Adhyaya 34
Mantras for Soma and Agni rites.
Mantras
Mantra 1
यज्जाग्र॑तो दू॒रमु॒दैति॒ दैवं॒ तदु॑ सु॒प्तस्य॒ तथै॒वैति॑ । दू॒र॒ङ्ग॒मं ज्योति॑षां॒ ज्योति॒रेकं॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
ਜੋ ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਦੈਵੀ; ਅਤੇ ਜੋ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਦਾ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਦੂਰਗਾਮੀ; ਜੋਤੀਆਂ ਦਾ ਇਕੋ ਜੋਤ—ਉਹ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵ-ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 2
येन॒ कर्मा॑ण्य॒पसो॑ मनी॒षिणो॑ य॒ज्ञे कृ॒ण्वन्ति॑ वि॒दथे॑षु॒ धीरा॑: । यद॑पू॒र्वं य॒क्षम॒न्तः प्र॒जानां॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਮਨੀਸ਼ੀ, ਧੀਰ ਪੁਰਖ ਯਜ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਉਹ ਅਪੂਰਵ ਯਕ੍ਸ਼ (ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ)—ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 3
यत्प्र॒ज्ञान॑मु॒त चेतो॒ धृति॑श्च॒ यज्ज्योति॑र॒न्तर॒मृतं॑ प्र॒जासु॑ । यस्मा॒न्न ऋ॒ते किं च॒न कर्म॑ क्रि॒यते॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
ਜੋ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰਲੀ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਅਮ੍ਰਿਤ (ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ) ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ—ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 4
येने॒दं भू॒तं भुव॑नं भवि॒ष्यत् परि॑गृहीतम॒मृते॑न॒ सर्व॑म् । येन॑ य॒ज्ञस्ता॒यते॑ स॒प्तहो॑ता॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਭ—ਭੂਤ, ਭੁਵਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਤ—ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਰਬਤ੍ਰ ਪਰਿਗ੍ਰਹੀਤ (ਆਵ੍ਰਿਤ) ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਪਤਹੋਤਾ ਵਾਲਾ ਯਜ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਮੇਰਾ ਮਨ ਸ਼ਿਵਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 5
यस्मि॒न्नृच॒: साम॒ यजू॑ᳪषि॒ यस्मि॒न् प्रति॑ष्ठिता रथना॒भावि॑वा॒राः । यस्मिँ॑श्चि॒त्तᳪ सर्व॒मोतं॑ प्र॒जानां॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਚਾਂ, ਸਾਮਗਾਨ ਅਤੇ ਯਜੁਃ-ਮੰਤ੍ਰ ਰਥ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚ ਅਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਿੱਤ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਵਾਂਗ ਗੂੰਥਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਮੇਰਾ ਉਹ ਮਨ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 6
सु॒षा॒र॒थिरश्वा॑निव॒ यन्म॑नु॒ष्या॒न्नेनी॒यते॒ऽभीशु॑भिर्वा॒जिन॑ इव । हृ॒त्प्रति॑ष्ठं॒ यद॑जि॒रं जवि॑ष्ठं॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
ਜਿਵੇਂ ਕੁਸ਼ਲ ਸਾਰਥੀ ਲਗਾਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਵਾਜੀ ਘੋੜਾ ਦੌੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ, ਅਜਿਰ—ਆਲਸੀ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼—ਮੇਰਾ ਉਹ ਮਨ ਸ਼ੁਭ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
Mantra 7
पि॒तुं नु स्तो॑षं म॒हो ध॒र्माणं॒ तवि॑षीम् । यस्य॑ त्रि॒तो व्योज॑सा वृ॒त्रं विप॑र्वम॒र्दय॑त्
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੋਸ਼ਣ ਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਧਰਮ-ਵਿਧਾਨ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਤਵੀਸ਼ੀ—ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਦੇ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਵ੍ਯੋਜਸਾ—ਵਿਛੋੜਨ ਵਾਲੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਚੀਰਨਾ ਔਖੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 8
अन्विद॑नुमते॒ त्वं मन्या॑सै॒ शं च॑ नस्कृधि । क्रत्वे॒ दक्षा॑य नो हिनु॒ प्र ण॒ आयू॑ᳪषि तारिषः
ਹੇ ਅਨੁਮਤੀ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਕਰ। ਯਜ੍ਞ-ਕ੍ਰਤੁ ਲਈ, ਦਕ੍ਸ਼ਤਾ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਆਯੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੌਰ ਤੇ ਅੱਗੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾ।
Mantra 9
अनु॑ नो॒ऽद्यानु॑मतिर्य॒ज्ञं दे॒वेषु॑ मन्यताम् । अ॒ग्निश्च॑ हव्य॒वाह॑नो॒ भव॑तं दा॒शुषे॒ मय॑:
ਅੱਜ ਅਨੁਮਤੀ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ ਅਗਨੀ ਦਾਸ਼ੁ (ਯਜਮਾਨ) ਲਈ ਕਿਰਪਾਲੂ ਕਲਿਆਣ ਬਣੇ।
Mantra 10
सिनी॑वालि॒ पृथु॑ष्टुके॒ या दे॒वाना॒मसि॒ स्वसा॑ । जु॒षस्व॑ ह॒व्यमाहु॑तं प्र॒जां दे॑वि दिदिड्ढि नः
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਨੀਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈਂ; ਅਰਪਿਤ ਹਵ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਡੀ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰ।
Mantra 11
पञ्च॑ न॒द्यः सर॑स्वती॒मपि॑ यन्ति॒ सस्रो॑तसः । सर॑स्वती॒ तु प॑ञ्च॒धा सो दे॒शेऽभ॑वत्स॒रित्
ਪੰਜ ਨਦੀਆਂ, ਬਹੁ-ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸਰਸਵਤੀ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੰਜਧਾ (ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ) ਹੋ ਗਈ—ਉਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਦੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
Mantra 12
त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अङ्गि॑रा॒ ऋषि॑र्दे॒वो दे॒वाना॑मभवः शि॒वः सखा॑ । तव॑ व्र॒ते क॒वयो॑ विद्म॒नाप॒सोऽजा॑यन्त म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗਿਰਸ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵ ਸੀ; ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸ਼ੁਭ ਸਖਾ ਬਣਿਆ। ਤੇਰੇ ਵ੍ਰਤ (ਆਦੇਸ਼) ਹੇਠ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਚਮਕਦਾਰ ਭਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ।
Mantra 13
त्वं नो॑ अग्ने॒ तव॑ देव पा॒युभि॑र्म॒घोनो॑ रक्ष त॒न्व॒श्च वन्द्य । त्रा॒ता तो॒कस्य॒ तन॑ये॒ गवा॑म॒स्यनि॑मेष॒ᳪ रक्ष॑माण॒स्तव॑ व्र॒ते
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹੇ ਦੇਵ, ਆਪਣੀਆਂ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ—ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸ਼ਰੀਰਾਂ ਨੂੰ, ਹੇ ਵੰਦਨੀਯ, ਬਚਾ। ਤੂੰ ਬੱਚੇ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਤ੍ਰਾਤਾ ਹੈਂ; ਅਨਿਮੇਸ਼ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿ।
Mantra 14
उ॒त्ता॒नाया॒मव॑ भरा चिकि॒त्वान्त्स॒द्यः प्रवी॑ता॒ वृष॑णं जजान । अ॒रु॒षस्तू॑पो॒ रुश॑दस्य॒ पाज॒ इडा॑यास्पु॒त्रो व॒युने॑ऽजनिष्ट
ਉੱਤਾਨ (ਫੈਲੀ ਹੋਈ) ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰੋ—ਵਿਦਵਾਨ (ਚਿਕਿਤਵਾਨ) ਨੂੰ; ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਅਰੁਸ਼ (ਲਾਲਿਮਾ ਵਾਲੀ) ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਇਡਾ-ਦੇਵੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਯੁਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧਿ-ਗਿਆਨ/ਕੁਸ਼ਲਤਾ) ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ।
Mantra 15
इडा॑यास्त्वा प॒दे व॒यं नाभा॑ पृथि॒व्या अधि॑ । जात॑वेदो॒ निधी॑म॒ह्यग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोढ॑वे
ਇਡਾ-ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਦ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਟਿਕਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਉੱਤੇ। ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਹਵ੍ਯ (ਆਹੁਤੀ) ਨੂੰ ਵਾਹਨ ਕਰੇਂ।
Mantra 16
प्र म॑न्महे शवसा॒नाय॑ शू॒षमा॑ङ्गू॒षं गिर्व॑णसे अङ्गिर॒स्वत् । सु॒वृ॒क्तिभि॑ स्तुव॒त ऋ॑ग्मि॒यायार्चा॑मा॒र्कं नरे॒ विश्रु॑ताय
ਬਲਵਾਨ ਮਹਾਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਿਰਵਣਸ ਲਈ ਅੰਗਿਰਸ-ਰੀਤ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ। ਸੁਵ੍ਰੁਕਤੀ (ਸੁਘੜ ਸਤੁਤੀਆਂ) ਨਾਲ, ਰਿਚ-ਯੋਗ੍ਯ ਨੂੰ ਸਤੁਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤ ਵੀਰ ਪੁਰਖ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਯ ਅਰਕ (ਸਤੋਤ੍ਰ-ਗੀਤ) ਗਾਵਾਂਗੇ।
Mantra 17
प्र वो॑ म॒हे महि॒ नमो॑ भरध्वमाङ्गू॒ष्य॒ᳪ शवसा॒नाय॒ साम॑ । येना॑ न॒: पूर्वे॑ पि॒तर॑: पद॒ज्ञा अर्च॑न्तो॒ अङ्गि॑रसो॒ गा अवि॑न्दन्
ਮਹਾਨ ਲਈ ਮਹਾਨ ਨਮਸਕਾਰ ਭੇਟ ਕਰੋ; ਬਲਵਾਨ ਲਈ ਸਤੁਤਿਮਯ ਸਾਮਨ (ਸਾਮ) ਉਚਾਰੋ। ਇਸੇ ਹੀ ਗਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜ—ਪਦਜ्ञ, ਮਾਰਗ-ਜਾਣੂ ਅੰਗਿਰਸ—ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏ।
Mantra 18
इ॒च्छन्ति॑ त्वा सो॒म्यास॒: सखा॑यः सु॒न्वन्ति॒ सोमं॒ दध॑ति॒ प्रया॑ᳪसि । तिति॑क्षन्ते अ॒भिश॑स्तिं॒ जना॑ना॒मिन्द्र॒ त्वदा कश्च॒न हि प्र॑के॒तः
ਸੋਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਖੇ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਭੇਟਾਂ (ਪ੍ਰਯਾਂਸਿ) ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ਸਤੀ (ਸ਼ਾਪ/ਨਿੰਦਾ) ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 19
न ते॑ दू॒रे प॑र॒मा चि॒द्रजा॒ᳪस्या तु प्र या॑हि हरिवो॒ हरि॑भ्याम् । स्थि॒राय॒ वृष्णे॒ सव॑ना कृ॒तेमा यु॒क्ता ग्रावा॑णः समिधा॒ने अग्नौ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਰਮ ਲੋਕ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਹਰਿਵੋ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਹਰੀ (ਕਪਿਲ) ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆ। ਅਡੋਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ (ਮਹਾਵੀਰ) ਲਈ ਇਹ ਸਵਨ ਤਿਆਰ ਹਨ; ਅਗਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ ਵੇਲੇ ਹੀ ਗ੍ਰਾਵਾਣ (ਪੀੜਨ-ਪੱਥਰ) ਜੋਤੇ ਗਏ ਹਨ।
Mantra 20
अषा॑ढं यु॒त्सु पृत॑नासु॒ पप्रि॑ᳪ स्व॒र्षाम॒प्सां वृ॒जन॑स्य गो॒पाम् । भ॒रे॒षु॒जाᳪ सु॑क्षि॒तिᳪ सु॒श्रव॑सं॒ जय॑न्तं॒ त्वामनु॑ मदेम सोम
ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿੱਤ, ਪ੍ਰਿਤਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈਆਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ੍ਵਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ; ਅਪਸਾਂ (ਜਲਾਂ) ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਵ੍ਰਜਨ (ਕੁਲ/ਗੋਤਰ) ਦਾ ਗੋਪ। ਭਰੇਸ਼ੁਜ (ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਭ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ), ਸੁਕ੍ਸ਼ਿਤਿ (ਚੰਗਾ ਨਿਵਾਸ) ਅਤੇ ਸੁਸ਼੍ਰਵਸ (ਸੁਯਸ਼) ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਹੇ ਸੋਮ, ਜੇਤੂ ਤੈਨੂੰ ਅਨੁਸਰ ਕੇ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈਏ।
Mantra 21
सोमो॑ धे॒नुᳪ सोमो॒ अर्व॑न्तमा॒शुᳪ सोमो॑ वी॒रं क॑र्म॒ण्यं॒ ददाति । सा॒द॒न्यं॒ विद॒थ्य॒ᳪ स॒भेयं॑ पितृ॒श्रव॑णं॒ यो ददा॑शदस्मै
ਸੋਮ ਦੂਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਸੋਮ ਕਰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਵੀਰ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਮ ਟਿਕਾਉ ਧਨ, ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਮਾਨ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਸ਼੍ਰਵਣ—ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਕੀਰਤੀ—ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 22
त्वमि॒मा ओष॑धीः सोम॒ विश्वा॒स्त्वम॒पो अ॑जनय॒स्त्वं गाः । त्वमा त॑तन्थो॒र्वन्तरि॑क्षं॒ त्वं ज्योति॑षा॒ वि तमो॑ ववर्थ
ਹੇ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੀਆਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਇਆ; ਤੂੰ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
Mantra 23
दे॒वेन॑ नो॒ मन॑सा देव सोम रा॒यो भा॒गᳪ स॑हसावन्न॒भि यु॑ध्य । मा त्वा त॑न॒दीशि॑षे वी॒र्य॒स्यो॒भये॑भ्य॒: प्रचि॑कित्सा॒ गवि॑ष्टौ
ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਮਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵ ਸੋਮ, ਹੇ ਸਹਸਾਵਨ (ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ), ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਨ ਦੇ ਭਾਗ ਲਈ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਕੇ ਯਤਨ ਕਰ/ਜੂਝ। ਤੇਰੇ ਵੀਰਯ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੰਨ੍ਹ ਨਾ ਸਕੇ; ਗਵਿਸ਼ਟੀ (ਗਾਂਵਾਂ/ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ) ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ।
Mantra 24
अष्टौ॒ व्य॑ख्यत् क॒कुभ॑: पृथि॒व्यास्त्री धन्व॒ योज॑ना स॒प्त सिन्धू॑न् । हि॒र॒ण्या॒क्षः स॑वि॒ता दे॒व आगा॒द्दध॒द्रत्ना॑ दा॒शुषे॒ वार्या॑णि
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਤਿੰਨ ਵਿਸਤਾਰ, ਮਾਪੇ ਹੋਏ ਯੋਜਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਸਿੰਧੂ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ। ਸੁਵਰਨ-ਨੇਤਰ ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਆਇਆ ਹੈ—ਦਾਸ਼ੁਸ਼ (ਦਾਨੀ ਉਪਾਸਕ/ਯਜਮਾਨ) ਲਈ ਰਤਨ, ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਵਰਯ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ।
Mantra 25
हिर॑ण्यपाणिः सवि॒ता विच॑र्षणिरु॒भे द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरी॑यते । अपामी॑वां॒ बाध॑ते॒ वेति॒ सूर्य॑म॒भि कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ द्यामृ॑णोति
ਸੁਵਰਨ-ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਸਵਿਤ੍ਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਰਜਸ (ਕਾਲੀ ਧੂੜ/ਧੁੰਦ) ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਢੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Mantra 26
हिर॑ण्यहस्तो॒ असु॑रः सुनी॒थः सु॑मृडी॒कः स्ववाँ॑ यात्व॒र्वाङ् । अ॒प॒सेध॑न् र॒क्षसो॑ यातु॒धाना॒नस्था॑द्दे॒वः प्र॑तिदो॒षं गृ॑णा॒नः
ਸੁਵਰਨ-ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰ (ਪ੍ਰਭੂ), ਸੁਨੀਥ—ਚੰਗਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ, ਸੁਮ੍ਰਡੀਕ—ਅਤਿ ਕਿਰਪਾਲੂ, ਸਵਵਾਂ—ਸਵਾਧੀਨ—ਉਹ ਦੇਵ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਇੱਥੇ ਆਵੇ। ਰਾਖਸਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਤਿਦੋਸ਼ (ਹਰ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ) ਸਤੁਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ ਇੱਥੇ ਅਡਿੱਗ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
Mantra 27
ये ते॒ पन्था॑: सवितः पू॒र्व्यासो॑ऽरे॒णव॒: सुकृ॑ता अ॒न्तरि॑क्षे । तेभि॑र्नो अ॒द्य प॒थिभि॑: सु॒गेभी॒ रक्षा॑ च नो॒ अधि॑ च ब्रूहि देव
ਹੇ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦੇਵ! ਤੇਰੇ ਜੋ ਪੂਰਵ੍ਯ—ਪੁਰਾਤਨ, ਅਰੇਣਵ—ਧੂੜ-ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਅੰਤਰિક્ષ ਵਿੱਚ ਸੁਕ੍ਰਿਤ—ਸੁਘੜੇ ਰਾਹ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸੁਗਮ ਪਥਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਅਧਿ—ਉਪਰੋਂ ਵੀ—ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਬਚਨ ਬੋਲ, ਹੇ ਦੇਵ।
Mantra 28
उ॒भा पि॑बतमश्विनो॒भा न॒: शर्म॑ यच्छतम् । अ॒वि॒द्रि॒याभि॑रू॒तिभि॑ः ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪੀਓ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਰਨ (ਰੱਖਿਆ) ਦਿਓ—ਅਵਿਦ੍ਰਿਯ, ਅਵਿਘਨ ਸਹਾਇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ।
Mantra 29
अप्न॑स्वतीमश्विना॒ वाच॑म॒स्मे कृ॒तं नो॑ दस्रा॒ वृषणा मनी॒षाम् । अ॒द्यू॒त्येऽव॑से॒ नि ह्व॑ये वां वृ॒धे च॑ नो भवतं॒ वाज॑सातौ ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਫਲ ਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵਾਣੀ ਰਚੋ; ਹੇ ਦਸ੍ਰਾ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣਾ (ਵੀਰਯਵਾਨ) ਜੋੜੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਨੀਸ਼ਾ—ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਜ్ఞਾ—ਰਚੋ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਵਾਜਸਾਤੌ—ਬਲ ਦੇ ਇਨਾਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ—ਸਾਡੀ ਵ੍ਰਿਧੀ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਹੋਵੋ।
Mantra 30
द्युभि॑र॒क्तुभि॒ः परि॑ पातम॒स्मानरि॑ष्टेभिरश्विना॒ सौभ॑गेभिः । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒ः सिन्धु॑ः पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥
ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਦਿਨਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਚੌਫੇਰੇ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ—ਅਖੰਡ ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੌਭਾਗਿਆਂ ਨਾਲ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ, ਸਿੰਧੁ, ਪૃਥਿਵੀ ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਵੀ।
Mantra 31
आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न् ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਰਜਸ (ਅੰਧਕਾਰਮਯ ਅੰਤਰਿਕਸ਼) ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਮਰਤ੍ਯ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਂਦਾ, ਦੇਵ ਸਵਿਤ੍ਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 32
आ रा॑त्रि॒ पार्थिव॒ᳪ रज॑ः पि॒तुर॑प्रायि॒ धाम॑भिः । दि॒वः सदा॑ᳪसि बृह॒ती वि ति॑ष्ठस॒ आ त्वे॒षं व॑र्तते॒ तम॑ः ॥
ਹੇ ਰਾਤ੍ਰੀ, ਪਾਰਥਿਵ ਰਜਸ (ਧਰਤੀ ਦਾ ਅੰਤਰਿਕਸ਼) ਤੇਰੇ ਧਾਮਾਂ/ਵਿਧਾਨਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਖੜੀ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਤੀਖਾ ਤਮਸ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Mantra 33
उष॒स्तच्चि॒त्रमा भ॑रा॒स्मभ्यं॑ वाजिनीवति । येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे
ਹੇ ਉਸ਼ਾ, ਵਾਜਿਨੀਵਤੀ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਦਾਨ ਸਾਨੂੰ ਲਿਆ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੋਕ (ਸੰਤਾਨ) ਅਤੇ ਤਨਯ (ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰ ਆਦਿ ਪਰੰਪਰਾ) ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਸਕੀਏ।
Mantra 34
प्रा॒तर॒ग्निं प्रा॒तरिन्द्र॑ᳪ हवामहे प्रा॒तर्मि॒त्रावरु॑णा प्रा॒तर॒श्विना॑ । प्रा॒तर्भगं॑ पू॒षणं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॑ प्रा॒तः सोम॑मु॒त रु॒द्रᳪ हु॑वेम
ਪ੍ਰਾਤಃ ਅਸੀਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਤઃ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਾਤः ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਤः ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਨੂੰ। ਪ੍ਰਾਤः ਭਗ ਨੂੰ, ਪੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਨੂੰ; ਪ੍ਰਾਤः ਸੋਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 35
प्रा॒त॒र्जितं॒ भग॑मु॒ग्रᳪ हु॑वेम व॒यं पु॒त्रमदि॑ते॒र्यो वि॑ध॒र्ता । आ॒ध्रश्चि॒द्यं मन्य॑मानस्तु॒रश्चि॒द्राजा॑ चि॒द्यं भगं॑ भ॒क्षीत्याह॑
ਸਵੇਰੇ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤੂ, ਉਗ੍ਰ ਭਗ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਾਰਕ। ਉਸ ਭਗ ਨੂੰ ਲੋੜਵੰਦ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਬਲਵਾਨ ਵੀ—ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਵੀ—ਉਸ ਭਗ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantra 36
भग॒ प्रणे॑त॒र्भग॒ सत्य॑राधो॒ भगे॒मां धिय॒मुद॑वा॒ दद॑न्नः । भग॒ प्र नो॑ जनय॒ गोभि॒रश्वै॒र्भग॒ प्र नृभि॑र्नृ॒वन्त॑: स्याम
ਹੇ ਭਗ, ਨੇਤਾ; ਹੇ ਭਗ, ਸੱਚੀ ਦਾਤ ਵਾਲੇ—ਸਾਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਸਾਡੀ ਧੀ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ) ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰ। ਹੇ ਭਗ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਾਧਾ ਪੈਦਾ ਕਰ; ਹੇ ਭਗ, ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਧਨਵਾਨ, ਸੇਵਕਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਈਏ।
Mantra 37
उ॒तेदानीं॒ भग॑वन्तः स्यामो॒त प्र॑पि॒त्व उ॒त मध्ये॒ अह्ना॑म् । उ॒तोदि॑ता मघव॒न्त्सूर्य॑स्य व॒यं दे॒वाना॑ᳪ सुम॒तौ स्या॑म
ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਅਸੀਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਈਏ; ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਦਯ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮਘਵਨ—ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੁਮਤਿ (ਕਿਰਪਾਲੂ ਕਿਰਪਾ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੀਏ।
Mantra 38
भग॑ ए॒व भग॑वाँ२ अस्तु देवा॒स्तेन॑ व॒यं भग॑वन्तः स्याम । तं त्वा॑ भग॒ सर्व॒ इज्जो॑हवीति॒ स नो॑ भग पुर ए॒ता भ॑वे॒ह
ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਗਵਾਨ (ਧਨ੍ਯ) ਹੋਵੇ; ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਵੀ ਭਗਵੰਤ (ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ-ਸੰਪੰਨ) ਬਣੀਏ। ਹੇ ਭਗ, ਹਰ ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਭਗ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅੱਗੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨੇਤਾ ਬਣ।
Mantra 39
सम॑ध्व॒रायो॒षसो॑ नमन्त दधि॒क्रावे॑व॒ शुच॑ये प॒दाय॑ । अ॒र्वा॒ची॒नं व॑सु॒विदं॒ भगं॑ नो॒ रथ॑मि॒वाश्वा॑ वा॒जिन॒ आ व॑हन्तु
ਯੱਗ ਲਈ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਧਿਕ੍ਰਾਵਨ ਚਮਕਦੇ ਪਦ ਨੂੰ ਨਮਦਾ ਹੈ। ਧਨ-ਵਿਦ ਭਗ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਅਰਵਾਚੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇ; ਅਤੇ ਵਾਜੀ ਅਸ਼ਵ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਥ ਸਮੇਤ ਸਾਡੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਣ।
Mantra 40
अश्वा॑वती॒र्गोम॑तीर्न उ॒षासो॑ वी॒रव॑ती॒: सद॑मुच्छन्तु भ॒द्राः । घृ॒तं दुहा॑ना वि॒श्वत॒: प्रपी॑ता यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः
ਅਸ਼ਵ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ, ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਅਤੇ ਵੀਰ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸ਼ੁਭ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਉਗਣ। ਘ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਦੁਹਦੀਆਂ, ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਸਵਸਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Mantra 41
पूष॒न् तव॑ व्र॒ते व॒यं न रि॑ष्येम॒ कदा॑ च॒न । स्तो॒तार॑स्त इ॒ह स्म॑सि
ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ, ਤੇਰੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਾਈਏ; ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਤੋਤਾਰ ਹਾਂ।
Mantra 42
प॒थस्प॑थ॒: परि॑पतिं वच॒स्या कामे॑न कृ॒तो अ॒भ्या॒नड॒र्कम् । स नो॑ रासच्छु॒रुध॑श्च॒न्द्राग्रा॒ धियं॑ – धियᳪ सीषधाति॒ प्र पू॒षा
ਸਾਰੇ ਰਾਹਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ, ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਆਹਵਾਨਯੋਗ, ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ্তুਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਅਗੇਤਰੇ ਦਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਵਾਧਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਪੂਸ਼ਨ ਸਾਡੀ ਧੀ—ਧੀ ਨੂੰ—ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 43
त्रीणि॑ प॒दा वि च॑क्रमे॒ विष्णु॑र्गो॒पा अदा॑भ्यः । अतो॒ धर्मा॑णि धा॒रय॑न्
ਅਦਾਭ੍ਯ ਰਖਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਪਦ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਾਪਦਾ ਹੋਇਆ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ; ਉਸ ਕਰਤੱਬ ਤੋਂ ਉਹ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ (ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਥਿਰ ਰੱਖਦਾ) ਹੈ।
Mantra 44
तद्विप्रा॑सो विप॒न्यवो॑ जागृ॒वाᳪस॒: समि॑न्धते । विष्णो॒र्यत्प॑र॒मं प॒दम्
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਵਿਪ੍ਰ—ਸਤੁਤੀ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਜਾਗਰੂਕ—ਆਪਣੀ ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦੇ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ) ਹਨ।
Mantra 45
घृ॒तव॑ती॒ भुव॑नानामभि॒श्रियो॒र्वी पृ॒थ्वी म॑धु॒दुघे॑ सु॒पेश॑सा । द्यावा॑पृथि॒वी वरु॑णस्य॒ धर्म॑णा॒ विष्क॑भिते अ॒जरे॒ भूरि॑रेतसा
ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੁੰਦਰ ਮਹਿਮਾਵਾਂ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ, ਮਧੁ ਦੋਹਣ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ; ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਰੁਣ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਟਿਕਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਅਜਰ, ਬਹੁਤ ਰੇਤਸ (ਪ੍ਰਜਨਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਵਾਲੀਆਂ।
Mantra 46
ये न॑: स॒पत्ना॒ अप॒ ते भ॑वन्त्विन्द्रा॒ग्निभ्या॒मव॑ बाधामहे॒ तान् । वस॑वो रु॒द्रा आ॑दि॒त्या उ॑परि॒स्पृशं॑ मो॒ग्रं चेत्ता॑रमधिरा॒जम॑क्रन्
ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਪਤਨ (ਪ੍ਰਤਿਸਪਰਧੀ) ਹਨ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣ; ਇੰਦਰ-ਅਗਨੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਦੇ ਹਾਂ। ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦਰਾਂ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਉਗਰ, ਉਪਰਿਸਪ੍ਰਿਸ਼ (ਅਤਿ-ਵਿਆਪਕ) ਚੇਤਨਹਾਰ, ਅਧਿਰਾਜ (ਅਤਿ-ਰਾਜਾ) ਬਣਾਇਆ ਹੈ—(ਪਰ) ਉਹ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ।
Mantra 47
आ ना॑सत्या त्रि॒भिरे॑काद॒शैरि॒ह दे॒वेभि॑र्यातं मधु॒पेय॑मश्विना । प्रायु॒स्तारि॑ष्टं॒ नी रपा॑ᳪसि मृक्षत॒ᳪ सेध॑तं॒ द्वेषो॒ भव॑तᳪ सचा॒भुवा॑
ਹੇ ਨਾਸਤਿਆਓ, ਤ੍ਰਿ-ਏਕਾਦਸ਼ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਓ; ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਮਧੁਰ ਪੇਯ ਪੀਣ ਲਈ ਆਓ। ਸਾਨੂੰ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਤਾਰਿਸ਼ਟ (ਅਵਿਛਿੰਨ ਕਲਿਆਣ) ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਦਾਗ ਧੋ ਦਿਓ, ਦ੍ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਹਚਰ ਬਣੇ ਰਹੋ।
Mantra 48
ए॒ष व॒ स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मा॑न्दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः । एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॒ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुम्
ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤੋਮ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਨਯ ਕਵੀ—ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗਾਇਕ ਦੀ ਗੀਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਤਨੂ ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਆਓ; ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਤੰਗ ਘਾਟੀ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਪਾਰ ਕਰੀਏ, ਅਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲੀ ਦਾਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ।
Mantra 49
स॒हस्तो॑माः स॒हच्छ॑न्दस आ॒वृत॑: स॒हप्र॑मा॒ ऋष॑यः स॒प्त दै॑व्याः । पूर्वे॑षां॒ पन्था॑मनु॒दृश्य॒ धीरा॑ अ॒न्वाले॑भिरे र॒थ्यो न र॒श्मीन्
ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ, ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ, ਆਵ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਸੁਸਜਜਿਤ—ਉਹ ਸੱਤ ਦੈਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਧੀਰ ਪੁਰਖ, ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਪੰਥ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਰਥੀ ਲਗਾਮਾਂ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 50
आ॒यु॒ष्यं॒ वर्च॒स्य॒ᳪ रा॒यस्पोष॒मौद्भि॑दम् । इ॒दᳪ हिर॑ण्यं॒ वर्च॑स्व॒ज्जैत्रा॒यावि॑शतादु॒ माम्
ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਧਨ-ਪੋਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉੱਭਰਣ ਵਾਲਾ—ਪਵਿੱਤਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੋਨਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ; ਜਿੱਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ।
Mantra 51
न तद्रक्षा॑ᳪसि॒ न पि॑शा॒चास्त॑रन्ति दे॒वाना॒मोज॑: प्रथम॒जᳪ ह्ये॒तत् । यो बि॒भर्ति॑ दाक्षाय॒णᳪ हिर॑ण्य॒ᳪ स दे॒वेषु॑ कृणुते दी॒र्घमायु॒: स म॑नु॒ष्ये॒षु कृणुते दी॒र्घमायु॑:
ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਓਜਸ ਨੂੰ ਲੰਘ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ-ਜਨਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣ ਹਿਰਣ੍ਯ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 52
यदाब॑ध्नन् दाक्षाय॒णा हिर॑ण्यᳪ श॒तानी॑काय सुमन॒स्यमा॑नाः । तन्म॒ आ ब॑ध्नामि श॒तशा॑रदा॒यायु॑ष्माञ्ज॒रद॑ष्टि॒र्यथास॑म्
ਜਿਵੇਂ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣਾਂ ਨੇ ਸੁਮਨਸ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਲਈ ਸੋਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਓਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸੌ ਸ਼ਰਦਾਂ ਤੱਕ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹਾਂ—ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਰਾਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ।
Mantra 53
उ॒त नोऽहि॑र्बु॒ध्न्य॒: शृणोत्व॒ज एक॑पात्पृथि॒वी स॑मु॒द्रः । विश्वे॑ दे॒वा ऋ॑ता॒वृधो॑ हुवा॒ना स्तु॒ता मन्त्रा॑: कविश॒स्ता अ॑वन्तु
ਅਹਿਰਬੁਧਨ੍ਯ ਸਾਡੀ ਸੁਣੇ; ਅਜ ਏਕਪਾਦ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ (ਸੁਣਨ)। ਰਿਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਆਹਵਾਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਅਤੇ ਸਤੁਤ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਵਧਾਉਣ।
Mantra 54
इ॒मा गिर॑ आदि॒त्येभ्यो॑ घृ॒तस्नू॑: स॒नाद्राज॑भ्यो जु॒ह्वा॒ जुहोमि । शृ॒णोतु॑ मि॒त्रो अ॑र्य॒मा भगो॑ नस्तुविजा॒तो वरु॑णो॒ दक्षो॒ अᳪश॑:
ਘਿਉਂ-ਟਪਕਦੀਆਂ ਇਹ ਬਾਣੀਆਂ ਮੈਂ ਜੁਹੂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਤਨ ਤੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਰਗੇ ਆਦਿਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਰੂਪ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮਿਤ੍ਰ ਸੁਣੇ, ਅਰ੍ਯਮਾ ਵੀ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਗ; (ਸੁਣੇ) ਮਹਾਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਅੰਸ਼।
Mantra 55
स॒प्त ऋष॑य॒: प्रति॑हिता॒: शरी॑रे स॒प्त र॑क्षन्ति॒ सद॒मप्र॑मादम् । स॒प्ताप॒: स्वप॑तो लो॒कमी॑यु॒स्तत्र॑ जागृतो॒ अस्व॑प्नजौ सत्र॒सदौ॑ च दे॒वौ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹਨ; ਸੱਤ (ਰੱਖਿਅਕ) ਸਦਾ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਮਾਦ ਦੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਆਪਃ ਨੀਂਦ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਸਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਦੋ ਦੇਵ—ਅਸ੍ਵਪ੍ਨਜੌ, ਨੀਂਦ-ਰਹਿਤ—ਜਾਗਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਰਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 56
उत्ति॑ष्ठ ब्रह्मणस्पते देव॒यन्त॑स्त्वेमहे । उप॒ प्र य॑न्तु म॒रुत॑: सु॒दान॑व॒ इन्द्र॑ प्रा॒शूर्भ॑वा॒ सचा॑
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੇ (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਉੱਠੋ; ਅਸੀਂ ਦੇਵਯੰਤ—ਦੇਵ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੁਦਾਨਵ ਮਰੁਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਆਉਣ; ਅਤੇ ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਚਾ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰ (ਪ੍ਰਾਸ਼ੂ) ਬਣੋ।
Mantra 57
प्र नू॒नं ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्मन्त्रं॑ वदत्यु॒क्थ्य॒म् । यस्मि॒न्निन्द्रो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॑र्य॒मा दे॒वा ओका॑ᳪसि चक्रि॒रे
ਹੁਣ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਣਸਪਤੀ ਉਕਥ੍ਯ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਰ੍ਯਮਾ—ਇਹ ਦੇਵ—ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 58
ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व । विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑: ।।
ਹੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸਪਤੇ (ਵਾਣੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ), ਤੂੰ ਇਸ (ਯਜ੍ਞ) ਦਾ ਯੰਤਾ (ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ) ਹੈਂ; ਸੁਕਤ ਨੂੰ ਬੋਧ ਕਰ—ਸੁਵਚਨ ਭਜਨ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੈ—ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ। ਦੇਵ ਜੋ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸਭ ਭਦ੍ਰ ਹੈ; ਸੁਵੀਰ (ਉੱਤਮ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ) ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵਿਦਥ (ਯਜਨ-ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਬੋਲੀਏ। ਜੋ ਇਹ ਸਭ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ—ਹੇ ਅੰਨਪਤੇ, ਸਾਨੂੰ ਅੰਨ ਦੇਹਿ।
Frequently Asked Questions
Because the chapter treats correct inner intention as the condition for outer ritual success: Manas is praised as the far-ranging power that steadies understanding and directs the yajña so offerings bear fruit.
Bhaga secures the rightful share—good fortune, lawful enjoyment, and auspicious precedence—while Pūṣan protects the sacrificer and guides the path of the rite under his vrata so the work proceeds unharmed.
Uṣas aligns the sacrifice with the renewing rhythm of morning time and sustained auspiciousness, while Dyāvā–Pṛthivī grounds the rite in cosmic support and the ordinance of ṛta/dharma that makes ordered life and sacrifice possible.