Mantra 64
Rishi: As per Vājasaneyin anukramaṇī for VS 19.64 (Pitṛ/Agni-kavyavāhana stratum; verify in your critical apparatus).
Devata: Agni (Kavyavāhana)
Chandas: Gāyatrī-like (two pādas of 8 syllables each in RV-style; confirm by scan of the VS recension).
Samhita Patha (Devanagari)
यम॑ग्ने कव्यवाहन॒ त्वं चि॒न्मन्य॑से र॒यिम् । तन्नो॑ गी॒र्भिः श्र॒वाय्यं॑ देव॒त्रा प॑नया॒ युज॑म्
Transliteration
yám agne kavyavāhana tváṃ cit mányase rayím | tán no gīrbhíḥ śravā́yyaṃ devatrā́ panayā́ yújam
Translation
ହେ ଅଗ୍ନି, କବ୍ୟବାହନ! ତୁମେ ଯେ ଧନକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବୋଲି ଭାବ, ସେଇ ଶ୍ରବଣୀୟ (କୀର୍ତ୍ତିମୟ) ଏବଂ ସୁଯୁକ୍ତ ଧନକୁ ଆମ ଗୀର୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିଗୀତ) ଦ୍ୱାରା, ଦେବମୁଖ ରୀତିରେ ଏବଂ କୃପାଭାବରେ, ଆମ ପାଇଁ ଜିତାଇ ଦିଅ।
Padapatha (Word Analysis)
यम् । अग्ने । कव्य-वाहन । त्वम् । चित् । मन्यसे । रयिम् । तत् । नः । गीर्भिः । श्रवाय्यम् । देवत्रा । पनया । युजम्
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कव्यवाहनO carrier of the oblation to the Fathers/wise (kavya)
कव्यवाहन:
सम्बोधन
TypeNoun/Epithet
Rootकव्य-वाहन (समास; प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed / even
चित्:
(निपात; बल/अपि-अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
मन्यसेyou think / deem
मन्यसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते) धातु
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns/words
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर् (प्रातिपदिक; स्त्री) / गिर्
श्रवाय्यम्worthy to be heard, famed
श्रवाय्यम्:
कर्म (तत्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रवाय्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु + अण्य/य्य)
देवत्राamong/with the gods; in the divine sphere
देवत्रा:
अधिकरण (भावे: among/with the gods)
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय; देव + त्रा)
पनयाwith skill/admiration; with winning manner
पनया:
करण
TypeNoun (instrumental) / Adverbial
Rootपनय (प्रातिपदिक) / पनस्-सम्बद्ध
युजम्yoked/joined; a yoker/ally (fitly joined)
युजम्:
कर्म (तत्-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootयुज् (प्रातिपदिक; √युज् ‘to yoke/join’)
Entities Mentioned
A
Agni (Kavyavāhana)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes