Adhyaya 19
Sautramani and additional formulas.
Mantras
Mantra 1
स्वा॒द्वीं त्वा॑ स्वा॒दुना॑ ती॒व्रां ती॒व्रेणा॒मृता॑म॒मृते॑न । मधु॑मतीं॒ मधु॑मता सृ॒जामि॒ सᳪ सोमे॑न । सोमो॑ऽस्य॒श्विभ्यां॑ पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्यस्व
ମିଠାରେ ତୁମକୁ ମିଠା କରୁଛି; ତୀବ୍ରରେ ତୁମକୁ ତୀବ୍ର; ଅମୃତରେ ତୁମକୁ ଅମୃତ। ମଧୁମତୀକୁ ମଧୁମତୀ ସହ, ସୋମ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରି ମୁଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଏ। ତୁମେ ସୋମ: ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପକ୍କ ହେଉ; ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ପକ୍କ ହେଉ; ସୁତ୍ରାମଣ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ପକ୍କ ହେଉ।
Mantra 2
परी॒तो षि॑ञ्च॒ता सु॒तᳪ सोमो॒ य उ॑त्त॒मᳪ ह॒विः । द॒ध॒न्वा यो नर्यो॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॒षाव॒ सोम॒मद्रि॑भिः
ଚାରିଦିଗରୁ ପରିଷେଚନ କର—ପିଷିତ ସୁତ ସୋମ, ଯେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହବି। ଯେ ବଳ ଦାନକାରୀ ପୁରୁଷବୀର, ଜଳମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର ରହି, ଅଦ୍ରି (ପଥର) ଦ୍ୱାରା ସୋମକୁ ପିଷିଛି।
Mantra 3
वा॒योः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑द्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑
ବାୟୁଦ୍ୱାରା, ପବିତ୍ର ପବିତ୍ରକ (ଛାଣନୀ) ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସୋମ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ମୁଖ ହୋଇ ବହି ଅତିକ୍ରମ କରିଛି; ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ସଖା, ଯୁଗ (ଯୋଜନ) ପାଇଁ ଉଚିତ ମିତ୍ର।
Mantra 4
पु॒नाति॑ ते परि॒स्रुत॒ᳪ सोम॒ᳪ सूर्य॑स्य दुहि॒ता । वारे॑ण॒ शश्व॑ता॒ तना॑
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ତୁମକୁ—ପରିସ୍ରୁତ (ଛାଣି ଦ୍ୱାରା ବହିଆସିଥିବା) ସୋମକୁ—ଜଳଦ୍ୱାରା, ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଦେହଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରେ।
Mantra 5
ब्रह्म॑ क्ष॒त्रं प॑वते॒ तेज॑ इन्द्रि॒यᳪ सुर॑या॒ सोम॑: सु॒त आसु॑तो॒ मदा॑य । शु॒क्रेण॑ देव दे॒वता॑: पिपृग्धि॒ रसे॒नान्नं॒ यज॑मानाय धेहि
ସେ ବ୍ରହ୍ମ ଓ କ୍ଷତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରେ—ତେଜ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳକୁ; ସୁରାସହିତ ସୋମ, ପିଷିତ ଓ ସୁପିଷିତ, ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ) ପାଇଁ। ହେ ଦେବ, ଶୁକ୍ର ରସଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କର; ରସଦ୍ୱାରା ଯଜମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦେହି।
Mantra 6
कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यवं॑ चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्ण॑ ए॒ष ते॒ योनि॒स्तेज॑से त्वा वी॒र्या॒य त्वा॒ बला॑य त्वा
ଯବରେ ସମୃଦ୍ଧ ଯେମାନେ—ଯେପରି ଯବ ଦିଅନ୍ତି, ସେପରି କ୍ରମାନୁସାରେ ବିଭାଜନ କରି—ଏଠି, ହଁ ଏଠିହିଁ, ଆମକୁ ଭୋଜନ-ସାମଗ୍ରୀ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯେମାନେ ବର୍ହିଷ ସହିତ ନମସ୍କାରର ଉକ୍ତିକୁ ଯଜନ କରନ୍ତି। ଉପୟାମରେ ଗୃହୀତ ଅଟୁ ତୁମେ: ଅଶ୍ୱିନ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ସୁତ୍ରାମା ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ତୁମକୁ। ଏହା ତୁମର ଯୋନି; ତେଜ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ବୀର୍ୟ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ବଳ ପାଇଁ ତୁମକୁ।
Mantra 7
नाना॒ हि वां॑ दे॒वहि॑त॒ᳪ सद॑स्कृ॒तं मा सᳪ सृ॑क्षाथां पर॒मे व्यो॑मन् । सुरा॒ त्वमसि॑ शु॒ष्मिणी॒ सोम॑ ए॒ष मा मा॑ हिᳪसी॒: स्वां योनि॑मावि॒शन्ती॑
ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଯେ ଦେବହିତ, ସଦସ ପାଇଁ ସଂସ୍କୃତ (ନିୟତ) ଅଛି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭିନ୍ନ; ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ମିଶିନଯାଅ। ତୁମେ ସୁରା, ହେ ଶୁଷ୍ମିଣୀ; ଏହା ସୋମ। ତୁମେ ନିଜ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବାବେଳେ ମୋତେ ହିଂସା କରନି।
Mantra 8
उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽस्याश्वि॑नं॒ तेज॑: सारस्व॒तं वी॒र्य॒मै॒न्द्रं बल॑म् । ए॒ष ते॒ योनि॒र्मोदा॑य त्वा ऽऽन॒न्दाय॑ त्वा॒ मह॑से त्वा
ଉପୟାମଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ତୁମେ: ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କ ତେଜ, ସାରସ୍ୱତ ପ୍ରେରଣା, ଐନ୍ଦ୍ର ବୀର୍ୟ ଓ ବଳ। ଏହା ତୁମର ଯୋନି—ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ପରମାନନ୍ଦ ପାଇଁ ତୁମକୁ, ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ତୁମକୁ।
Mantra 9
तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि वी॒र्य॒मसि वी॒र्यं मयि॑ धेहि बल॑मसि॒ बलं॒ मयि॑ धे॒ह्योजो॒ऽस्योजो॒ मयि॑ धेहि म॒न्युर॑सि म॒न्युं मयि॑ धेहि॒ सहो॑ऽसि॒ सहो॒ मयि॑ धेहि
ତୁ ତେଜ; ମୋ ଭିତରେ ତେଜ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁ ବୀର୍ୟ; ମୋ ଭିତରେ ବୀର୍ୟ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁ ବଳ; ମୋ ଭିତରେ ବଳ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁ ଓଜସ୍; ମୋ ଭିତରେ ଓଜସ୍ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁ ମନ୍ୟୁ (ଉତ୍ସାହ-ପ୍ରେରଣା/କ୍ରୋଧଶକ୍ତି); ମୋ ଭିତରେ ମନ୍ୟୁ ସ୍ଥାପନ କର। ତୁ ସହସ୍ (ବିଜୟୀ ପରାକ୍ରମ); ମୋ ଭିତରେ ସହସ୍ ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 10
या व्या॒घ्रं विषू॑चिकोभौ॒ वृकं॑ च॒ रक्ष॑ति । श्ये॒नं प॑त॒त्रिण॑ᳪ सि॒ᳪहᳪ सेमं पा॒त्वᳪह॑सः
ଯେ ଦେବୀ ଅତିସାରରୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ବୃକ—ଉଭୟଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶ୍ୟେନ (ବାଜ), ପତତ୍ରି (ପକ୍ଷୀ), ସିଂହ—ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଇ ଦେବୀ ଏହି ପୁରୁଷକୁ କ୍ଲେଶରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 11
यदा॑पि॒पेष॑ मा॒तरं॑ पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धय॑न् । ए॒तत्तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वा॒म्यह॑तौ पि॒तरौ॒ मया॑ । स॒म्पृच॑ स्थ॒ सं मा॑ भ॒द्रेण॑ पृङ्क्त वि॒पृच॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृङ्क्त
ଯେପରି ପୁତ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ମାତାକୁ ଚାପି ଦୁଧ ପିଏ, ସେପରି, ହେ ଅଗ୍ନେ, ତାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଋଣମୁକ୍ତ ହେଉ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପିତାମାତା ଅହିତ ନ ପାଉନ୍ତୁ। ମୋତେ ଶୁଭ ସହିତ ମିଶାଅ; ଶୁଭ ସହିତ ମୋତେ ସଂଯୋଜନ କର। ମୋତେ ପାପ୍ମନ (ପାପ/ଅଶୁଭ) ଠାରୁ ପୃଥକ କର; ପାପ୍ମନ ଠାରୁ ମୋତେ ବିଯୋଜନ କର।
Mantra 12
दे॒वा य॒ज्ञम॑तन्वत भेष॒जं भि॒षजा॒ऽश्विना॑ । वा॒चा सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑येन्द्रि॒याणि॒ दध॑तः
ଦେବମାନେ ଯଜ୍ଞକୁ ଭେଷଜ (ଔଷଧ-ଉପାୟ) ଭାବେ ପ୍ରସାର କଲେ; ଅଶ୍ୱିନୌ ଭିଷଜା (ବୈଦ୍ୟ) ହେଲେ; ବାଚା ଦ୍ୱାରା ସରସ୍ୱତୀ ଭିଷଜ୍ (ଚିକିତ୍ସିକା) ହେଲେ; ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଐନ୍ଦ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଓ ଅଧିପତ୍ୟର ବଳ ଦାନ କଲେ।
Mantra 13
दी॒क्षायै॑ रू॒पᳪ शष्पा॑णि प्राय॒णीय॑स्य॒ तोक्मा॑नि । क्र॒यस्य॑ रू॒पᳪ सोम॑स्य ला॒जाः सो॑मा॒ᳪशवो॒ मधु॑
ଦୀକ୍ଷାର ରୂପ ଶଷ୍ପାଣି (ଘାସର ଅଙ୍କୁର) ଅଟେ; ପ୍ରାୟଣୀୟର ରୂପ ତୋକ୍ମାଣି (ଧାନ୍ୟକଣ) ଅଟେ। କ୍ରୟ (କ୍ରୟ/କିଣା)ର ରୂପ ଲାଜାଃ (ଭୁନା ଧାନ୍ୟ) ଅଟେ; ସୋମର ରୂପ ସୋମାଂଶବଃ (ସୋମଦଣ୍ଡ/ଅଂଶୁ) ଅଟେ—ମଧୁ (ମାଧୁର୍ୟ/ମଧୁ) ନିଶ୍ଚୟ।
Mantra 14
आ॒ति॒थ्य॒रू॒पं मास॑रं महावी॒रस्य॑ न॒ग्नहु॑: । रू॒पमु॑प॒सदा॑मे॒तत्ति॒स्रो रात्री॒: सुराऽऽसु॑ता
ଆତିଥ୍ୟର ରୂପ ମାସର (ବିନ୍/ଡାଲିର ପାକ) ଅଟେ; ମହାବୀରର ଏହାକୁ ‘ନଗ୍ନହୁ’ ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଏହା ଉପସଦମାନଙ୍କର ରୂପ—ତିନି ରାତି: ସୁରାର ଆସବନ (ବ୍ରୁ କରା ମଦ୍ୟ)।
Mantra 15
सोम॑स्य रू॒पं क्री॒तस्य॑ परि॒स्रुत्परि॑ षिच्यते । अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भे॑ष॒जमिन्द्रा॑यै॒न्द्रᳪ सर॑स्वत्या
କ୍ରୀତ ସୋମର ରୂପ ପରିସ୍ରୁତ୍ (ଛାଣି ବାହାରିଥିବା ପ୍ରବାହ) ଅଟେ; ତାହାକୁ ଚାରିପଟେ ଢାଳାଯାଏ। ଅଶ୍ୱିନ୍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଦୁଧ, ଭେଷଜ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ—ଐନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିଜ ଅଂଶ); ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ—(ତାଙ୍କର ଭାଗ)।
Mantra 16
आ॒स॒न्दी रू॒पᳪ रा॑जासन्द्यै॒ वेद्यै॑ कु॒म्भी सु॑रा॒धानी॑ । अन्त॑र उत्तरवे॒द्या रू॒पं का॑रोत॒रो भि॒षक्
ଆସନ୍ଦୀ (ବେଞ୍ଚ) ରାଜାସନ୍ଦ୍ୟର ରୂପ ଅଟେ; ବେଦୀ ପାଇଁ କୁମ୍ଭୀ—ସୁରାଧାନୀ (ସୁରା ଧାରଣ କରୁଥିବା ପାତ୍ର)। ଭିତରେ, ଉତ୍ତରବେଦୀର ରୂପ କାରୋତର—ଭିଷକ୍ (ବୈଦ୍ୟ)।
Mantra 17
वेद्या॒ वेदि॒: समा॑प्यते ब॒र्हिषा॑ ब॒र्हिरि॑न्द्रि॒यम् । यूपे॑न॒ यूप॑ आप्यते॒ प्रणी॑तो अ॒ग्निर॒ग्निना॑
ବେଦୀ ଦ୍ୱାରା ବେଦୀ ସମାପ୍ତ ହୁଏ; ବର୍ହିଷା ଦ୍ୱାରା ବର୍ହିଷ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି ହୁଏ। ଯୂପ ଦ୍ୱାରା ଯୂପ ସୁଦୃଢ଼ ହୁଏ; ପ୍ରଣୀତ ଅଗ୍ନି ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
Mantra 18
ह॒वि॒र्धानं॒ यद॒श्विनाऽऽग्नी॑ध्रं॒ यत्सर॑स्वती । इन्द्रा॑यै॒न्द्रᳪ सद॑स्कृ॒तं प॑त्नी॒शालं॒ गार्ह॑पत्यः
ହବିର୍ଧାନ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ପାଇଁ; ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ପାଇଁ; ବିଧିପୂର୍ବକ ଗଢ଼ା ସଦସ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର; ଏବଂ ପତ୍ନୀଶାଳା ଗାର୍ହପତ୍ୟଙ୍କର।
Mantra 19
प्रै॒षेभि॑: प्रै॒षाना॑प्नोत्या॒प्रीभि॑रा॒प्रीर्य॒ज्ञस्य॑ । प्र॒या॒जेभि॑रनुया॒जान् व॑षट्का॒रेभि॒राहु॑तीः
ପ୍ରୈଷ-ଆଦେଶ ଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରୈଷମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଆପ୍ରୀ-ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞର ଆପ୍ରୀମାନଙ୍କୁ; ପ୍ରୟାଜ ଦ୍ୱାରା ଅନୁୟାଜମାନଙ୍କୁ; ଏବଂ ବଷଟ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଆହୁତିମାନଙ୍କୁ।
Mantra 20
प॒शुभि॑: प॒शूना॑प्नोति पुरो॒डाशै॑र्ह॒वीᳪष्या । छन्दो॑भिः सामिधे॒नीर्या॒ज्या॒भिर्वषट्का॒रान्
ପଶୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ପୁରୋଡାଶ-କେକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହବିଷ୍ୟ (ଆହୁତି-ଦ୍ରବ୍ୟ)କୁ; ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମିଧେନୀ ଋଚାମାନଙ୍କୁ; ଏବଂ ଯାଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଷଟ୍କାର-ଆହ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ (ପ୍ରାପ୍ତ କରେ)।
Mantra 21
धा॒नाः क॑र॒म्भः सक्त॑वः परीवा॒पः पयो॒ दधि॑ । सोम॑स्य रू॒पᳪ ह॒विष॑ आ॒मिक्षा॒ वाजि॑नं॒ मधु॑
ଧାନାଃ, କରମ୍ଭ, ସକ୍ତବଃ ଏବଂ ପରୀବାପ; ପୟଃ ଓ ଦଧି—ଏହି ସୋମର ହବିଷ୍-ରୂପ: ଆମିକ୍ଷା, ବାଜିନଂ ମଧୁ (ବଳଦାୟକ ମଧୁରତା)।
Mantra 22
धा॒नाना॑ᳪ रू॒पं कुव॑लं परीवा॒पस्य॑ गो॒धूमा॑: । सक्तू॑नाᳪ रू॒पं बद॑रमुप॒वाका॑: कर॒म्भस्य॑
ଧାନାନାଂ ‘ରୂପଂ’ କୁବଲ; ପରୀବାପସ୍ୟ—ଗୋଧୂମାଃ (ଗହମ); ସକ୍ତୂନାଂ ‘ରୂପଂ’ ବଦର; ଏବଂ କରମ୍ଭସ୍ୟ—ଉପବାକାଃ।
Mantra 23
पय॑सो रू॒पं यद्यवा॑ द॒ध्नो रू॒पं क॒र्कन्धू॑नि । सोम॑स्य रू॒पं वाजि॑नᳪ सौ॒म्यस्य॑ रू॒पमा॒मिक्षा॑
ଯବଦାଣା ଦୁଧର ରୂପ; କର୍କନ୍ଧୂନି (ବେର) ଦହିର ରୂପ। ବାଜିନ୍ ସୋମର ରୂପ; ଏବଂ ଆମିକ୍ଷା ସୋମ୍ୟ (ସୋମ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ) ର ରୂପ।
Mantra 24
आ श्रा॑व॒येति॑ स्तो॒त्रिया॑: प्रत्याश्रा॒वो अनु॑रूपः । यजेति॑ धाय्यारू॒पं प्र॑गा॒था ये॑यजाम॒हाः
‘ଆ ଶ୍ରାବୟେତି’—ଏହା ସ୍ତୋତ୍ରିୟର; ପ୍ରତ୍ୟାଶ୍ରାବ ଅନୁରୂପ। ‘ଯଜେତି’—ଏହା ଧାୟ୍ୟା-ରୂପ; ପ୍ରଗାଥଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଯଜ୍ଞ କରୁ।
Mantra 25
अ॒र्ध॒ – ऋ॒चैरु॒क्थाना॑ᳪ रू॒पं प॒दैरा॑प्नोति नि॒विद॑: । प्र॒ण॒वै: श॒स्त्राणा॑ᳪ रू॒पं पय॑सा॒ सोम॑ आप्यते
ଅର୍ଧ-ଋଚାଦ୍ୱାରା ସେ ଉକ୍ଥମାନଙ୍କର ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ପଦଦ୍ୱାରା ନିବିଦମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପ୍ରଣବଦ୍ୱାରା ଶସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଏବଂ ଦୁଧଦ୍ୱାରା ସୋମ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Mantra 26
अ॒श्विभ्यां॑ प्रातः सव॒नमिन्द्रे॑णै॒न्द्रं माध्यं॑न्दिनम् । वै॒श्व॒दे॒वᳪ सर॑स्वत्या तृ॒तीय॑मा॒प्तᳪ सव॑नम्
ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ସହ ପ୍ରାତଃସବନ (ସୋମପୀଡନ) ଅଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ମଧ୍ୟନ୍ଦିନର ଐନ୍ଦ୍ର ସବନ ଅଛି। ବିଶ୍ୱଦେବମାନଙ୍କ ସହ, ସରସ୍ୱତୀ ସହ, ତୃତୀୟ ସବନ ଯଥାବିଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 27
वा॒य॒व्यै॒र्वाय॒व्या॒न्याप्नोति॒ सते॑न द्रोणकल॒शम् । कु॒म्भीभ्या॑मम्भृ॒णौ सु॒ते स्था॒लीभि॑ स्था॒लीरा॑प्नोति
ବାୟବ୍ୟ (ଉପକରଣ/ହବିଷ୍) ଦ୍ୱାରା ସେ ବାୟୁସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ‘ସତ୍’ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୋଣକଲଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସୋମ ସୁତ ଥିବାବେଳେ ଦୁଇ କୁମ୍ଭୀ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଅଂଭୃଣୌ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ସ୍ଥାଳୀ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାଳୀମାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Mantra 28
यजु॑र्भिराप्यन्ते॒ ग्रहा॒ ग्रहै॒ स्तोमा॑श्च॒ विष्टु॑तीः । छन्दो॑भिरुक्थाश॒स्त्राणि॒ साम्ना॑वभृ॒थ आ॑प्यते
ଯଜୁଃ-ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି—ଗ୍ରହେ ଗ୍ରହେ; ଏବଂ ସ୍ତୋମ ଓ ବିଷ୍ଟୁତିମାନେ ମଧ୍ୟ। ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉକ୍ଥ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ସାମନ ଦ୍ୱାରା ଅବଭୃଥ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 29
इडा॑भिर्भ॒क्षाना॑प्नोति सूक्तवा॒केना॒शिष॑: । शं॒युना॑ पत्नीसंया॒जान्त्स॑मिष्टय॒जुषा॑ स॒ᳪस्थाम्
ଇଡା-ବିଧିଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷ୍ୟ ଭାଗମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସୂକ୍ତବାକ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦମାନେ। ଶଂୟୁ ଦ୍ୱାରା ପତ୍ନୀ-ସଂୟାଜମାନେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ସମିଷ୍ଟ-ଯଜୁସ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞର ସଂସ୍ଥା—ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 30
व्र॒तेन॑ दी॒क्षामा॑प्नोति दी॒क्षया॑ऽऽप्नोति॒ दक्षि॑णाम् । दक्षि॑णा श्र॒द्धामा॑प्नोति श्र॒द्धया॑ स॒त्यमा॑प्यते
ବ୍ରତଦ୍ୱାରା ଦୀକ୍ଷା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଦୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଦକ୍ଷିଣା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଏ; ଶ୍ରଦ୍ଧାଦ୍ୱାରା ସତ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
Mantra 31
ए॒ताव॑द्रू॒पं य॒ज्ञस्य॒ यद्दे॒वैर्ब्रह्म॑णा कृ॒तम् । तदे॒तत्सर्व॑माप्नोति य॒ज्ञे सौ॑त्राम॒णी सु॒ते
ଏହିପରି ହେଉଛି ଯଜ୍ଞର ରୂପ, ଯାହାକୁ ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା କରିଛନ୍ତି। ସୋମ ପିଷି କରାଯାଉଥିବା ସୌତ୍ରାମଣୀ ଯଜ୍ଞରେ ଯଜମାନ ଏହି ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Mantra 32
सुरा॑वन्तं बर्हि॒षद॑ᳪ सु॒वीरं॑ य॒ज्ञᳪ हि॑न्वन्ति महि॒षा नमो॑भिः । दधा॑ना॒: सोमं॑ दि॒वि दे॒वता॑सु॒ मदे॒मेन्द्रँ॒ यज॑मानाः स्व॒र्काः
ମହିଷସଦୃଶ ମହାନମାନେ ନମସ୍କାରଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି—ସୁରାସମ୍ପନ୍ନ, ବର୍ହିଷରେ ଆସୀନ, ସୁବୀର। ଦିବ୍ୟଲୋକରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋମକୁ ଧାରଣ କରି, ଆମେ ଯଜମାନ—ସ୍ୱର୍ଗବିଜୟୀ—ଇନ୍ଦ୍ରରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା।
Mantra 33
यस्ते॒ रस॒: सम्भृ॑त॒ ओष॑धीषु॒ सोम॑स्य॒ शुष्म॒: सुर॑या सु॒तस्य॑ । तेन॑ जिन्व॒ यज॑मानं॒ मदे॑न॒ सर॑स्वतीम॒श्विना॒विन्द्र॑म॒ग्निम्
ହେ ସୋମ, ଔଷଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଗୃହୀତ ତୁମ ଯେ ରସ, ଏବଂ ସୁରାଦ୍ୱାରା ସୁତ ସୋମର ଯେ ଶୁଷ୍ମ (ବୀର୍ୟ)—ସେହିଦ୍ୱାରା, ତାହାର ମଦ (ଉଲ୍ଲାସ)ରେ ଯଜମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ କର; ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ, ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ କର।
Mantra 34
यम॒श्विना॒ नमु॑चेरासु॒रादधि॒ सर॑स्व॒त्यसु॑नोदिन्द्रि॒याय॑ । इ॒मं तᳪ शु॒क्रं मधु॑मन्त॒मिन्दु॒ᳪ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि
ଯାହାକୁ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ ନମୁଚି ଅସୁରଠାରୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତି (ଐଶ୍ୱର୍ୟ) ଲାଭ ପାଇଁ ଚାପି ବାହାର କରିଥିଲେ—ସେଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଧୁରସମୟ ବିନ୍ଦୁ, ସୋମରାଜା—ତାହାକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛି।
Mantra 35
यदत्र॑ रि॒प्तᳪ र॒सिन॑: सु॒तस्य॒ यदिन्द्रो॒ अपि॑ब॒च्छची॑भिः । अ॒हं तद॑स्य॒ मन॑सा शि॒वेन॒ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि
ଏଠାରେ ପିଷ୍ଟ (ସୋମ)ର ରସରେ ଯାହା କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିମାନେ ସହିତ ପାନ କରିଥିଲେ—ସେଇ ତାହାର ଅଂଶକୁ ମୁଁ ଶୁଭ ମନରେ, ସୋମରାଜାକୁ ଏଠାରେ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛି।
Mantra 36
पि॒तृभ्य॑: स्वधा॒यिभ्य॑: स्व॒धा नम॑: पिताम॒हेभ्य॑: स्वधा॒यिभ्य॑: स्व॒धा नम॒: प्रपि॑तामहेभ्यः स्वधा॒यिभ्य॑: स्व॒धा नम॑: । अक्ष॑न् पि॒तरो ऽमी॑मदन्त पि॒तरो ऽती॑तृपन्त पि॒तर॒: पित॑र॒: शुन्ध॑ध्वम्
ପିତୃମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱଧାଭୋଜୀ ପିତୃମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱଧା! ନମଃ। ପିତାମହମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱଧାଭୋଜୀ ପିତାମହମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱଧା! ନମଃ। ପ୍ରପିତାମହମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱଧାଭୋଜୀ ପ୍ରପିତାମହମାନଙ୍କୁ—ସ୍ୱଧା! ନମଃ। ପିତୃମାନେ ଭୋଜନ କରିଛନ୍ତି; ପିତୃମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଛନ୍ତି; ପିତୃମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପିତୃମାନେ, ପିତୃମାନେ, ଆପଣମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତୁ।
Mantra 37
पु॒नन्तु॑ मा पि॒तर॑: सो॒म्यास॑: पु॒नन्तु॑ मा पिताम॒हाः पु॒नन्तु॒ प्रपि॑तामहाः । प॒वित्रे॑ण श॒तायु॑षा । पु॒नन्तु॑ मा पिताम॒हाः पु॒नन्तु॒ प्रपि॑तामहाः । प॒वित्रे॑ण श॒तायु॑षा॒ विश्व॒मायु॒र्व्य॒श्नवै
ସୋମ୍ୟ ପିତୃମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ପିତାମହମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ପ୍ରପିତାମହମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ—ପବିତ୍ର (ପବିତ୍ରକ) ଦ୍ୱାରା, ଶତାୟୁଷୀ ଆୟୁ ସହିତ। ପିତାମହମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ପ୍ରପିତାମହମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ—ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଶତାୟୁଷୀ ଆୟୁ ସହିତ; ଯେପରି ମୁଁ ବିଶ୍ୱ ଆୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବି।
Mantra 38
अग्न॒ आयू॑ँषि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना॑म्
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପବମାନ ହୋଇ ପବିତ୍ର ହେଉଥିବାବେଳେ ଆମ ପାଖକୁ ଆୟୂଁଷି (ଜୀବନଶକ୍ତି) ଆଣ; ସ୍ୱର୍ଲୋକ, ଊର୍ଜା, ଇଷ (ଅନ୍ନ-ପୋଷଣ) ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଦିଅ। ଦୁଚ୍ଛୁନା (ଅଶୁଭ ଆପଦ)କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ।
Mantra 39
पु॒नन्तु॑ मा देवज॒ना॑: पु॒नन्तु॒ मन॑सा॒ धिय॑: । पु॒नन्तु॒ विश्वा॑ भू॒तानि॒ जात॑वेदः पुनी॒हि मा॑
ଦେବଜନମାନେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ମନ ସହିତ ଥିବା ମୋର ଧୀମାନ (ଚିନ୍ତା) ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁ। ସମସ୍ତ ଭୂତ (ଜୀବ) ମୋତେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ; ହେ ଜାତବେଦସ, ତୁମେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କର।
Mantra 40
प॒वित्रे॑ण पुनीहि मा शु॒क्रेण॑ देव॒ दीद्य॑त् । अग्ने॒ क्रत्वा॒ क्रतूँ॒१ रनु॑
ପବିତ୍ରଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପବିତ୍ର କର; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ (ଶୁକ୍ର) ଦ୍ୱାରା, ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଜ୍ଵଳୁଛ। ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମର କ୍ରତୁ (ପବିତ୍ର ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା, କ୍ରତୁମାନ (ବିଧି/ନିୟମ) ଅନୁସାରେ।
Mantra 41
यत्ते॑ प॒वित्र॑म॒र्चिष्यग्ने॒ वित॑तमन्त॒रा । ब्रह्म॒ तेन॑ पुनातु मा
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମର ଅର୍ଚିଷ (ଜ୍ଵାଳା) ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତରେ ବିସ୍ତାରିତ ଯେ ତୁମର ପବିତ୍ର—ସେହିଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ଶକ୍ତି) ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁ।
Mantra 42
पव॑मान॒: सो अ॒द्य न॑: प॒वित्रे॑ण॒ विच॑र्षणिः । यः पोता॒ स पु॑नातु मा
ପବମାନ ସୋମ—ବିଶାଳ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ଆଜି ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ରକ (ପବିତ୍ର) ଦ୍ୱାରା ଆମର ହେଉ; ଯେ ‘ପୋତା’ (ଶୋଧକ) ଅଟେ, ସେ ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁ।
Mantra 43
उ॒भाभ्यां॑ देव सवितः प॒वित्रे॑ण स॒वेन॑ च । मां पु॑नीहि वि॒श्वत॑ः ॥
ହେ ଦେବ ସବିତଃ, ଉଭୟ ଦ୍ୱାରା—ପବିତ୍ର (ଛାଣଣୀ) ଦ୍ୱାରା ଓ ସବ (ପ୍ରେରଣା) ଦ୍ୱାରା—ମୋତେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପବିତ୍ର କର।
Mantra 44
वै॒श्व॒दे॒वी पु॑न॒ती दे॒व्यागा॒द्यस्या॑मि॒मा ब॒ह्व्य॒स्त॒न्वो॑ वी॒तपृ॑ष्ठाः । तया॒ मद॑न्तः सध॒मादे॑षु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥
ବୈଶ୍ୱଦେବୀ—ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ଦେବୀ—ଆସିଛନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କର ଅନେକ ତନୁ ବିଶାଳ-ପୃଷ୍ଠ ଓ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ତାଙ୍କ ସହ ସଧମାଦ (ସାମୂହିକ ଭୋଜ) ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଆମେ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିପତି ହେବାକୁ ପାରୁ।
Mantra 45
ये स॑मा॒नाः सम॑नसः पि॒तरो॑ यम॒राज्ये॑ । तेषाँ॑ल्लो॒कः स्व॒धा नमो॑ य॒ज्ञो दे॒वेषु॑ कल्पताम् ॥
ହେ ପିତୃମାନେ, ତୁମେ ସମାନ ଓ ଏକମନସ୍କ ଯମରାଜ୍ୟରେ ଅଛ। ତୁମମାନଙ୍କୁ ଲୋକ ଓ ସ୍ୱଧା ଲଭ୍ୟ ହେଉ—ନମସ୍କାର! ଯଜ୍ଞ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।
Mantra 46
ये स॑मा॒नाः सम॑नसो जी॒वा जी॒वेषु॑ माम॒काः । तेषा॒ᳪ श्रीर्मयि॑ कल्पताम॒स्मिँल्लो॒के श॒तᳪ समा॑ः ॥
ହେ ଜୀବମାନେ, ତୁମେ ସମାନ ଓ ଏକମନସ୍କ, ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ନିଜ ଅଟ। ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ମୋ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ଏହି ଲୋକରେ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
Mantra 47
द्वे सृ॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥
ମୁଁ ଦୁଇଟି ଗତି ଶୁଣିଛି—ପିତୃମାନଙ୍କର, ଦେବମାନଙ୍କର, ଏବଂ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର। ସେହି ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଚଳମାନ ଜଗତ ଏକତ୍ର ହୁଏ—ଯାହା ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି।
Mantra 48
इ॒दᳪ ह॒विः प्र॒जन॑नं मे अस्तु॒ दश॑वीर॒ᳪ सर्व॑गणᳪ स्व॒स्तये॑ । आ॒त्म॒सनि॑ प्रजा॒सनि॑ पशु॒सनि॑ लोक॒सन्य॑भय॒सनि॑ । अ॒ग्निः प्र॒जां ब॑हु॒लां मे॑ करो॒त्वन्नं॒ पयो॒ रेतो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त
ଏହି ହବିଃ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରଜାଜନନ ହେଉ—ଦଶବୀର (ଦଶ ବୀର ପୁତ୍ରଯୁକ୍ତ), ସର୍ବଗଣ (ସମସ୍ତ ଗଣ/ସମୂହଯୁକ୍ତ), ସ୍ୱସ୍ତି ପାଇଁ। ଆତ୍ମସନି, ପ୍ରଜାସନି, ପଶୁସନି, ଲୋକସନି, ଅଭୟସନି। ଅଗ୍ନି ମୋ ପାଇଁ ବହୁଳ ପ୍ରଜା କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଅନ୍ନ, ପୟଃ (ଦୁଧ), ରେତଃ (ବୀର୍ୟ) ଆମମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 49
उदी॑रता॒मव॑र॒ उत्परा॑स॒ उन्म॑ध्य॒माः पि॒तर॑: सो॒म्यास॑: । असुं॒ य ई॒युर॑वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु
ସୋମ୍ୟ ପିତୃମାନେ—ନୀଚ, ଉଚ୍ଚ ଓ ମଧ୍ୟମ—ଉଦୀରିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଯେମାନେ ଅସୁ (ପ୍ରାଣ/ଜୀବଶ୍ୱାସ) ଦିଗକୁ ଗଲେ, ଅବୃକ (ଅହିଂସକ), ଋତଜ୍ଞ (ଋତକୁ ଜାଣୁଥିବା)—ସେହି ପିତୃମାନେ ଆମ ହବେଷୁ (ଆହ୍ୱାନରେ) ଆମକୁ ଅବନ୍ତୁ/ସହାୟ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 50
अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑वः सो॒म्यास॑: । तेषां॑ व॒यᳪ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म
ଅଙ୍ଗିରସମାନେ—ଆମ ପିତୃମାନେ—ନବଗ୍ୱ, ଅଥର୍ବାଣ, ଭୃଗୁ—ସୋମ୍ୟ; ସେହି ଯଜ୍ଞିୟ (ପୂଜ୍ୟ) ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ସୁମତିରେ ଆମେ ରହୁ; ହଁ, ଭଦ୍ର ସୌମନସେ (କଲ୍ୟାଣକାରୀ ସୁମନସ୍କତା/ସୌହାର୍ଦ୍ୟ)ରେ ଆମେ ସ୍ଥିର ହେଉ।
Mantra 51
ये न॒: पूर्वे॑ पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ऽनूहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः । तेभि॑र्य॒मः स॑ररा॒णो ह॒वीᳪष्यु॒शन्नु॒शद्भि॑: प्रतिका॒मम॑त्तु
ଆମର ସେ ପୂର୍ବ ପିତୃମାନେ—ସୋମ୍ୟ, ଯେମାନେ ସୋମପାନର ପଛେ ପଛେ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ବସିଷ୍ଠମାନେ—ତାଙ୍କ ସହିତ ଯମ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ହବିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭୋଗ କରୁ; ଆନନ୍ଦିତମାନଙ୍କ ସହ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କାମନା ଅନୁସାରେ ସେ ଗ୍ରହଣ କରୁ।
Mantra 52
त्वᳪ सो॑म॒ प्र चि॑कितो मनी॒षा त्वᳪ रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था॑म् । तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑मभजन्त॒ धीरा॑:
ହେ ସୋମ, ତୁମେ ପ୍ରେରିତ ମନୀଷାରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜାଣ; ତୁମେ ସର୍ବାଧିକ ସିଧା ପଥରେ ନେଇଯାଅ। ହେ ଇନ୍ଦୁ, ତୁମ ପ୍ରଣୀତି ଅଧୀନରେ ଆମ ପିତୃମାନେ—ଧୀରମାନେ—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ରତ୍ନ (ନିଧି) ନିଜ ପାଇଁ ଲାଭ କଲେ।
Mantra 53
त्वया॒ हि न॑: पि॒तर॑: सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीरा॑: । व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीँ१ रपो॑र्णु वी॒रेभि॒रश्वै॑र्म॒घवा॑ भवा नः
ହେ ସୋମ, ପବମାନ! ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆମ ପୂର୍ବ ପିତୃମାନେ—ଧୀର ବିଦ୍ୱାନମାନେ—ନିଜ କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ସାଧନ କଲେ। ପବନକୁ ହଟାଇ, ପରିଧି (ଆବରଣ-କାଠ)ଦ୍ୱାରା (ଯଜ୍ଞକୁ) ଘେରି, ହାନିକୁ ନିବାରଣ କର। ବୀରମାନେ ଓ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଆମ ପ୍ରତି ମଘବାନ୍ (ଉଦାର ଦାତା) ହେଉ।
Mantra 54
त्वᳪ सो॑म पि॒तृभि॑: संविदा॒नोऽनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ । तस्मै॑ त इन्दो ह॒विषा॑ विधेम व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
ହେ ସୋମ! ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ସଂବିଦାନ ହୋଇ ତୁମେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଅନୁସାରେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛ। ହେ ଇନ୍ଦୁ! ତୁମକୁ ଆମେ ହବିଷା ଅର୍ପଣ କରି ଯଥାବିଧି ସେବା କରୁ; ଆମେ ଧନ-ସମ୍ପଦର ପତି (ସ୍ୱାମୀ) ହେବାକୁ ପାରୁ।
Mantra 55
बर्हि॑षदः पितर ऊ॒त्य र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षध्व॑म् । त आ ग॒ताव॑सा॒ शन्त॑मे॒नाथा॑ न॒: शं योर॑र॒पो द॑धात
ହେ ବର୍ହିଷଦ ପିତୃମାନେ! ପବିତ୍ର ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ ତୁମେ ଆମ ଊତି (ରକ୍ଷା) ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସ; ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ ହବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ—କୃପାକରି ଜୁଷଧ୍ୱମ୍ (ଗ୍ରହଣ କର)। ସହାୟତା ସହ ଆସ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତମ ସହାୟତା ସହ; ତାପରେ ଆମକୁ ଶଂ (କଲ୍ୟାଣ), ଯୋଃ (ସୁଖ) ଏବଂ ଅରପୋ/ଅପଃ (ହାନିରୁ ମୁକ୍ତି) ଦିଅ।
Mantra 56
आऽहं पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्राँ॑२ अवित्सि॒ नपा॑तं च वि॒क्रम॑णं च॒ विष्णो॑: । ब॒र्हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हाग॑मिष्ठाः
ମୁଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ—ସୁବିଦତ୍ରାନ୍ (ସୁଦାତାମାନଙ୍କୁ)—ପାଇଛି; ଏବଂ ନପାତକୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବିକ୍ରମଣକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ହେ ବର୍ହିଷଦ ପିତୃମାନେ! ଯେମାନେ ସ୍ୱଧା ସହିତ ସୁତ (ପିଡ଼ିତ) ସୋମକୁ ପାନରୂପେ ଭଜନ୍ତି—ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ନଦ୍ଧତା ସହ ଏଠାକୁ ଆଗମନ କର।
Mantra 57
उप॑हूताः पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्ये॒षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॑ऽवन्त्व॒स्मान्
ଆହ୍ୱାନିତ ପିତୃଗଣ—ସୋମପ୍ରିୟ—ବର୍ହିଷ୍ୟ ଆସନମାନଙ୍କ ଉପରେ, ପ୍ରିୟ ନିଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ (ସ୍ଥିତ) ଅଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଏଠାକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ଏଠାରେ ଆମ ବଚନ ଶୁଣୁନ୍ତୁ; ଅଧିକାରପୂର୍ବକ ଆମ ଉପରେ ବାଣୀ କହୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 58
आ य॑न्तु नः पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ऽग्निष्वा॒त्ताः प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑: । अ॒स्मिन् य॒ज्ञे स्व॒धया॒ मद॒न्तोऽधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॒ऽवन्त्व॒स्मान्
ଆମ ପିତୃଗଣ—ସୋମ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ—ଦେବୟାନ ପଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ୱଧାଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆମ ଉପରେ ଆଶୀର୍ବାଦବାଣୀ କହୁନ୍ତୁ; ସେମାନେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ ଓ ସହାୟ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 59
अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सद॑: – सदः सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्ता ह॒वीᳪषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिष्यथा॑ र॒यिᳪ सर्व॑वीरं दधातन
ହେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ପିତୃଗଣ, ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ସଦଃ—ସଦଃରେ ବସନ୍ତୁ, ହେ ସୁପ୍ରଣୀତୟଃ। ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଯଥାବିଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ହବିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆସ୍ୱାଦନ କରନ୍ତୁ; ତାପରେ ଆମକୁ ସର୍ବବୀର ସନ୍ତତିସମୃଦ୍ଧ ରୟି (ଧନ) ଦାନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 60
ये अ॑ग्निष्वा॒त्ता ये अन॑ग्निष्वात्ता॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते । तेभ्य॑: स्व॒राडसु॑नीतिमे॒तां य॑थाव॒शं त॒न्वं॒ कल्पयाति
ଯେମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ଯେମାନେ ଅନଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ—ଯେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବରେ ସ୍ୱଧାଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱରାଟ (ସ୍ୱୟଂଶାସକ) ପ୍ରାଣର ଏହି ସୁନୀତିକୁ ନିୟୋଜନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସେମାନଙ୍କ ତନୁ (ଶରୀର)କୁ ଗଢ଼ି ଦିଅନ୍ତି।
Mantra 61
अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्तानृ॑तु॒मतो॑ हवामहे नाराश॒ᳪसे सो॑मपी॒थं य आ॒शुः । ते नो॒ विप्रा॑सः सु॒हवा॑ भवन्तु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାଧିତ (ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ) ଋତୁକ୍ରମେ ନିୟୁକ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ; ନାରାଶଂସକୁ—ଯେ ଶୀଘ୍ର ସୋମପାନ କରେ—(ମଧ୍ୟ) ଡାକୁ। ସେଇ ପ୍ରେରିତ ବିପ୍ରମାନେ ଆମ ପାଇଁ ସୁହବ (ସହଜେ ଆହ୍ୱାନୀୟ) ହେଉନ୍ତୁ; ଆମେ ଧନ-ସମ୍ପଦର ଅଧିପତି ହେଉ।
Mantra 62
आच्या॒ जानु॑ दक्षिण॒तो नि॒षद्ये॒मं य॒ज्ञम॒भि गृ॑णीत॒ विश्वे॑ । मा हि॑ᳪसिष्ट पितर॒: केन॑ चिन्नो॒ यद्व॒ आग॑: पुरु॒षता॒ करा॑म
ନିକଟକୁ ଆସ; ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଅନୁମୋଦନ କର। ହେ ପିତୃମାନେ, କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଆମକୁ ହିଂସା କରିବେନି; କାରଣ ମାନବୀୟ ଦୁର୍ବଳତାରୁ ତୁମ ପ୍ରତି ଆମେ ଯେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିଥାଉ।
Mantra 63
आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । पु॒त्रेभ्य॑ः पितर॒स्तस्य॒ वस्व॒ः प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात
ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ (ରୁଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ପ୍ରଦେଶମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ ଆସୀନ (ପିତୃଗଣ), ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରିଥିବା ମର୍ତ୍ୟକୁ ଧନ ଦିଅ। ହେ ପିତୃଗଣ! ତାଙ୍କ ଧନରୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ଦିଅ; ଏଠାରେ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଊର୍ଜା ଓ ପୋଷଣ-ବଳ ପ୍ରଦାନ କର।
Mantra 64
यम॑ग्ने कव्यवाहन॒ त्वं चि॒न्मन्य॑से र॒यिम् । तन्नो॑ गी॒र्भिः श्र॒वाय्यं॑ देव॒त्रा प॑नया॒ युज॑म्
ହେ ଅଗ୍ନି, କବ୍ୟବାହନ! ତୁମେ ଯେ ଧନକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବ, ସେଇ ଶ୍ରବଣୀୟ (କୀର୍ତ୍ତିମୟ) ଏବଂ ସୁଯୁକ୍ତ ଧନକୁ ଆମ ଗୀର୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ଦ୍ୱାରା, ଦେବମୁଖ ରୀତିରେ ଏବଂ କୃପାଭାବରେ, ଆମ ପାଇଁ ଜିତାଇ ଦିଅ।
Mantra 65
यो अ॒ग्निः क॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन् यक्ष॑दृता॒वृध॑: । प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ
କବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି, ଯେ ଋତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ସେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଯଜନ କରୁ। ଏବଂ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ହବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କରୁ—ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ—ଏଠାକୁ।
Mantra 66
त्वम॑ग्न ईडि॒तः क॑व्यवाह॒नावा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वी । प्रादा॑ः पि॒तृभ्य॑ः स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीᳪषि॑
ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୁତ ଏବଂ କବ୍ୟବାହନ! ତୁମେ ହବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବହନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ କରିଛ। ସ୍ୱଧା ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଇଛ; ସେମାନେ ଭୋଜନ କରିଛନ୍ତି। ହେ ଦେବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପିତ ହବିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୁଞ୍ଜ।
Mantra 67
ये चे॒ह पि॒तरो॒ ये च॒ नेह याँश्च॑ वि॒द्म याँ२ उ॑ च॒ न प्र॑वि॒द्म । त्वं वे॑त्थ॒ यति॒ ते जा॑तवेदः स्व॒धाभि॑र्य॒ज्ञँ सुकृ॑तं जुषस्व
ଯେ ପିତୃମାନେ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ଏଠାରେ ନାହାନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କୁ ଆମେ ଜାଣୁ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କୁ ପୁନଃ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଜାଣୁନାହିଁ—ହେ ଜାତବେଦସ, ସେମାନେ କେଉଁଠାକୁ ଗଲେ ତୁମେ ଜାଣ। ସ୍ୱଧାମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁକୃତ (ସୁବିଧିପୂର୍ବକ) ସମ୍ପନ୍ନ ଯଜ୍ଞକୁ କୃପାକରି ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 68
इ॒दं पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः । ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नᳪ सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु
ଆଜିର ଏହି ନମସ୍କାର ପିତୃମାନଙ୍କୁ ହେଉ—ପୂର୍ବକାଳୀନମାନଙ୍କୁ ଓ ପରେ ପରଲୋକଗାମୀ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କୁ; ପାର୍ଥିବ ରଜସ୍ୟ (ଭୂମିୟ ଲୋକ)ରେ ନିଷଣ୍ଣ ଥିବାମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଏବେ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ କୁଳ ଓ ଜନସମୂହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବାମାନଙ୍କୁ—ଏହି ନମୋ ଅର୍ପିତ ହେଉ।
Mantra 69
अधा॒ यथा॑ नः पि॒तर॒: परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः । शुचीद॑य॒न् दीधि॑तिमुक्थ॒शास॒: क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्
ହେ ଅଗ୍ନି, ଯେପରି ଆମ ପିତୃମାନେ—ଦୂରଗତ, ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷମାନେ—ଋତ (ଧର୍ମ-ନିୟମ) ପ୍ରତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ସ୍ତୁତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୀପ୍ତିକୁ ଶୁଚି କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଭେଦି, ଅରୁଣ (ଲାଲବର୍ଣ୍ଣ) ବାଧାମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦେଲେ—ସେପରି ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହେଉ।
Mantra 70
उ॒शन्त॑स्त्वा॒ नि धी॑मह्यु॒शन्त॒: समि॑धीमहि । उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन् ह॒विषे॒ अत्त॑वे
ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ ଆମେ ତୁମକୁ ସ୍ଥାପନ କରୁ; ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁ। ହେ ଇଚ୍ଛାଶୀଳ (ଅଗ୍ନି), ଇଚ୍ଛାଶୀଳ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ—ହବିଷ୍ ଭୋଜନ କରିବା ପାଇଁ।
Mantra 71
अ॒पां फेने॑न॒ नमु॑चे॒: शिर॑ इ॒न्द्रोद॑वर्तयः । विश्वा॒ यदज॑य॒ स्पृध॑:
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ଜଳର ଫେନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନମୁଚିର ଶିର କାଟି ଅପସାରଣ କଲ; ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ-ସ୍ପର୍ଧାକୁ ଜୟ କଲ।
Mantra 72
सोमो॒ राजा॒मृत॑ᳪ सु॒त ऋ॑जी॒षेणा॑जहान्मृ॒त्युम् । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ସୋମ ରାଜା—ସୁତ (ପିଷିତ) ହୋଇ ଅମୃତସ୍ୱରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଋଜୀଷ (ଦବାଣ-ତନ୍ତୁ) ଦ୍ୱାରା ସେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କଲେ। ଋତ (ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ଦ୍ୱାରା ସେ ସତ୍ୟ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ: ରୋମାଞ୍ଚକର ପାନ, ଦୀପ୍ତ ରସ। ଏହିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଇନ୍ଦ୍ରିୟବଳ—ଏହି ସାର, ଏହି ପୟଃ; ଅମୃତ, ମଧୁର ମଧୁ।
Mantra 73
अ॒द्भ्यः क्षी॒रं व्य॑पिब॒त् क्रुङ्ङा॑ङ्गिर॒सो धि॒या । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ଜଳମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ କ୍ରୁଙ୍ଗ ଆଙ୍ଗିରସ ଧିୟା (ପବିତ୍ର ପ୍ରଜ୍ଞା) ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୀରକୁ ବାହାର କରି ପିଇଲେ। ଋତ—ସତ୍ୟ—ଦ୍ୱାରା (ସେ) ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳ/ବୀର୍ୟ) ପାଇଲେ: ବିପାନ, ଓଷଧିର ଶୁକ୍ର (ପ୍ରଭାମୟ) ସାର। ଏହିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ପୟଃ, ଅମୃତ, ମଧୁର ମଧୁ।
Mantra 74
सोम॑म॒द्भ्यो व्य॑पिब॒च्छन्द॑सा ह॒ᳪसः शु॑चि॒षत् । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ଜଳମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ସୋମକୁ ଶୁଚିଷତ୍ (ପ୍ରଭାମୟ) ହଂସ ଛନ୍ଦସ୍ (ଛନ୍ଦର ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରି ପିଇଲେ। ଋତ—ସତ୍ୟ—ଦ୍ୱାରା (ସେ) ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଳ/ବୀର୍ୟ) ପାଇଲେ: ବିପାନ, ଓଷଧିର ଶୁକ୍ର (ପ୍ରଭାମୟ) ସାର। ଏହିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ପୟଃ, ଅମୃତ, ମଧୁର ମଧୁ।
Mantra 75
अन्ना॑त्परि॒स्रुतो॒ रसं॒ ब्रह्म॑णा॒ व्य॑पिबत् क्ष॒त्रं पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ଅନ୍ନରୁ ପରିସ୍ରୁତ (ଛାଣି ଝରୁଥିବା) ରସକୁ ପ୍ରଜାପତି ବ୍ରହ୍ମବଳରେ ପାନ କଲେ; କ୍ଷତ୍ର, ପୟଃ (ଦୁଧ) ଓ ସୋମକୁ ମଧ୍ୟ। ଋତରେ—ସତ୍ୟରେ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ: ବିପାନ—ପାନୀୟ, ଓଷଧିର ଶୁକ୍ର ଅନ୍ଧସ; ଏହି ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ପୟଃ, ଅମୃତ, ମଧୁର ମଧୁ।
Mantra 76
रेतो॒ मूत्रं॒ वि ज॑हाति॒ योनिं॑ प्रवि॒शदि॑न्द्र॒यिम् । गर्भो॑ ज॒रायु॒णाऽऽवृ॑त॒ उल्बं॑ जहाति॒ जन्म॑ना । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ରେତ ମୂତ୍ରକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଇନ୍ଦ୍ରୟିମ୍ (ଇନ୍ଦ୍ରଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ) ହୋଇ ଯୋନିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଗର୍ଭ ଜରାୟୁରେ ଆବୃତ ଥାଇ, ଜନ୍ମବେଳେ ଉଲ୍ବ (ଆବରଣ)କୁ ତ୍ୟାଗ କରେ। ଋତରେ—ସତ୍ୟରେ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ: ବିପାନ—ପାନୀୟ, ଓଷଧିର ଶୁକ୍ର ଅନ୍ଧସ; ଏହି ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ପୟଃ, ଅମୃତ, ମଧୁର ମଧୁ।
Mantra 77
दृ॒ष्ट्वा रू॒पे व्याक॑रोत् सत्यानृ॒ते प्र॒जाप॑तिः । अश्र॑द्धा॒मनृ॒तेऽद॑धाच्छ्र॒द्धाᳪ स॒त्ये प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ଦୁଇ ରୂପକୁ ଦେଖି ପ୍ରଜାପତି ସତ୍ୟ ଓ ଅନୃତକୁ ପୃଥକ କଲେ। ଅଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଅନୃତରେ ରଖିଲେ; ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ସତ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ପ୍ରଜାପତି। ଋତରେ—ସତ୍ୟରେ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ବୀର୍ୟ) ଲଭ୍ୟ ହୁଏ: ବିପାନ—ପାନୀୟ, ଓଷଧିର ଶୁକ୍ର ଅନ୍ଧସ; ଏହି ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ଏହି ପୟଃ, ଅମୃତ, ମଧୁର ମଧୁ।
Mantra 78
वेदे॑न रू॒पे व्य॑पिबत् सुतासु॒तौ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ବେଦ ଦ୍ୱାରା, ଯଥାରୂପେ, ପ୍ରଜାପତି ସୁତ ଓ ଅସୁତ—ଉଭୟକୁ ପାନ କଲେ। ଋତ ଦ୍ୱାରା (ସେ) ସତ୍ୟ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର୍ୟ) ଲାଭ କଲେ: ପାନୀୟ ପାନ, ସୋମରସର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାର; ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—କ୍ଷୀର, ଅମୃତ, ମଧୁ।
Mantra 79
दृ॒ष्ट्वा प॑रि॒स्रुतो॒ रस॑ᳪ शु॒क्रेण॑ शु॒क्रं व्य॑पिबत् पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑
ପରିସ୍ରୁତ ହୋଇ ବହିଯାଇଥିବା ରସକୁ ଦେଖି ପ୍ରଜାପତି ଶୁକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁକ୍ରକୁ ହିଁ ପିଲେ—ପୟଃରୂପ ସୋମକୁ। ଋତ ଦ୍ୱାରା (ସେ) ସତ୍ୟ ପାଇଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଳ; ପାନଯୋଗ୍ୟ ପାନ, ସୋମରସର ଶୁକ୍ର ତତ୍ତ୍ୱ। ଏହି ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବଳ—ପୟଃ, ଅମୃତ, ମଧୁ।
Mantra 80
सीसे॑न॒ तन्त्रं॒ मन॑सा मनी॒षिण॑ ऊर्णासू॒त्रेण॑ क॒वयो॑ वयन्ति । अ॒श्विना॑ य॒ज्ञᳪ स॑वि॒ता सर॑स्व॒तीन्द्र॑स्य रू॒पं वरु॑णो भिष॒ज्यन्
ସୀସ (ଭାର) ଦ୍ୱାରା ମନୀଷୀ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମନରେ ତନ୍ତ୍ର (ତାଣୁ/ୱାର୍ପ) ବୁଣନ୍ତି; ଉଣ୍ଣାସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା କବି ଋଷିମାନେ ତାହା ବୁଣନ୍ତି। ଅଶ୍ୱିନୌ ଯଜ୍ଞକୁ (ବୁଣନ୍ତି); ସବିତା, ସରସ୍ୱତୀ—(ସେମାନେ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଗଢ଼ନ୍ତି; ବରୁଣ ଭିଷଜ୍ (ଚିକିତ୍ସକ) ହୋଇ (ତାହାକୁ) ସୁଧାରନ୍ତି।
Mantra 81
तद॑स्य रू॒पम॒मृत॒ᳪ शची॑भिस्त॒स्रो द॑धुर्दे॒वता॑: सᳪररा॒णाः । लोमा॑नि॒ शष्पै॑र्बहु॒धा न तोक्म॑भि॒स्त्वग॑स्य मा॒ᳪसम॑भव॒न्न ला॒जाः
ତାହାର ସେଇ ଅମୃତରୂପକୁ ଦେବତାମାନେ—ତିନି ସଂଖ୍ୟାରେ—ଏକମତ ହୋଇ, ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାହାର ରୋମ ଅନେକ ପ୍ରକାରେ ଶଷ୍ପ (ନୂଆ ଘାସର ଅଙ୍କୁର) ହେଲା, ତୋକ୍ମ (ବୀଜ) ନୁହେଁ; ତାହାର ତ୍ୱକ୍ ମାଂସ ହେଲା, ଯେପରି ଲାଜା (ଭୁନା ଧାନ୍ୟ) ସମାନ।
Mantra 82
तद॒श्विना॑ भि॒षजा॑ रु॒द्रव॑र्तनी॒ सर॑स्वती वयति॒ पेशो॒ अन्त॑रम् । अस्थि॑ म॒ज्जानं॒ मास॑रैः कारोत॒रेण॒ दध॑तो॒ गवां॑ त्व॒चि
ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗଢ଼ା ରୂପକୁ ରୁଦ୍ରର ପଥରେ ଚଳିତ ଭିଷଜ ଅଶ୍ୱିନୌ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ବୁଣନ୍ତି। ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜାକୁ ସେମାନେ ତନ୍ତୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା, କାରିଗରର ଉପକରଣଦ୍ୱାରା, ଗାଈମାନଙ୍କ ଚର୍ମର ଭିତରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 83
सर॑स्वती॒ मन॑सा पेश॒लं वसु॒ नास॑त्याभ्यां वयति दर्श॒तं वपु॑: । रसं॑ परि॒स्रुता॒ न रोहि॑तं न॒ग्नहु॒र्धीर॒स्तस॑रं॒ न वेम॑
ସରସ୍ୱତୀ ମନସା ମନୋହର ବସୁ (ଧନ/ଆଶୀର୍ବାଦ) ବୁଣନ୍ତି; ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ (ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ) ସହିତ ସେ ଦର୍ଶନୀୟ ରୂପ ଗଢ଼ନ୍ତି। ପରିସ୍ରୁତ ରସଧାରା ପରି, ରୋହିତ (ଲାଲିମାମୟ) ତେଜ ପରି—ଧୀର (ଜ୍ଞାନୀ) ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ତାହା ତାଣାରେ ଚାଲୁଥିବା ନାବ (ଶଟଲ) ସମାନ।
Mantra 84
पय॑सा शु॒क्रम॒मृतं॑ ज॒नित्र॒ᳪ सुर॑या॒ मूत्रा॑ज्जनयन्त॒ रेत॑: । अपाम॑तिं दुर्म॒तिं बाध॑माना॒ ऊव॑ध्यं॒ वात॑ᳪ स॒ब्वं तदा॒रात्
ପୟସା (ଦୁଧରେ) ସେମାନେ ଶୁକ୍ର (ତେଜସ୍ୱୀ) ଅମୃତ-ଜନକକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି; ସୁରାଦ୍ୱାରା, ମୂତ୍ରରୁ, ସେମାନେ ରେତସ୍ (ବୀଜ) ଜନାନ୍ତି। ଅପାମତି (ଅବୁଦ୍ଧି) ଓ ଦୁର୍ମତିକୁ ବାଧା ଦେଇ, ସେମାନେ ସର୍ବନାଶକ ସମଗ୍ର ବାତକୁ ସେଠାରୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦିଅନ୍ତି।
Mantra 85
इन्द्र॑: सु॒त्रामा॒ हृद॑येन स॒त्यं पु॑रो॒डाशे॑न सवि॒ता ज॑जान । यकृ॑त् क्लो॒मानं॒ वरु॑णो भिष॒ज्यन् मत॑स्ने वाय॒व्यैर्न मि॑नाति पि॒त्तम्
ଇନ୍ଦ୍ରଃ ସୁତ୍ରାମା (ସୁ-ରକ୍ଷକ) ହୃଦୟେନ ସତ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ପୁରୋଡାଶଦ୍ୱାରା ସବିତା ଜନିତ ହୁଅନ୍ତି। ବରୁଣ ଭିଷଜ୍ୟନ୍ (ଚିକିତ୍ସକ) ହୋଇ ଯକୃତ୍ ଓ କ୍ଲୋମନ (ଫୁସଫୁସ)କୁ ସଠିକ୍ କରନ୍ତି; ମତସ୍ନେ (ଶୋଧନକ୍ରିୟାରେ) ବାୟବ୍ୟ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ପିତ୍ତକୁ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
Mantra 86
आ॒न्त्राणि॑ स्था॒लीर्मधु॒ पिन्व॑माना॒ गुदा॒: पात्रा॑णि सु॒दुघा॒ न धे॒नुः । श्ये॒नस्य॒ पत्रं॒ न प्ली॒हा शची॑भिरास॒न्दी नाभि॑रु॒दरं॒ न मा॒ता
ଆନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାଳୀ ପରି, ମଧୁର ରସରେ ଫୁଲିଉଠୁଛି; ଗୁଦାଦି ନିମ୍ନ ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ ପାତ୍ର ପରି, ସୁଦୁଘା ଧେନୁ ପରି। ପ୍ଲୀହା ଶ୍ୟେନର ପକ୍ଷ ପରି, ଶଚୀଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା; ଆସନ୍ଦୀ ନାଭି ପରି, ଉଦର ମାତା ପରି।
Mantra 87
कु॒म्भो व॑नि॒ष्ठुर्ज॑नि॒ता शची॑भि॒र्यस्मि॒न्नग्रे॒ योन्यां॒ गर्भो॑ अ॒न्तः । प्ला॒शिर्व्य॑क्तः श॒तधा॑र॒ उत्सो॑ दु॒हे न कु॒म्भी स्व॒धां पि॒तृभ्य॑:
କୁମ୍ଭ ଓ ବନିଷ୍ଠୁ (କାଠର ଆଧାର)—ଶଚୀଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଜନିତ—ଯାହାରେ ପ୍ରଥମେ ଯୋନି ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ଆବୃତ ରହେ। ପ୍ରକଟ ପ୍ଲାଶି (ପଲାଶ-କର୍ଛି), ଶତଧାରା ଉତ୍ସ ପରି, ଦୋହେ—କୁମ୍ଭୀ ଯେପରି ଦୋହେ ସେପରି—ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱଧା।
Mantra 88
मुख॒ᳪ सद॑स्य॒ शिर॒ इत् सते॑न जि॒ह्वा प॒वित्र॑म॒श्विना॒सन्त्सर॑स्वती । चप्पं॒ न पा॒युर्भि॒षग॑स्य॒ वालो॑ व॒स्तिर्न शेपो॒ हर॑सा तर॒स्वी
ମୁଖ ହେଉଛି ସଦସ୍ୟର ଶିର ନିଶ୍ଚୟ; ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ଜିହ୍ୱା ପବିତ୍ରକ—ଅଶ୍ୱିନ ହୋଇ, ସରସ୍ୱତୀ ହୋଇ। ଭିଷଗର ରକ୍ଷା ପୁଛ ପରି; ମୂତ୍ରାଶୟ ପରି, ଜନନାଙ୍ଗ ପରି—ବେଗବାନ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ।
Mantra 89
अ॒श्विभ्यां॒ चक्षु॑र॒मृतं॒ ग्रहा॑भ्यां॒ छागे॑न॒ तेजो॑ ह॒विषा॑ शृ॒तेन॑ । पक्ष्मा॑णि गो॒धूमै॒: कुव॑लैरु॒तानि॒ पेशो॒ न शु॒क्रमसि॑तं वसाते
ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟରୁ ଚକ୍ଷୁ ଅମୃତ; ଗ୍ରହାଦ୍ୱୟରୁ (ଦୁଇ ଗ୍ରହରୁ) ତାହା। ଛାଗ ସହିତ ତେଜ, ହବିଷା ସହିତ—ଯଥାବିଧି ଶୃତ (ପାକ କରା) ଆହୁତି ସହିତ। ପକ୍ଷ୍ମାଣି ଗୋଧୂମ ଦାଣା ସହ, କୁଵଲ (ବୋର/ଜୁଜୁବ) ସହିତ ମଧ୍ୟ; ଅଳଙ୍କାର ପରି, ଶୁକ୍ର ଓ ଅସିତ (ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ କଳା) ପରିଧାନ କରାଯାଏ।
Mantra 90
अवि॒र्न मे॒षो न॒सि वी॒र्या॒य प्रा॒णस्य॒ पन्था॑ अ॒मृतो॒ ग्रहा॑भ्याम् । सर॑स्वत्युप॒वाकै॑र्व्या॒नं नस्या॑नि ब॒र्हिर्बद॑रैर्जजान
ବୀର୍ୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଅବି ପରି, ମେଷ ପରି ଅଛ; ପ୍ରାଣର ପନ୍ଥ ଦୁଇ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ଅମୃତମୟ। ସରସ୍ୱତୀ ଉପବାକ (ଅନୁବାଣୀ) ସହିତ ବ୍ୟାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ନାସିକାଦ୍ୱୟକୁ ଏବଂ ବଦରୀ (ବୋର) ସହିତ ବର୍ହିସକୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
Mantra 91
इन्द्र॑स्य रू॒पमृ॑ष॒भो बला॑य॒ कर्णा॑भ्या॒ᳪ श्रोत्र॑म॒मृतं॒ ग्रहा॑भ्याम् । यवा॒ न ब॒र्हिर्भ्रु॒वि केस॑राणि क॒र्कन्धु॑ जज्ञे॒ मधु॑ सार॒घं मुखा॑त्
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ବଳ ପାଇଁ ଋଷଭ (ବୃଷଭ) ଅଟେ; ଦୁଇ କାନ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରବଣ—ଦୁଇ ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା—ଅମୃତମୟ। ଯବ ପରି ବର୍ହିସ; ଭ୍ରୂରେ କେସର (ରୋମ) ଅଛି; ମୁଖରୁ ମଧୁର, ସାରଭରିତ କର୍କନ୍ଧୁ (ବଦରୀ) ଜନ୍ମିଲା।
Mantra 92
आ॒त्मन्नु॒पस्थे॒ न वृक॑स्य॒ लोम॒ मुखे॒ श्मश्रू॑णि॒ न व्या॑घ्रलो॒म । केशा॒ न शी॒र्षन्यश॑से श्रियै॒ शिखा॑ सि॒ᳪहस्य॒ लोम॒ त्विषि॑रिन्द्रि॒याणि॑
ଆତ୍ମନର ଉପସ୍ଥରେ ମନେ ହୁଏ ବୃକ (ଓଲ୍ଫ) ରୋମ; ମୁଖରେ ବ୍ୟାଘ୍ରରୋମ ପରି ଦାଢ଼ିର ରୋମ। ଶିରର କେଶ ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀ ପାଇଁ; ଶିଖା ସିଂହର ରୋମ ପରି; ତ୍ୱିଷି (ତେଜ) — ଏହିମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି) ଅଟନ୍ତି।
Mantra 93
अङ्गा॑न्या॒त्मन् भि॒षजा॒ तद॒श्विना॒त्मान॒मङ्गै॒: सम॑धा॒त् सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य रू॒पᳪ श॒तमा॑न॒मायु॑श्च॒न्द्रेण॒ ज्योति॑र॒मृतं॒ दधा॑नाः
ହେ ଆତ୍ମନ୍! ଯେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅଶ୍ୱିନୌ—ଭିଷଜା (ବୈଦ୍ୟଦେବ) —ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ସେହି ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ସରସ୍ୱତୀ ଆତ୍ମାକୁ ପୁନର୍ବାର ସଂଯୋଜିତ କଲେ (ସମଧାତ୍)। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶତମାନ (ଶତଗୁଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ) ଆୟୁ ଧରି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ସହ ଅମୃତମୟ ଜ୍ୟୋତି—ଅମର ସାର—ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।
Mantra 94
सर॑स्वती॒ योन्यां॒ गर्भ॑म॒न्तर॒श्विभ्यां॒ पत्नी॒ सुकृ॑तं बिभर्ति । अ॒पाᳪ रसे॑न॒ वरु॑णो॒ न साम्नेन्द्र॑ᳪ श्रि॒यै ज॒नय॑न्न॒प्सु राजा॑
ସରସ୍ୱତୀ ଯୋନିରେ ଗର୍ଭକୁ ଅନ୍ତରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଅଶ୍ୱିଭ୍ୟାଂଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହୋଇ, ସୁକୃତ—ସୁସଂସ୍କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ—କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି। ଅପାଂ ରସରେ, ବରୁଣ ସମା ସାମ୍ନା (ପବିତ୍ର ଗାନ) ସହ, ଅପ୍ସୁ ରାଜା—ଜଳମାନଙ୍କର ରାଜା—ଶ୍ରିୟେ (ଶୋଭା ପାଇଁ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜନ୍ମାୟନ୍ତି।
Mantra 95
तेज॑: पशू॒नाᳪ ह॒विरि॑न्द्रि॒याव॑त् परि॒स्रुता॒ पय॑सा सार॒घं मधु॑ । अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भि॒षजा॒ सर॑स्वत्या सुतासु॒ताभ्या॑म॒मृत॒: सोम॒ इन्दु॑:
ପଶୁମାନଙ୍କର ତେଜ—ଇନ୍ଦ୍ରିୟାବତ୍ (ଇନ୍ଦ୍ରବଳସମୃଦ୍ଧ) ହବିଃ—ସୁଭଳି ପରିସ୍ରୁତ (ଶୋଧିତ), ପୟସା (ଦୁଧ ସହ), ସାରଘ ମଧୁ—ସାରଭୂତ ମଧୁର ପାନ। ଅଶ୍ୱିଭ୍ୟାଂ ପାଇଁ ଭିଷଜା ଦ୍ୱାରା ଦୁଗ୍ଧ (ଦୁଧ ଦୋହା), ସରସ୍ୱତୀ ସହ; ସୁତା-ଅସୁତାଭ୍ୟାଂ (ଚାପିତ ଓ ଅଚାପିତ) ଦ୍ୱାରା ଅମୃତଃ ସୋମ ଇନ୍ଦୁଃ।
Frequently Asked Questions
It inaugurates the Sautrāmaṇī sequence, emphasizing restoration of strength and well-being through Soma-centered purification, healing invocations (especially of the Aśvins), and Agni’s cleansing agency.
Because each has a distinct, divinely appointed ritual domain; mixing them is treated as a disorder that compromises purity and the intended efficacy of offerings.
Several prepared foods and dairy items are explicitly named as ‘forms of Soma’ when offered as havis, extending Soma’s nourishing-sacral character into accessible, domestic substances.