Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे क्षुपदधीचिसंवादो नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवमुमापतिम् श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਿੰਗ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ‘ਕ੍ਸ਼ੁਪ-ਦਧੀਚਿ ਸੰਵਾਦ’ ਨਾਮ ਦਾ ਛੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਤੁਸੀਂ ਉਮਾਪਤੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 2

शैलादिरुवाच प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਿਲਾਦ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 3

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ (ਇੰਦਰ) ਆਏ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਾਂ; ਵਰ ਮੰਗੋ।”

Verse 4

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਮਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਹਰੀ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। (ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਜੀਵ ਵੀ ਪਤੀ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬੰਧਨ-ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।)

Verse 5

शिलाद उवाच भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

ਸ਼ਿਲਾਦ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਭਗਵਨ, ਦੇਵ-ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ, ਵਰਦਾਤਾ, ਸੁਵ੍ਰਤ! ਮੈਂ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਅਯੋਨਿਜ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।

Verse 6

शक्र उवाच पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਮੌਤ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵਰ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੌਤ-ਰਹਿਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

Verse 7

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਯੋਨਿਜ ਪੁੱਤਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ; ਪੂਜਯ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ।

Verse 8

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਆਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਹੈ—ਮੌਤ-ਰਹਿਤ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਯੋਨਿਜ ਵੀ ਹੈ, ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਅੰਡਜ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਦਮ-ਸੰਭਵ ਵੀ।

Verse 9

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਅਤੇ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਉਸ ਦੀ ਆਯੁ ਵੀ ਦੋ ਪਰਾਰਧ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 10

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਜੋ ‘ਦਿਨ’ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰੋੜਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਬਚੇ ਤ੍ਰਯ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿਤਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣੇ ਬਾਕੀ ਹਨ।

Verse 11

तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मसमं सुतम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਅਯੋਨਿਜ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ-ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਭ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਆਸ ਛੱਡ ਕੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ-ਸਮਾਨ, ਧਰਮ ਧਾਰਨ ਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Verse 12

शैलादिरुवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिता मे लोकविश्रुतः शिलाद इति पुण्यात्मा पुनः प्राह शचीपतिम्

ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੰਨਿਆਤਮਾ ‘ਸ਼ਿਲਾਦ’ ਨੇ ਫਿਰ ਸ਼ਚੀਪਤੀ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 13

शिलाद उवाच भगवन्नण्डयोनित्वं पद्मयोनित्वमेव च महेश्वराङ्गयोनित्वं श्रुतं वै ब्रह्मणो मया

ਸ਼ਿਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਅੰਡ-ਯੋਨੀ, ਪਦਮ-ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੰਗ-ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਕਟ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ।

Verse 14

पुरा महेन्द्रदायादाद् गदतश्चास्य पूर्वजात् नारदाद्वै महाबाहो कथमत्राशु नो वद

ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਤੋਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਜਾਤ ਜਨਕ ਤੋਂ ਵੀ—ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।

Verse 15

दाक्षायणी सा दक्षो ऽपि देवः पद्मोद्भवात्मजः पौत्रीकनकगर्भस्य कथं तस्याः सुतो विभुः

ਉਹ ਦਾਖ਼ਸ਼ਾਯਣੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਕਸ਼ ਵੀ ਪਦਮੋਦਭਵ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਸੱਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਦਕਸ਼ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ ਦਾ ਪੌਤ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਰਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 16

शक्र उवाच स्थाने संशयितुं विप्र तव वक्ष्यामि कारणम् कल्पे तत्पुरुषे वृत्तं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਤੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਤਤਪੁਰੁਸ਼ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ।

Verse 17

ससर्ज सकलं ध्यात्वा ब्रह्माणं परमेश्वरः जनार्दनो जगन्नाथः कल्पे वै मेघवाहने

ਮੇਘਵਾਹਨ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਜਗੰਨਾਥ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

Verse 18

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धरम् नारायणो महादेवं बहुमानेन सादरम्

ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਨਾਰਾਇਣ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਜਲਧਾਰਾਂ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮਾਣ-ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸਾਦਰ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 19

दृष्ट्वा भावं महादेवो हरेः स्वात्मनि शङ्करः प्रददौ तस्य सकलं स्रष्टुं वै ब्रह्मणा सह

ਹਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਦਾ ਭਾਵ ਵੇਖ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ।

Verse 20

तदा तं कल्पमाहुर्वै मेघवाहनसंज्ञया हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा तस्य देहोद्भवस्तदा

ਤਦ ਉਸ ਕਲਪ ਨੂੰ ‘ਮੇਘਵਾਹਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰਭ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ—ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ।

Verse 21

जनार्दनसुतः प्राह तपसा प्राप्य शङ्करम् तव वामाङ्गजो विष्णुर् दक्षिणाङ्गभवो ह्यहम्

ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ— “ਤੇਰੇ ਖੱਬੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਸੱਜੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 22

मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः जगन्मयो ऽवहद्यस्मान् मेघो भूत्वा दिवानिशम्

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਉਹ ਜਗਤ-ਮਯ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।

Verse 23

भवन्तमवहद्विष्णुर् देवदेवं जगद्गुरुम् नारायणादपि विभो भक्तो ऽहं तव शङ्कर

ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ— ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦਾ ਗੁਰੂ। ਹੇ ਵਿਭੂ ਸ਼ੰਕਰ, ਨਾਰਾਇਣ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਗਤ ਹਾਂ।

Verse 24

प्रसीद देहि मे सर्वं सर्वात्मत्वं तव प्रभो तदाथ लब्ध्वा भगवान् भवात्सर्वात्मतां क्षणात्

ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਓ— ਤੇਰੇ ਸਰਵਾਤਮ-ਤੱਤ ਦਾ ਬੋਧ ਬਖ਼ਸ਼ੋ। ਉਹ ਪਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਰਵਾਤਮ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

त्वरमाणो ऽथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् एकार्णवालये शुभ्रे त्व् अन्धकारे सुदारुणे

ਫਿਰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ— ਇਕੋ ਮਹਾਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ; ਜੋ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰਾ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 26

हेमरत्नचिते दिव्ये मनसा च विनिर्मिते दुष्प्राप्ये दुर्जनैः पुण्यैः सनकाद्यैरगोचरे

ਸੋਨੇ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਹੈ; ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਲਭ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ।

Verse 27

जगदावासहृदयं ददर्श पुरुषं त्वजः अनन्तभोगशय्यायां शायिनं पङ्कजेक्षणम्

ਤਦ ਅਜ (ਅਜਨਮਾ) ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਜਗਤ ਦਾ ਆਸਰਾ-ਹਿਰਦਾ ਹੈ—ਅਨੰਤ ਦੇ ਫਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ।

Verse 28

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं चतुर्भुजम् सर्वाभरणसंयुक्तं शशिमण्डलसन्निभम्

ਚਾਰ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਪਦਮ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਚੰਦਰ-ਮੰਡਲ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ।

Verse 29

श्रीवत्सलक्षणं देवं प्रसन्नास्यं जनार्दनम् रमामृदुकराम्भोजस्पर्शरक्तपदाम्बुजम्

ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੀਵਤ্স-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਰਮਾ ਦੇ ਕੋਮਲ ਕਮਲ-ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨ ਲਾਲਿਮਾ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹਨ।

Verse 30

परमात्मानमीशानं तमसा कालरूपिणम् रजसा सर्वलोकानां सर्गलीलाप्रवर्तकम्

ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਈਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਉਹ ਕਾਲ-ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਨਾਲ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 31

सत्त्वेन सर्वभूतानां स्थापकं परमेश्वरम् सर्वात्मानं महात्मानं परमात्मानमीश्वरम्

ਆਪਣੇ ਸੱਤਵ—ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸ਼ਕਤੀ—ਨਾਲ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰ ਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਰਵਾਤਮਾ, ਮਹਾਤਮਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਈਸ਼ਵਰ ਹੈ।

Verse 32

क्षीरार्णवे ऽमृतमये शायिनं योगनिद्रया तं दृष्ट्वा प्राह वै ब्रह्मा भगवन्तं जनार्दनम्

ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੈਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰਮ ਪਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵ ਵੀ ਪਾਸ਼-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ; ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।

Verse 33

ग्रसामि त्वां प्रसादेन यथापूर्वं भवानहम् स्मयमानस्तु भगवान् प्रतिबुध्य पितामहम्

“ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਇਆ।

Verse 34

उदैक्षत महाबाहुः स्मितमीषच्चकार सः विवेश चाण्डजं तं तु ग्रस्तस्तेन महात्मना

ਮਹਾਬਾਹੂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਸ ਅੰਡਜ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਗ੍ਰਸ ਲਿਆ ਗਿਆ।

Verse 35

ततस्तं चासृजद्ब्रह्मा भ्रुवोर्मध्येन चाच्युतम् सृष्टस्तेन हरिः प्रेक्ष्य स्थितस्तस्याथ संनिधौ

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਨੂੰ ਰਚਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਚਿਆ ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 36

एतस्मिन्नन्तरे रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः विकृतं रूपमास्थाय पुरा दत्तवरस्तयोः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਰਵਦੇਵ-ਭਾਵੋਦਭਵ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਵਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਬਦਲਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 37

आगच्छद्यत्र वै विष्णुर् विश्वात्मा परमेश्वरः प्रसादमतुलं कर्तुं ब्रह्मणश् च हरेः प्रभुः

ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤਮਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਤੇ ਅਤੁੱਲ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।

Verse 38

ततः समेत्य तौ देवौ सर्वदेवभवोद्भवम् अपश्यतां भवं देवं कालाग्निसदृशं प्रभुम्

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਰਵਦੇਵ-ਭਾਵੋਦਭਵ ਪ੍ਰਭੂ ਭਵਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਕਾਲਾਗਨੀ ਵਾਂਗ ਦਹਕ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 39

तौ तं तुष्टुवतुश्चैव शर्वमुग्रं कपर्दिनम् प्रणेमतुश् च वरदं बहुमानेन दूरतः

ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਰਵ ਕਪર્દੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 40

भवो ऽपि भगवान् देवम् अनुगृह्य पितामहम् जनार्दनं जगन्नाथस् तत्रैवान्तरधीयत

ਫਿਰ ਜਗੰਨਾਥ ਭਗਵਾਨ ਭਵ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਓਥੇ ਹੀ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।