Mantra 66
Rishi: Verify in Vājasaneyin anukramaṇī for VS 19.66.
Devata: Agni (Kavyavāhana) with Pitṛs as secondary recipients
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (confirm by scan; long pādas with participial construction).
Samhita Patha (Devanagari)
त्वम॑ग्न ईडि॒तः क॑व्यवाह॒नावा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वी । प्रादा॑ः पि॒तृभ्य॑ः स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीᳪषि॑
Transliteration
tvám agna īḍitáḥ kavyavāhanāvā́ḍ havyā́ni surabhī́ṇi kṛtvī́ | prā́dāḥ pitṛ́bhyaḥ svadháyā te ákṣann áddhi tváṃ deva práyatā havī́ṃṣi
Translation
ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୁତ ଏବଂ କବ୍ୟବାହନ! ତୁମେ ହବ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବହନ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ କରିଛ। ସ୍ୱଧା ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଇଛ; ସେମାନେ ଭୋଜନ କରିଛନ୍ତି। ହେ ଦେବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପିତ ହବିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୁଞ୍ଜ।
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । अग्ने । ईडितः । कव्य-वाहन । अवाट् । हव्यानि । सुरभीणि । कृत्वि । प्र । अदाः । पितृभ्यः । स्वधया । ते । अक्षन् । अद्धि । त्वम् । देव । प्रयता । हवींषि
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
ईडितःpraised
ईडितः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Rootईड् (धातु) → ईडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
कव्यवाहनO carrier of the oblation to the Fathers (kavya)
कव्यवाहन:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootकव्य-वाहन (समास-प्रातिपदिक)
आवाट्carry (hither)!
आवाट्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्/वा (धातु; वैदिक रूप) → आवाट्
हव्यानिoblations
हव्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
सुरभीणिfragrant
सुरभीणि:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुरभि (प्रातिपदिक) → सुरभीण (विशेषण)
कृत्विhaving made
कृत्वि:
क्रियाविशेषण
TypeGerund
Rootकृ (धातु) → कृत्वि (क्त्वा-प्रत्ययान्त; वैदिक रूप)
प्रादाःyou gave forth / you presented
प्रादाः:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-दा (धातु)
पितृभ्यःto the Fathers
पितृभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
स्वधयाwith svadhā (ancestral offering-formula/food)
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अक्षन्they ate
अक्षन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
अद्धिeat!
अद्धि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रयताwell-prepared
प्रयता:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-यत (धातु) → प्रयत (कृदन्त/विशेषण)
हवीँषिoblations
हवीँषि:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Agni (Kavyavāhana)P
Pitṛs (Fathers)S
SvadhāRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes