦਾਰ ਦਾਤੇ (ਸੂਰਯ:) ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੋਣ। ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਘਵਾਨ ਨੇਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਗਊਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਗੋਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।
Mantra 15
श्रु॒धि श्रु॑त्कर्ण॒ वह्नि॑भिर्दे॒वैर॑ग्ने स॒याव॑भिः । आ सी॑दन्तु ब॒र्हिषि॑ मि॒त्रो अ॑र्य॒मा प्रा॑त॒र्यावा॑णो अध्व॒रम्
ਹੇ ਸ਼੍ਰੁਤਕਰਨ ਅਗਨੀ, ਵਹਿਨੀਆਂ (ਵਾਹਕਾਂ) ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਸਵੇਰੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰਯਮਨ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਅਤੇ ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਣ।
Mantra 16
विश्वे॑षा॒मदि॑तिर्य॒ज्ञिया॑नां॒ विश्वे॑षा॒मति॑थि॒र्मानु॑षाणाम् । अ॒ग्निर्दे॒वाना॒मव॑ आवृणा॒नः सु॑मृडी॒को भ॑वतु जा॒तवे॑दाः
ਅਦਿਤੀ ਸਭ ਯਜ੍ਞੀਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ (ਆਧਾਰ) ਹੈ, ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅਤਿਥੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਚੁਣਨ ਵਾਲਾ ਜਾਤਵੇਦ ਅਗਨੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁਮ੍ਰਡੀਕ—ਅਤਿ ਕਿਰਪਾਲੂ—ਹੋਵੇ।
Mantra 17
म॒हो अ॒ग्नेः स॑मिधा॒नस्य॒ शर्म॒ण्यना॑गा मि॒त्रे वरु॑णे स्व॒स्तये॑ । श्रेष्ठे॑ स्याम सवि॒तुः सवी॑मनि॒ तद्दे॒वाना॒मवो॑ अ॒द्या वृ॑णीमहे
ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਅਗਨੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਸਰੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ, ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਹੀਏ। ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀਏ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਸਹਾਇਤਾ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 18
आप॑श्चित्पिप्यु स्त॒र्यो न गावो॒ नक्ष॑न्नृ॒तं ज॑रि॒तार॑स्त इन्द्र । या॒हि वा॒युर्न नि॒युतो॑ नो॒ अच्छा॒ त्वᳪ हि धी॒भिर्दय॑से॒ वि वाजा॑न्
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾੜੇ (ਠਿਕਾਣੇ) ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਸਤੁਤਿਕਾਰ ਰਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੁੱਤੇ ਹੋਏ ਰਥ-ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਧੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਜਾਂ (ਵਿਜੈ-ਧਨ) ਵੰਡਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 19
गाव॒ उपा॑वताव॒तं म॒ही य॒ज्ञस्य॑ र॒प्सुदा॑ । उ॒भा कर्णा॑ हिर॒ण्यया॑
ਹੇ ਗਾਵੋ (ਕਿਰਣੋ), ਮਹਾਨ (ਦੇਵਤਾ) ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਆਓ—ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਰਸ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੋਲ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ।
Mantra 20
यद॒द्य सूर॒ उदि॒तेऽना॑गा मि॒त्रो अ॑र्य॒मा । सु॒वाति॑ सवि॒ता भग॑:
ਅੱਜ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਵੇਲੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰਯਮਨ—ਜਦੋਂ ਸਵਿਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗ (ਭਾਗ੍ਯਦਾਤਾ) ਹਿੱਸਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Mantra 21
आ सु॒ते सि॑ञ्चत॒ श्रिय॒ᳪ रोद॑स्योरभि॒श्रिय॑म् । र॒सा द॑धीत वृष॒भम् ।।तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒न:
ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣ ਵੇਲੇ, ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਛਿੜਕੋ—ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀ। ਰਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਇਹ ਵੇਨ (ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ) ਖੋਜਦਾ ਆਇਆ ਹੈ।
Mantra 22
आ॒तिष्ठ॑न्तं॒ परि॒ विश्वे॑ अभूष॒ञ्छ्रियो॒ वसा॑नश्चरति॒ स्वरो॑चिः । म॒हत्तद्वृष्णो॒ असु॑रस्य॒ नामा वि॒श्वरू॑पो अ॒मृता॑नि तस्थौ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੀ-ਵੈਭਵ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦਾ ਉਹ ਨਾਮ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਲ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 23
प्र वो॑ म॒हे मन्द॑माना॒यान्ध॒सोऽर्चा॑ वि॒श्वान॑राय विश्वा॒भुवे॑ । इन्द्र॑स्य॒ यस्य॒ सुम॑ख॒ᳪ सहो॒ महि॒ श्रवो॑ नृ॒म्णं च॒ रोद॑सी सप॒र्यत॑:
ਸੋਮ-ਪਾਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੋ; ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ—ਸਰਵਭਵ—ਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਗਾਓ। ਜਿਸ ਦੇ ਸੁਮੁਖ, ਮਹਾਨ ਸਹਸ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਨਰ-ਬਲ ਨੂੰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ (ਰੋਦਸੀ) ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
Mantra 24
बृ॒हन्निदि॒ध्म ए॑षां॒ भूरि॑ श॒स्तं पृ॒थुः स्वरु॑ः । येषा॒मिन्द्रो॒ युवा॒ सखा॑
ਉਹਨਾਂ ਦਾ (ਤੇਜ/ਬਲ) ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੈ; ਸਤੁਤੀ ਬਹੁਤ ਹੈ; ਸ੍ਵਰੁ (ਕੀਲ/ਪਿੰਨ) ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯੁਵਕ ਮਿੱਤਰ ਇੰਦਰ ਹੈ।
Mantra 25
इन्द्रेहि॒ मत्स्यन्ध॑सो॒ विश्वे॑भिः सोम॒पर्व॑भिः । म॒हाँ२ अ॑भि॒ष्टिरोज॑सा
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਇੱਥੇ ਆ; ਸਭ ਸੌਮ-ਪਰਵਾਂ (ਸੋਮ-ਪੇਸ਼ਣਾਂ) ਨਾਲ ਸੋਮਰਸ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ। ਤੇਰੇ ਓਜ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸਹਾਇਕ ਰੱਖਿਆ (ਅਭਿਸ਼ਟੀ) ਹੈ।
Mantra 26
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑वृणो॒च्छर्ध॑नीति॒: प्र मा॒यिना॑ममिना॒द्वर्प॑णीतिः । अह॒न् व्य॒ᳪसमु॒शध॒ग्वने॑ष्वा॒विर्धेना॑ अकृणोद्रा॒म्याणा॑म्
ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ—ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਗੂ ਨੂੰ—ਉਘਾੜ ਦਿੱਤਾ; ਮਾਇਆਵੀ (ਵੈਰੀਆਂ) ਨੂੰ, ਉਲਟਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ (ਵੈਰੀ ਨੂੰ) ਮਾਰਿਆ; ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ (ਲੋਕਾਂ) ਦੀਆਂ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 27
कुत॒स्त्वमि॑न्द्र॒ माहि॑न॒: सन्नेको॑ यासि सत्पते॒ किं त॑ इ॒त्था । सं पृ॑च्छसे समरा॒णः शु॑भा॒नैर्वो॒चेस्तन्नो॑ हरिवो॒ यत्ते॑ अ॒स्मे । म॒हाँ२ इन्द्रो॒ य ओज॑सा क॒दा च॒न स्त॒रीर॑सि क॒दा च॒न प्र यु॑च्छसि
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਹਿਮਾਵਾਨ! ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ? ਇਕੱਲਾ ਹੀ, ਹੇ ਸਤਪਤੇ (ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ—ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਚਮਕਦਾਰ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਹਰਿ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ), ਜੋ ਤੇਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ। ਇੰਦਰ ਬਲ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਤੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਕਦੇ ਵੀ ਤੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ।
Mantra 28
आ तत्त॑ इन्द्रा॒यव॑: पनन्ता॒भि य ऊ॒र्वं गोम॑न्तं॒ तितृ॑त्सान् । स॒कृ॒त्स्वं ये पु॑रुपु॒त्रां म॒हीᳪ स॒हस्र॑धारां बृह॒तीं दुदु॑क्षन्
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਯਵਃ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਰ ਲੰਘਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਗੋ-ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਘੇਰੇ/ਬਾੜੇ ਨੂੰ (ਪਾਉਣ ਲਈ) ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਧਰਤੀ—ਬਹੁ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੀ ਮਾਤਾ—ਨੂੰ ਦੁੱਧਿਆ।
Mantra 29
इ॒मां ते॒ धियं॒ प्र भ॑रे म॒हो म॒हीम॒स्य स्तो॒त्रे धि॒षणा॒ यत्त॑ आन॒जे । तमु॑त्स॒वे च॑ प्रस॒वे च॑ सास॒हिमिन्द्रं॑ दे॒वास॒: शव॑सामद॒न्ननु॑
ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਹ ਧੀ (ਵਿਚਾਰ) ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮਹਾਨ, ਅਤਿ ਮਹਿਮਾਵਾਨ—ਤੇਰੇ ਸਤੋਤਰ ਲਈ, ਹੇ ਧਿਸ਼ਣਾ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ), ਜੋ ਤੇਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਰਵ-ਵਿਜੇਤਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਵ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਵਸ (ਬਲ) ਨਾਲ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Mantra 30
वि॒भ्राड् बृ॒हत्पि॑बतु सो॒म्यं मध्वायु॒र्दध॑द्य॒ज्ञप॑ता॒ववि॑ह्रुतम् । वात॑जूतो॒ यो अ॑भि॒रक्ष॑ति॒ त्मना॑ प्र॒जाः पु॑पोष पुरु॒धा वि रा॑जति
ਵਿਭ੍ਰਾਟ, ਮਹਾਨ, ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁ (ਸੋਮਰਸ) ਪੀਵੇ; ਯਜ੍ਞਪਤੀ ਨੂੰ ਅਵਿਹ੍ਰੁਤ—ਅਚਲ—ਆਯੁ ਦੇਵੇ। ਵਾਯੂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁ-ਪ੍ਰਕਾਰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਪਤਿ ਵਿੱਚ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਰਾਜਦਾ ਹੈ।
Mantra 31
उदु॒ त्यं जा॒तवे॑दसं दे॒वं व॑हन्ति के॒तव॑: । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य॑म्
ਉਹ ਦੇਵ ਜਾਤਵੇਦਸ—ਸਰਵਜ੍ਞ—ਨੂੰ ਕਿਰਣ-ਰੂਪ ਕੇਤਵ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸੂਰਜ ਨੂੰ।
Mantra 32
येना॑ पावक॒ चक्ष॑सा भुर॒ण्यन्तं॒ जनाँ॒२ अनु॑ । त्वं व॑रुण॒ पश्य॑सि
ਜਿਸ ਪਾਵਕ ਚਕ੍ਖੂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਸੇ ਚਕ੍ਖੂ ਨਾਲ, ਹੇ ਵਰੁਣ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 33
दैव्या॑वध्वर्यू॒ आ ग॑त॒ᳪ रथे॑न॒ सूर्य॑त्वचा । मध्वा॑ य॒ज्ञᳪ सम॑ञ्जाथे । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नश्चि॒त्रं दे॒वाना॑म्
ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਧ੍ਵਰ੍ਯੂਓ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਚਮੜੀ (ਆਵਰਨ) ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਰਥ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਓ। ਮਿੱਠੇ ਮਧੁ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਸਮ੍ਯਕ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰੋ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਧੀ—ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਵੇਨ—ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ (ਚਲਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ)।
Mantra 34
आ न॒ इडा॑भिर्वि॒दथे॑ सुश॒स्ति वि॒श्वान॑रः सवि॒ता दे॒व ए॑तु । अपि॒ यथा॑ युवानो॒ मत्स॑था नो॒ विश्वं॒ जग॑दभिपि॒त्वे म॑नी॒षा
ਇਡਾ-ਆਹਵਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਦਥ (ਵਿਧੀ-ਸਭਾ) ਵਿੱਚ, ਸੁਸ਼ਸਤਿ (ਸ਼ੁਭ ਸ্তুਤੀ) ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ। ਤਾਂ ਜੋ ਦੋ ਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਓ; ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਮਨੀਸ਼ਾ (ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸੰਕਲਪ) ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ ਜਗਤ ਅਭਿਪਿਤ੍ਵੇ—ਪਾਨ/ਸੋਮ-ਪਾਨ ਦੇ ਆਸਵਾਦ ਤੱਕ—ਪਹੁੰਚੇ।
Mantra 35
यद॒द्य कच्च॑ वृत्रहन्नु॒दगा॑ अ॒भि सू॑र्य । सर्वं॒ तदि॑न्द्र ते॒ वशे॑
ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ! ਅੱਜ ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਉਦਗਾ—ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ—ਸੂਰਜ ਤੱਕ; ਉਹ ਸਭ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Mantra 36
त॒रणि॑र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम्
ਹੇ ਸੂਰਜ! ਤੂੰ ਤਰਣਿ—ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ—ਹੈ; ਸਭ ਨੂੰ ਦਿੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਜੋਤਿ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਰੋਚਨ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਲੋਕ) ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 37
तत्सूर्य॑स्य देव॒त्वं तन्म॑हि॒त्वं म॒ध्या कर्तो॒र्वित॑त॒ᳪ सं ज॑भार । य॒देदयु॑क्त ह॒रित॑: स॒धस्था॒दाद्रात्री॒ वास॑स्तनुते सि॒मस्मै॑
ਇਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੇਵਤ੍ਵ ਹੈ, ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ: ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਵਿਖਰੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਠਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਹਰਿਤ (ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗ) ਅਸ਼ਵ ਜੋਤੇ, ਤਦ ਰਾਤ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਉਸ ਲਈ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantra 38
तन्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्याभि॒चक्षे॒ सूर्यो॑ रू॒पं कृ॑णुते॒ द्योरु॒पस्थे॑ । अ॒न॒न्तम॒न्यद्रुश॑दस्य॒ पाज॑: कृ॒ष्णम॒न्यद्ध॒रित॒: सं भ॑रन्ति
ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅਭਿਚਕ੍ਸ਼ੇ (ਜਾਗਰੂਕ ਨਿਗਾਹ) ਹੇਠ ਸੂਰਜ ਦਿਉ ਦੇ ਉਪਸਥ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕ ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣ (ਅੰਧਕਾਰਮਈ) ਹੈ: ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹਰਿਤ ਅਸ਼ਵ ਇਕੱਠੇ ਢੋਦੇ ਹਨ।
Mantra 39
बण्म॒हाँ२ अ॑सि सूर्य॒ बडा॑दित्य म॒हाँ२ अ॑सि । म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒ऽद्धा दे॑व म॒हाँ२ अ॑सि
ਹੇ ਸੂਰਯ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ; ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਸਤ੍ਯ ਦਾ ਤੇਰਾ ਮਹਿਮਾ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ।
Mantra 40
बट् सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ२ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ२ अ॑सि । म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्य॒: पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम्
ਹੇ ਸੂਰਿਆ, ਸ਼੍ਰਵਸ (ਯਸ਼/ਪ੍ਰਭਾ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ; ਹੇ ਦੇਵ, ਸਦਾ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਅਗਵਾਨ, ਅਸੁਰ੍ਯ (ਅਸੁਰ-ਵਿਰੋਧੀ) ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਜੋਤਿ—ਅਦਾਭ੍ਯ (ਅਜੇਯ/ਅਸਪਰਸ਼) ਹੈਂ।
Mantra 41
श्राय॑न्त इव॒ सूर्यं॒ विश्वेदिन्द्र॑स्य भक्षत । वसू॑नि जा॒ते जन॑मान॒ ओज॑सा॒ प्रति॑ भा॒गं न दी॑धिम
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਇੰਦਰ ਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਭੋਗਣ। ਵਸੂ—ਜੰਮੇ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਬਲ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ।
Mantra 42
अ॒द्या दे॑वा॒ उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य॒ निरᳪह॑सः पिपृ॒ता निर॑व॒द्यात् । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौ:
ਅੱਜ, ਹੇ ਦੇਵੋ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਦਯ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰੰਹਸ (ਦੁਖ/ਸੰਕਟ) ਤੋਂ, ਨਿਰਵਦ੍ਯ (ਦੋਸ਼/ਆਰੋਪ) ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਕਰਨ; ਅਦਿਤੀ, ਸਿੰਧੁ, ਪૃਥਿਵੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਵੀ।
Mantra 43
आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न्
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਰਜਸ (ਅੰਧਕਾਰਮਯ ਖੇਤਰ) ਵਿਚੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਵਿਤਾ ਅਮ੍ਰਿਤ (ਅਮਰ) ਅਤੇ ਮਰਤ੍ਯ (ਨਾਸਵੰਤ) ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਿਰਣ੍ਯਮਯ ਰਥ ਨਾਲ ਦੇਵ ਸਵਿਤਾ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 44
प्र वा॑वृजे सुप्र॒जा ब॒र्हिरे॑षा॒मा वि॒श्पती॑व॒ व्वीरि॑ट इयाते । वि॒शाम॒क्तोरु॒षस॑: पू॒र्वहू॑तौ वा॒युः पू॒षा स्व॒स्तये॑ नि॒युत्वा॑न्
ਸੁਪ੍ਰਜਾਵਾਨ ਇਹ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜ੍ਞਾਸਨ) ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਫੈਲ ਕੇ ਲੁੜਕ ਗਿਆ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਵਾਂਗ, ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਅੱਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵੇਲੇ, ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਆਹਵਾਨਿਤ, ਨਿਯੁਤਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਵਾਯੁ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਨ ਸਾਡੀ ਸਵਸਤੀ ਲਈ (ਇੱਥੇ) ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 45
इ॒न्द्र॒वा॒यू बृह॒स्पतिं॑ मि॒त्राग्निं पू॒षणं भग॑म् । आ॒दि॒त्यान् मारु॑तं ग॒णम्
ਇੰਦਰ-ਵਾਯੁ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਮਿਤ੍ਰ-ਅਗਨੀ, ਪੂਸ਼ਨ, ਭਗ; ਆਦਿਤ੍ਯ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਗਣ—(ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ)।
Mantra 46
वरु॑णः प्रावि॒ता भु॑वन्मि॒त्रो विश्वा॑भिरू॒तिभि॑: । कर॑तां नः सु॒राध॑सः
ਵਰੁਣ ਸਾਡਾ ਅਗੇਤਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣੇ; ਮਿਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਸਹਾਇਆਂ ਨਾਲ (ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੇ)। ਸੁਰਾਧਸ—ਕਿਰਪਾਲੂ ਦਾਨਵਾਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਕਰਣ।
Mantra 47
अधि॑ न इन्द्रैषां॒ विष्णो॑ सजा॒त्या॒नाम् । इ॒ता मरु॑तो॒ अश्वि॑ना । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नो ये दे॑वास॒ आ न॒ इडा॑भि॒र्विश्वे॑भिः सो॒म्यं मध्वोमा॑सश्चर्षणीधृतः
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਧਿਪਤਿ ਹੋਵੋ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਜਾਤੀਯਾਂ ਉੱਤੇ ਭੀ। ਇੱਥੇ ਆਓ, ਹੇ ਮਰੁਤੋ; ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੌ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਾਡਾ ਵੇਨਃ (ਆਕਾਂਛਾ) ਉਸ ਸਹਾਇਤਾ ਨੂੰ ਖੋਜਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਦੇਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਆਪਣੇ ਇਡਾ-ਭਾਗਾਂ ਸਮੇਤ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਓ—ਹੇ ਚਰਸ਼ਣੀਧ੍ਰਿਤ (ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਕ), ਸੋਮ ਦੇ ਮਧੁਰ ਮਧੁ-ਰਸ ਨਾਲ।
Mantra 48
अग्न॒ इन्द्र॒ वरु॑ण॒ मित्र॒ देवा॒: शर्ध॒: प्र य॑न्त॒ मारु॑तो॒त वि॑ष्णो । उ॒भा नास॑त्या रु॒द्रो अध॒ ग्नाः पू॒षा भग॒: सर॑स्वती जुषन्त
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ—ਹੇ ਦੇਵੋ—ਸ਼ਰਧਃ (ਸੈਨਾਦਲ) ਅੱਗੇ ਵਧੇ: ਮਰੁਤੋ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਵੀ। ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਤਿਆਉ (ਅਸ਼ਵਿਨੌ), ਰੁਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਗ્નਾਃ (ਦੇਵੀਆਂ); ਪੂਸ਼ਨ, ਭਗ, ਸਰਸਵਤੀ—ਇਹ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਸਾਡੀ ਹਵਿ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।
Mantra 49
इ॒न्द्रा॒ग्नी मि॒त्रावरु॒णादि॑ति॒ᳪ स्व॑: पृथि॒वीं द्यां म॒रुत॒: पर्व॑ताँ२ अ॒पः । हु॒वे विष्णुं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॒ भगं॒ नु शᳪस॑ᳪ सवि॒तार॑मू॒तये॑
ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ, ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ, ਅਦਿਤੀ, ਸ੍ਵਃ (ਸਵਰਗ), ਪૃਥਿਵੀ, ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼), ਮਰੁਤ, ਪਹਾੜ, ਅਪਃ (ਜਲ)—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਪੂਸ਼ਣ, ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ, ਭਗ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਵਿਤਾਰ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 50
अ॒स्मे रु॒द्रा मे॒हना॒ पर्व॑तासो वृत्र॒हत्ये॒ भर॑हूतौ स॒जोषा॑: । यः शᳪस॑ते स्तुव॒ते धायि॑ प॒ज्र इन्द्र॑ज्येष्ठा अ॒स्माँ२ अ॑वन्तु दे॒वाः
ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਉਦਾਰ, ਪਹਾੜ-ਸਮਾਨ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹਤਿਆ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ-ਘੋਸ਼ ਵਿੱਚ, ਇਕਮਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਗਤ ਰਹਿਣ। ਜੋ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਸਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮੁਖੀ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਵ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Mantra 51
अ॒र्वाञ्चो॑ अ॒द्या भ॑वता यजत्रा॒ आ वो॒ हार्दि॒ भय॑मानो व्ययेयम् । त्राध्वं॑ नो देवा नि॒जुरो॒ वृक॑स्य॒ त्राध्वं॑ क॒र्ताद॑व॒पदो॑ यजत्राः
ਹੇ ਯਜਤ੍ਰ (ਪੂਜਨੀਯ) ਦੇਵੋ, ਅੱਜ ਇੱਧਰ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਓ। ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੋ, ਵ੍ਰਕ (ਭੇੜੀਆ/ਸਿਆਲ) ਦੀ ਗੁਪਤ ਘਾਤ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ; ਹੇ ਯਜਤ੍ਰੋ, ਖੱਡ-ਫੰਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਤਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਦਮ (ਅਵਪਦ) ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।
Mantra 52
विश्वे॑ अ॒द्य म॒रुतो॒ विश्व॑ ऊ॒ती विश्वे॑ भवन्त्व॒ग्नय॒: समि॑द्धाः । विश्वे॑ नो दे॒वा अव॒सा ग॑मन्तु॒ विश्व॑मस्तु॒ द्रवि॑णं॒ वाजो॑ अ॒स्मे
ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਬਣਨ; ਸਾਰੇ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋਣ। ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਕਿਰਪਾ (ਅਵਸ) ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਧਨ, ਸਭ ਵਾਜ (ਬਲ ਦਾ ਇਨਾਮ) ਹੋਵੇ।
Mantra 53
विश्वे॑ देवाः शृणु॒तेमᳪ हवं॑ मे॒ ये अ॒न्तरि॑क्षे॒ य उप॒ द्यवि॒ ष्ठ । ये अ॑ग्निजि॒ह्वा उ॒त वा॒ यज॑त्रा आ॒सद्या॒स्मिन्ब॒र्हिषि॑ मादयध्वम्
ਹੇ ਸਭ ਦੇਵੋ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣੋ—ਜੋ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਜੋ ਦ੍ਯੌ (ਸਵਰਗ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਹੇ ਯਜਤ੍ਰੋ—ਇਸ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।
Mantra 54
दे॒वेभ्यो॒ हि प्र॑थ॒मं य॒ज्ञिये॑भ्योऽमृत॒त्वᳪ सु॒वसि॑ भा॒गमु॑त्त॒मम् । आदिद्दा॒मान॑ᳪ सवित॒र्व्यू॒र्णुषेऽनूची॒ना जी॑वि॒ता मानु॑षेभ्यः
ਦੇਵਿਆਂ ਲਈ—ਯਜ੍ਞਯੋਗ੍ਯ ਦੇਵਿਆਂ ਲਈ—ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮ੍ਰਿਤਤ੍ਵ, ਅਰਥਾਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਭਾਗ, ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈਂ। ਫਿਰ, ਹੇ ਸਵਿਤਰ, ਤੂੰ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 55
प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा बृ॒हद्र॑यिं वि॒श्ववा॑रᳪ रथ॒प्राम् । द्यु॒तद्या॑मा नि॒युत॒: पत्य॑मानः क॒विः क॒विमि॑यक्षसि प्रयज्यो
ਉੱਚੀ ਮਨੀਂਸ਼ਾ ਵਾਯੂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ—ਵੱਡੇ ਧਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਇੱਛਤ, ਰਥ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਲ। ਜਿਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਮਾਰਗ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਿਯੁਤਾਂ (ਯੁਗਲ ਰਥ-ਅਸ਼ਵਾਂ) ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਪ੍ਰਯਾਜ੍ਯ-ਯੋਗ੍ਯ, ਤੂੰ ਕਵੀ ਹੋ ਕੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਪੂਜਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 56
इन्द्र॑वायू इ॒मे सु॒ता उप॒ प्रयो॑भि॒रा ग॑तम् । इन्द॑वो वामु॒शन्ति॒ हि
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਾਯੂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁਤ (ਨਿਚੋੜੇ) ਸੋਮ-ਰਸਾਂ ਕੋਲ, ਪ੍ਰੀਤਿਕਰ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੱਥੇ ਆਓ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮ-ਬੂੰਦਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਤਾਂਘ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 57
मि॒त्रᳪ हु॑वे पू॒तद॑क्षं॒ वरु॑णं च रि॒शाद॑सम् । धियं॑ घृ॒ताची॒ᳪ साध॑न्ता
ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹਾਨੀ-ਨਿਵਾਰਕ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਘ੍ਰਿਤ-ਜਿਹਵਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ (ਦੇਵ) ਹਨ।
Mantra 59
दस्रा॑ यु॒वाक॑वः सु॒ता नास॑त्या वृ॒क्तब॑र्हिषः । आ या॑तᳪ रुद्रवर्तनी ।। तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नः ।। ५ ८ ।। वि॒दद्यदी॑ स॒रमा॑ रु॒ग्णमद्रे॒र्महि॒ पाथ॑: पू॒र्व्यᳪ स॒ध्र्य॒क्कः । अग्रं॑ नयत्सु॒पद्यक्ष॑राणा॒मच्छा॒ रवं॑ प्रथ॒मा जा॑न॒ती गा॑त्
ਹੇ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸਤਿਆਓ, ਯੁਵਕ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੋਮ-ਰਸ ਪੀੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜ್ಞ-ਘਾਹ) ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਓ, ਇੱਥੇ ਆਓ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੇਨ (ਸਾਧਕ) ਉਸੇ ਪੰਥ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਮਾ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ (ਨਿਧਿ) ਲੱਭ ਲਿਆ—ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਹ, ਸਿੱਧਾ—ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਅਕਸ਼ਰ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ) ਪਦ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਕੀਤਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਰਵ (ਧੁਨੀ) ਵੱਲ ਸਿੱਧੀ ਗਈ।
Mantra 60
न॒हि स्पश॒मवि॑दन्न॒न्यम॒स्माद्वै॑श्वान॒रात्पु॑र ए॒तार॑म॒ग्नेः । एमे॑नमवृधन्न॒मृता॒ अम॑र्त्यं वैश्वान॒रं क्षै॑त्रजित्याय दे॒वाः
ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਅਗੇਤਾਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੇਤਰ-ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਸ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਰਹਿਤ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।
Mantra 61
उ॒ग्रा वि॑घ॒निना॒ मृध॑ इन्द्रा॒ग्नी ह॑वामहे । ता नो॑ मृडात ई॒दृशे॑
ਉਗ੍ਰ, ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਐਸੇ ਹੀ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋਵੋ।
Mantra 62
उपा॑स्मै गायता नर॒: पव॑माना॒येन्द॑वे । अ॒भि दे॒वाँ२ इय॑क्षते
ਹੇ ਨਰੋ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਵਮਾਨ ਇੰਦੂ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰੋ; ਉਹ ਦਿਵਿਆਂ ਨੂੰ ਅਭਿ ਯਜ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
Mantra 63
ये त्वा॑ऽहि॒हत्ये॑ मघव॒न्नव॑र्ध॒न्ये शा॑म्ब॒रे ह॑रिवो॒ ये गवि॑ष्टौ । ये त्वा॑ नू॒नम॑नु॒मद॑न्ति॒ विप्रा॒: पिबे॑न्द्र॒ सोम॒ᳪ सग॑णो म॒रुद्भि॑:
ਹੇ ਮਘਵਨ, ਅਹਿ-ਹਤਿਆ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਇਆ; ਹੇ ਹਰਿਵੋ, ਸ਼ਾਂਬਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ; ਅਤੇ ਗਵਿਸ਼ਟੀ—ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਇਆ; ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਪ੍ਰ ਹੁਣ ਵੀ ਤੇਰੇ ਅਨੁਮੋਦਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ—ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਰੁਦ-ਗਣ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗਣ ਸਮੇਤ, ਸੋਮ ਪੀ।
Mantra 64
जनि॑ष्ठा उ॒ग्रः सह॑से तु॒राय॑ म॒न्द्र ओजि॑ष्ठो बहु॒लाभि॑मानः । अव॑र्ध॒न्निन्द्रं॑ म॒रुत॑श्चि॒दत्र॑ मा॒ता यद्वी॒रं द॒धन॒द्धनि॑ष्ठा
ਸਹਸ ਲਈ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਆਨੰਦਦਾਇਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜਸਵੀ, ਬਹੁ-ਵਿਧ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਅਭਿਮਾਨੀ। ਇੱਥੇ ਮਰੁਤ ਵੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਜਦੋਂ ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਮਾਤਾ ਨੇ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ।
Mantra 65
आ तू न॑ इन्द्र वृत्रहन्न॒स्माक॑म॒र्धमा ग॑हि । म॒हान्म॒हीभि॑रू॒तिभि॑ः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ! ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ; ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਅਰਧ (ਹਿੱਸੇ/ਭਾਗ) ਵੱਲ ਆ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ; ਮਹਾਨ ਊਤੀਆਂ (ਸਹਾਇਤਾ/ਰੱਖਿਆ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈਂ।
Mantra 66
त्वमि॑न्द्र॒ प्रतू॑र्तिष्व॒भि विश्वा॑ असि॒ स्पृध॑ः । अ॒श॒स्ति॒हा ज॑नि॒ता वि॑श्व॒तूर॑सि॒ त्वं तू॑र्य तरुष्य॒तः ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ! ਪ੍ਰਤੂਰਤਿਸ਼ੁ (ਚੜ੍ਹਾਈ/ਪ੍ਰਯਾਣ ਦੇ ਵੇਲੇ) ਤੂੰ ਸਭ ਸਪ੍ਰਿਧਃ (ਮੁਕਾਬਲੇ/ਵੈਰ) ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਅਸ਼ਸਤਿਹਾ (ਨਿੰਦਾ-ਨਾਸਕ), ਜਨਿਤਾ (ਉਤਪਾਦਕ/ਪ੍ਰੇਰਕ), ਵਿਸ਼੍ਵਤੂਰ (ਸਰਬ-ਵਿਜੇਤਾ) ਹੈਂ; ਹੇ ਤੂਰ੍ਯ! ਜੋ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ (ਤਰੁਸ਼੍ਯਤਃ), ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵਿਜੈ-ਦਾਤਾ ਹੈਂ।
Mantra 67
अनु॑ ते॒ शुष्मं॑ तु॒रय॑न्तमीयतुः क्षो॒णी शिशुं॒ न मा॒तरा॑ । विश्वा॑स्ते॒ स्पृध॑ः श्नथयन्त म॒न्यवे॑ वृ॒त्रं यदि॑न्द्र॒ तूर्व॑सि ॥
ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਾਤਾਵਾਂ—ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ—ਬੱਚੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਮਨ੍ਯੁ (ਕ੍ਰੋਧ) ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰਕਾਬਤਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਤੂਰਵਸ਼ੀ-ਵਿਜੇਤਾ।
Mantra 68
य॒ज्ञो दे॒वानां॒ प्रत्ये॑ति सु॒म्नमादि॑त्यासो॒ भव॑ता मृड॒यन्त॑ः । आ वो॒ऽर्वाची॑ सुम॒तिर्व॑वृत्याद॒ᳪहो॑श्चि॒द्या व॑रिवो॒वित्त॒रास॑त् ॥
ਯਜ्ञ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਆਦਿਤ੍ਯੋ, ਕਿਰਪਾਲੂ ਬਣੋ, ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ। ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਮਤਿ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਵਰਿਵਸ (ਖੁਲ੍ਹਾ ਅਵਕਾਸ/ਮੁਕਤੀ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇ।
Mantra 69
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वᳪ शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ॥
ਹੇ ਸਵਿਤ੍ਰ! ਅਦੱਭ (ਅਪਰਾਜਿਤ) ਸ਼ਿਵ ਪਾਯੁਭਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਗਯ (ਧਨ/ਜੀਵਨ-ਆਧਾਰ) ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹਿਰਣ੍ਯਜਿਹ੍ਵ! ਸੁਵਿਤ (ਕਲਿਆਣ) ਅਤੇ ਸਦਾ ਨਵੀਂ ਤਾਜ਼ਗੀ ਲਈ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਕੋਈ ਅਘਸ਼ੰਸ (ਦੁਸ਼ਟ-ਵਕਤਾ/ਅਪਵਾਦੀ) ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸ ਨਾ ਪਾਏ।
Mantra 70
प्र वी॑र॒या शुच॑यो दद्रिरे वामध्व॒र्युभि॒र्मधु॑मन्तः सु॒तास॑: । वह॑ वायो नि॒युतो॑ या॒ह्यच्छा॒ पिबा॑ सु॒तस्यान्ध॑सो॒ मदा॑य
ਵੀਰ-ਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਜਨਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਦੌੜਾਏ ਹਨ—ਅਧਵਰਯੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਚੋੜੇ ਮਧੁਰ ਸੋਮ-ਰਸ। ਹੇ ਵਾਯੂ, ਆਪਣੇ ਨਿਯੁਤ (ਜੁਤੇ) ਯੁਗ ਇੱਥੇ ਲਿਆ; ਸਿੱਧਾ ਇੱਥੇ ਆ: ਮਦ ਲਈ ਨਿਚੋੜਿਆ ਰਸ—ਸੋਮ ਦਾ ਅੰਧਸ—ਪੀ।
Mantra 71
गाव॒ उपा॑वताव॒तं म॒ही य॒ज्ञस्य॑ र॒प्सुदा॑ । उ॒भा कर्णा॑ हिर॒ण्यया॑
ਹੇ ਗਾਇਓ, ਨੇੜੇ ਆਓ—ਹੇ ਮਹਾਨੋ, ਯਜਨ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ (ਰਪਸ) ਦੇਣ ਵਾਲਿਓ; ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ।
Mantra 72
काव्य॑योरा॒जाने॑षु॒ क्रत्वा॒ दक्ष॑स्य दुरो॒णे । रि॒शाद॑सा स॒धस्थ॒ आ
ਕਾਵ੍ਯਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਕਲਪ (ਕ੍ਰਤੁ) ਨਾਲ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ—ਹੇ ਹਾਨੀਕਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਿਓ, ਸਾਂਝੇ ਆਸਨ (ਸਧਸਥ) ਵੱਲ ਇੱਥੇ ਆਓ।
Mantra 73
दै॑व्यावध्वर्यू॒ आ ग॑त॒ᳪ रथे॑न॒ सूर्य॑त्वचा । मध्वा॑ य॒ज्ञᳪ सम॑ञ्जाथे । तं प्र॒त्नथा॒ ऽयं वे॒नः
ਹੇ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਅਧ੍ਵਰ੍ਯੂਓ, ਸੂਰਜ-ਸਮਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਥ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਓ। ਮਧੁਰਤਾ (ਮਧੁ) ਨਾਲ ਯਜਨ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸੁਸਜ੍ਜਿਤ ਕਰੋ; ਪੁਰਾਤਨ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ—ਇਹ ਵੇਨ (ਲਾਲਸਾ/ਆਕਾਂਛਾ) ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਦੀ ਹੈ।
Mantra 74
ति॒र॒श्चीनो॒ वित॑तो र॒श्मिरे॑षाम॒धः स्वि॑दा॒सी३दु॒परि॑ स्विदासी३त् । रे॒तो॒धा आ॑सन्महि॒मान॑ आसन्त्स्व॒धा अ॒वस्ता॒त्प्रय॑तिः प॒रस्ता॑त्
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਸ਼ਮੀ (ਡੋਰੀ) ਤਿਰਛੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸੀ ਜਾਂ ਉੱਪਰ? ਉਹ ਰੇਤੋਧਾ (ਬੀਜ-ਧਾਰਕ/ਬੀਜ-ਸਥਾਪਕ) ਸਨ; ਉਹ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ੍ਵਧਾ (ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਹੇਠੋਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਪਰੋਂ/ਪਾਰੋਂ ਸੀ।
Mantra 75
आ रोद॑सी अपृण॒दा स्व॑र्म॒हज्जा॒तं यदे॑नम॒पसो॒ अधा॑रयन् । सो अ॑ध्व॒राय॒ परि॑ णीयते क॒विरत्यो॒ न वाज॑सातये॒ चनो॑हितः
ਤੂੰ ਰੋਦਸੀ—ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ; ਜਦੋਂ ਜਲਾਂ ਨੇ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਸ੍ਵਰ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤਿ) ਵੀ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕਵੀ (ਸ਼ਿ) ਅਧ੍ਵਰ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਘੁਮਾ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ—ਸਾਡੇ ਆਨੰਦ ਲਈ ਉੱਥੇ ਨਿਯੁਕਤ।
Mantra 76
उ॒क्थेभि॑र्वृत्र॒हन्त॑मा॒ या म॑न्दा॒ना चि॒दा गि॒रा । आ॒ङ्गू॒षैरा॒विवा॑सतः
ਉਕਥ-ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਗਾਓ, ਜੋ ਮਦਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਗੀਤ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ ਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਆਂਗੂਸ਼-ਗਾਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਤ ਕਰੋ।
Mantra 77
उप॑ नः सू॒नवो॒ गिर॑: शृ॒ण्वन्त्व॒मृत॑स्य॒ ये । सु॒मृ॒डी॒का भ॑वन्तु नः
ਸਾਡੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ—ਇਹ ਗਿਰਾਂ—ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆਵੇ; ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਜੋ ਹਨ ਉਹ ਸੁਣਨ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਤਿ ਕਿਰਪਾਲੂ (ਸੁਮ੍ਰਡੀਕਾ) ਹੋਣ।
Mantra 78
ब्रह्मा॑णि मे म॒तय॒: शᳪ सु॒तास॒: शुष्म॑ इयर्ति॒ प्रभृ॑तो मे॒ अद्रि॑: । आ शा॑सते॒ प्रति॑ हर्यन्त्यु॒क्थेमा हरी॑ वहत॒स्ता नो॒ अच्छ॑
ਮੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾਣਿ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ) ਅਤੇ ਮਤਯਃ (ਵਿਚਾਰ) ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਹਨ; ਸੁਤਾਸਃ (ਨਿਚੋੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ-ਪਾਨ) — ਮੇਰਾ ਸ਼ੁਸ਼ਮ (ਵੀਰਯ) — ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਮੇਰਾ ਅਦ੍ਰਿ (ਨਿਚੋੜਣ ਵਾਲਾ ਪੱਥਰ) ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਕਥ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਬੇ ਘੋੜੇ), ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਥੇ ਲਿਆਓ।
Mantra 79
अनु॑त्त॒मा ते॑ मघव॒न्नकि॒र्नु न त्वावाँ॑२ अस्ति दे॒वता॒ विदा॑नः । न जाय॑मानो॒ नश॑ते॒ न जा॒तो यानि॑ करि॒ष्या कृ॑णु॒हि प्र॑वृद्ध
ਹੇ ਮਘਵਨ (ਇੰਦਰ), ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ (ਜਨ੍ਯਮਾਨ) ਅਤੇ ਨਾ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ (ਜਾਤ) ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ।
Mantra 80
तदिदा॑स॒ भुव॑नेषु॒ ज्येष्ठं॒ यतो॑ ज॒ज्ञ उ॒ग्रस्त्वे॒षनृ॑म्णः । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो नि रि॑णाति॒ शत्रू॒ननु॒ यं विश्वे॒ मद॒न्त्यूमा॑ः ॥
ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਗ੍ਰ, ਤ੍ਵੇਸ਼-ਨ੍ਰਮ੍ਣ (ਚਮਕਦਾਰ ਪੁਰੁਸ਼-ਬਲ) ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ। ਹੁਣੇ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਭ ਉਮਾਃ (ਉੱਲਾਸਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 81
इ॒मा उ॑ त्वा पुरूवसो॒ गिरो॑ वर्धन्तु॒ या मम॑ । पा॒व॒कव॑र्णा॒ः शुच॑यो विप॒श्चितो॒ऽभि स्तोमै॑रनूषत ॥
ਹੇ ਪੁਰੁਵਸੁ (ਅਪਾਰ ਧਨ ਵਾਲੇ), ਮੇਰੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ ਤੈਨੂੰ ਵਧਾਉਣ। ਪਾਵਕਵਰਣਾ—ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ—ਸ਼ੁਚਿ, ਵਿਪਸ਼ਚਿਤ (ਗਿਆਨੀ) ਜਨਾਂ ਨੇ ਸਤੋਮਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
Mantra 82
यस्या॒यं विश्व॒ आर्यो॒ दास॑ः शेवधि॒पा अ॒रिः । ति॒रश्चि॑द॒र्ये रु॒शमे॒ पवी॑रवि॒ तुभ्येत्सो अ॑ज्यते र॒यिः ॥
ਜਿਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ—ਆਰਯ ਅਤੇ ਦਾਸ—ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਪ੍ਰਤਿਸਪਰਧੀ (ਅਰਿ) ਹੈ; ਹੇ ਰੁਸ਼ਮ (ਦੀਪਤਿਮਾਨ), ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਧਨ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 83
अ॒यᳪ स॒हस्र॒मृषि॑भि॒ः सह॑स्कृतः समु॒द्र इ॑व पप्रथे । स॒त्यः सो अ॑स्य महि॒मा गृ॑णे॒ शवो॑ य॒ज्ञेषु॑ विप्र॒राज्ये॑ ॥
ਇਹ (ਸਤੁਤਿ-ਯੋਗ ਦੇਵ) ਹਜ਼ਾਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੱਚੀ ਹੈ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਪ੍ਰਰਾਜ੍ਯੇ (ਪੁਰੋਹਿਤ-ਸਰਬਸੱਤਾ ਵਿੱਚ) ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 84
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वᳪ शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घश॑ᳪस ईशत ॥
ਹੇ ਸਵਿਤਾ! ਅਦੱਬਧ (ਅਪਰਾਜਿਤ) ਪਾਯੂਆਂ—ਰਖਵਾਲਿਆਂ—ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ (ਮੰਗਲਮਈ) ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਗਯਮ੍ (ਜੀਵਨ-ਆਧਾਰ/ਜੀਵਨ-ਸੰਪੱਤੀ) ਨੂੰ ਚੌਫੇਰੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਹਿਰਣ੍ਯਜਿਹ੍ਵ (ਸੁਵਰਨ-ਜਿਹਵਾ ਵਾਲੇ), ਸੂਵਿਤ (ਸੁਗਤੀ/ਸੁਸ਼ਾਸਨ) ਅਤੇ ਨਵ੍ਯ (ਨਵਾਂ ਕਲਿਆਣ) ਲਈ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਕੋਈ ਅਘਸ਼ੰਸ (ਦੁਸ਼ਟ-ਵਾਣੀ ਵਾਲਾ) ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾ ਪਾਵੇ।
Mantra 85
आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः । अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒नोऽयᳪ शु॒क्रो अ॑यामि ते
ਹੇ ਵਾਯੁ, ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਵੱਲ, ਸ਼ੁਭ ਮਨੋਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਓ। ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉੱਪਰ, ਯਥਾਵਿਧਿ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਚਮਕਦਾ ਸੋਮ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।
Mantra 86
इ॒न्द्र॒वा॒यू सु॑स॒न्दृशा॑ सु॒हवे॒ह ह॑वामहे । यथा॑ न॒: सर्व॒ इज्जनो॑ऽनमी॒वः स॒ङ्गमे॑ सु॒मना॒ अस॑त्
ਹੇ ਇੰਦਰ-ਵਾਯੁ, ਸੁੰਦਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ, ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਲੋਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਨਾਮਯ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 87
ऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑: शश॒मे दे॒वता॑तये । यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਥਾਕ੍ਰਮ, ਉਹ ਮਰਤ੍ਯ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੇ ਹੁਣ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ਟੀ (ਰੱਖਿਆ) ਲਈ, ਅਤੇ ਹਵ੍ਯ ਦੇ ਯਥੋਚਿਤ ਦਾਨ ਲਈ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।
Mantra 88
आ या॑त॒मुप॑ भूषतं॒ मध्व॑: पिबतमश्विना । दु॒ग्धं पयो॑ वृषणा जेन्यावसू॒ मा नो॑ मर्धिष्ट॒मा ग॑तम्
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਇੱਥੇ ਆਓ; ਸਜ-ਧਜ ਕੇ ਨੇੜੇ ਆਓ; ਮਿੱਠੇ ਮਧੁਰ ਰਸ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰੋ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੋ, ਉੱਤਮ ਧਨ ਵਾਲਿਓ, ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਪਯਸ (ਰਸ) ਪੀਓ; ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਓ—ਇੱਥੇ ਹੀ ਆਓ।
Mantra 89
प्रैतु॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॒: प्र दे॒व्ये॒तु सू॒नृता॑ । अच्छा॑ वी॒रं नर्यं॑ प॒ङ्क्तिरा॑धसं दे॒वा य॒ज्ञं न॑यन्तु नः
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸਪਤੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ; ਦੇਵੀ ਸੂਨ੍ਰਤਾ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਵੀਰ, ਨਰ੍ਯ (ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥੀ), ਪੰਕਤੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਵਿਧਿਤ ਲਾਭ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਦੇਵ ਸਾਡੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ।
Mantra 90
च॒न्द्रमा॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॑प॒र्णो धा॑वते दि॒वि । र॒यिं पि॒शङ्गं॑ बहु॒लं पु॑रु॒स्पृह॒ᳪ हरि॑रेति॒ कनि॑क्रदत्
ਜਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰਵਾਸੀ ਚੰਦਰਮਾ—ਸੁਪਰਨ (ਸੁੰਦਰ-ਪੰਖਾਂ ਵਾਲਾ)—ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਹਰਿਤ ਅਸ਼ਵ ਕਣਿਕ੍ਰਦਤ् (ਹਿਣਹਿਣਾਉਂਦਾ) ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਰਯਿ (ਧਨ) ਲਿਜਾਂਦਾ—ਪਿਸ਼ੰਗ (ਲਾਲੀ-ਭੂਰਾ) ਵਰਣ ਦਾ, ਬਹੁਲ, ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ।
Mantra 91
दे॒वं-दे॑वं॒ वोऽव॑से दे॒वं-दे॑वम॒भिष्ट॑ये । दे॒वं-दे॑वᳪ हुवेम॒ वाज॑सातये गृ॒णन्तो॑ दे॒व्या धि॒या
ਦੇਵ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਵਸੇ (ਰੱਖਿਆ/ਸਹਾਇਤਾ) ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਦੇਵ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ਟਯੇ (ਇੱਛਿਤ-ਸਿੱਧੀ/ਕਲਿਆਣ) ਲਈ। ਵਾਜਸਾਤਯੇ (ਵਿਜੈ/ਇਨਾਮ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਲਈ ਦੇਵ-ਦੇਵ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹੁਵੈਮ (ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ), ਦੇਵਿਆ ਧੀਆ (ਦਿਵ੍ਯ ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
Mantra 92
दि॒वि पृ॒ष्टो अ॑रोचता॒ग्निर्वै॑श्वान॒रो बृ॒हन् । क्ष्मया॑ वृधा॒न ओज॑सा॒ चनो॑हितो॒ ज्योति॑षा बाधते॒ तम॑:
ਦਿਵਿ (ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ) ਪૃਸ਼੍ਠਃ (ਉੱਚੇ) ਅਗਨੀ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ—ਬ੍ਰਿਹਨ (ਮਹਾਨ)—ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਕ੍ਸ਼੍ਮਯਾ (ਧਰਤੀ ਨਾਲ) ਓਜਸਾ (ਬਲ ਨਾਲ) ਵ੍ਰਿਧਾਨ (ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ), ਚਨੋਹਿਤਃ (ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ) ਉਹ ਆਪਣੇ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ਾ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਨਾਲ ਤਮਃ (ਅੰਧਕਾਰ) ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 93
इन्द्रा॑ग्नी अ॒पादि॒यं पूर्वागा॑त् प॒द्वती॑भ्यः । हि॒त्वी शिरो॑ जि॒ह्वया॒ वाव॑द॒च्चर॑त्त्रि॒ᳪशत्प॒दा न्य॑क्रमीत्
ਇੰਦਰਾਗਨੀ! ਇਹ (ਸ਼ਕਤੀ/ਤੱਤ) ਅਪਾਂ (ਜਲਾਂ) ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਦਵਤੀਭ੍ਯਃ (ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ)। ਸ਼ਿਰਃ (ਸਿਰ) ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਹ੍ਵਯਾ (ਜੀਭ ਨਾਲ) ਉਹ ਉੱਚੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਿਆ; ਚਰਤ् (ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ) ਤ੍ਰਿੰਸ਼ਤ੍ਪਦਾ (ਤੀਹ ਕਦਮਾਂ ਵਾਲਾ) ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨ੍ਯਕ੍ਰਮੀਤ् (ਕਦਮ ਰੱਖ ਕੇ ਉਤਰਿਆ)।
Mantra 94
दे॒वासो॒ हि ष्मा॒ मन॑वे॒ सम॑न्यवो॒ विश्वे॑ सा॒कᳪ सरा॑तयः । ते नो॑ अ॒द्य ते अ॑प॒रं तु॒चे तु नो॒ भव॑न्तु वरिवो॒विद॑:
ਦੇਵ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਨੂ ਲਈ ਇਕ-ਮਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਭੇ ਇਕੱਠੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ। ਉਹ ਅੱਜ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਨ; ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ (ਵਰਿਵਸ) ਲੱਭ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਬਣਨ।
Mantra 95
अपा॑धमद॒भिश॑स्तीरशस्ति॒हाथेन्द्रो॑ द्यु॒म्न्याभ॑वत् । द॒वास्त॑ इन्द्र स॒ख्याय॑ येमिरे॒ बृह॑द्भानो॒ मरु॑द्गण
ਉਸ ਨੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਾਪਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ, ਨਿੰਦਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ; ਤਦ ਇੰਦਰ ਦ੍ਯੁਮਨ—ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਿਮਾ—ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਤੇਰੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਰੁਦਗਣ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ।
Mantra 96
प्र व॒ इन्द्रा॑य बृह॒ते मरु॑तो॒ ब्रह्मा॑र्चत । वृ॒त्रᳪ ह॑नति वृत्र॒हा श॒तक्र॑तु॒र्वज्रे॑ण श॒तप॑र्वणा
ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸ্তুਤੀ-ਬ੍ਰਹਮ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ—ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ—ਸ਼ਤਪਰਵਾਂ ਵਾਲੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰਦਾ ਹੈ; ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 97
अ॒स्येदिन्द्रो॑ वावृधे॒ वृष्ण्य॒ᳪ शवो॒ मदे॑ सु॒तस्य॒ विष्ण॑वि । अ॒द्या तम॑स्य महि॒मान॑मा॒यवोऽनु॑ ष्टुवन्ति पू॒र्वथा॑ । इ॒मा उ॑ त्वा यस्या॒यम॒यᳪ स॒हस्र॑मू॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑:
ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਪੀੜੇ ਹੋਏ ਸੋਮ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਵਧਿਆ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਪੁਰਖੀ ਤਾਕਤ। ਅੱਜ ਉਪਾਸਕ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ্তুਤੀਆਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਨ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਉੱਚੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ।
It is a set of additional mantras for special-occasion ritual use, emphasizing Agni’s installation and conveyance, Indra’s obstruction-breaking power, Soma invitations, and the safeguarding of ṛta through Mitra–Varuṇa and Varuṇa’s oversight.
Because the cosmic act of breaking Vṛtra becomes a sacrificial model: the rite aims to ‘open what is obstructed’—restoring flow, vitality, and abundance for the sacrificer and community.
It functions as a ritual reminder that the sacrifice is performed under divine witness; purity, truthfulness, and right conduct are treated as necessary conditions for the rite’s protection and success.