Mantra 86
Rishi: Vājasaneyin school attribution.
Devata: Not a single deity; bandhu-identificatory (implements/body) with implicit Soma-falcon imagery.
Chandas: Irregular/mixed (requires metrical audit).
Samhita Patha (Devanagari)
आ॒न्त्राणि॑ स्था॒लीर्मधु॒ पिन्व॑माना॒ गुदा॒: पात्रा॑णि सु॒दुघा॒ न धे॒नुः । श्ये॒नस्य॒ पत्रं॒ न प्ली॒हा शची॑भिरास॒न्दी नाभि॑रु॒दरं॒ न मा॒ता
Transliteration
āntrā́ṇi sthālī́r mádhu pínvamānā gudā́ḥ pā́trāṇi sudúghā ná dhenúḥ | śyenásya pátraṃ ná plī́hā śacī́bhir āsandī́ nā́bhir udáraṃ ná mātā́
Translation
ଆନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାଳୀ ପରି, ମଧୁର ରସରେ ଫୁଲିଉଠୁଛି; ଗୁଦାଦି ନିମ୍ନ ଅଂଗଗୁଡ଼ିକ ପାତ୍ର ପରି, ସୁଦୁଘା ଧେନୁ ପରି। ପ୍ଲୀହା ଶ୍ୟେନର ପକ୍ଷ ପରି, ଶଚୀଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା; ଆସନ୍ଦୀ ନାଭି ପରି, ଉଦର ମାତା ପରି।
Padapatha (Word Analysis)
आन्त्राणि । स्थालीः । मधु । पिन्वमाना । गुदाः । पात्राणि । सुदुघाः । न । धेनुः । श्येनस्य । पत्रम् । न । प्लीहा । शचीभिः । आसन्दी । नाभिः । उदरम् । न । माता
Word by Word
आन्त्राणिintestines
आन्त्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootआन्त्र (प्रातिपदिक; अन्तर ‘आँत’ से)
स्थालीःpots, cauldrons
स्थालीः:
Karma
TypeNoun
Rootस्थाली (प्रातिपदिक)
मधुhoney; sweetness
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
पिन्वमानाbeing filled; swelling; making (it) flow
पिन्वमाना:
Kartā
TypeParticiple (Adjective) / Verb-derived
Rootपि√न्व् (धातु; पिन्वति ‘to swell, to fill, to make flow/abound’)
गुदाःrecta/anuses
गुदाः:
Kartā
TypeNoun
Rootगुद (प्रातिपदिक)
पात्राणिvessels
पात्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootपात्र (प्रातिपदिक)
सुदुघाःgood-milking, yielding well
सुदुघाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-दुघ (प्रातिपदिक; ‘well-milking’)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
धेनुःa cow
धेनुः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
श्येनस्यof the falcon/eagle
श्येनस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
पत्रम्wing; feather; leaf
पत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपत्र (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
प्लीहाspleen
प्लीहा:
Kartā
TypeNoun
Rootप्लीहन्/प्लीहा (प्रातिपदिक)
शचीभिःwith powers/skills
शचीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक; ‘skill, power, might’)
आसन्दीseat, chair
आसन्दी:
Kartā
TypeNoun
Rootआसन्दी (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
नाभिःnavel
नाभिः:
Kartā
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
उदरम्belly, abdomen
उदरम्:
Karma
TypeNoun
Rootउदर (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
माताmother
माता:
Kartā
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Soma (implicit)Ś
Śyena (falcon imagery, symbolic)P
Prajāpati (implicit bandhu principle)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes