Shukla Yajur Veda — Adhyaya 19, Mantra 35
Rishi: Yajus-formula; ṛṣi not operationally cited in the rite.
Devata: Soma (with Indra as paradigmatic consumer).
Chandas: Yajus with metrical cadence; to be verified.
Samhita Patha (Devanagari)
यदत्र॑ रि॒प्तᳪ र॒सिन॑: सु॒तस्य॒ यदिन्द्रो॒ अपि॑ब॒च्छची॑भिः । अ॒हं तद॑स्य॒ मन॑सा शि॒वेन॒ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि
Transliteration
yád átra riptáṃ rasínaḥ sutásya yád índro ápibat śácībhiḥ | aháṃ tád asya mánasā śivéna sómaṃ rājā́nam ihá bhakṣayāmi ||
Translation
ଏଠାରେ ପିଷ୍ଟ (ସୋମ)ର ରସରେ ଯାହା କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିମାନେ ସହିତ ପାନ କରିଥିଲେ—ସେଇ ତାହାର ଅଂଶକୁ ମୁଁ ଶୁଭ ମନରେ, ସୋମରାଜାକୁ ଏଠାରେ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛି।
Padapatha (Word Analysis)
यत् । अत्र । रिप्तम् । रसिनः । सुतस्य । यत् । इन्द्रः । अपिबत् । शचीभिः । अहम् । तत् । अस्य । मनसा । शिवेन । सोमम् । राजानम् । इह । भक्षयामि ।
Word by Word
यत्whatever / that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अन्वय-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
रिप्तम्spoiled / damaged / deficient
रिप्तम्:
विशेष्य-विशेषणभावः (यत् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootरिप् (धातु) → ‘रिप्त’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
रसिनःof the vessel/strainer (rasin)
रसिनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरसिन् (प्रातिपदिक)
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक; √सु ‘to press/extract’)
यत्whatever / that which
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (अन्वय-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अपिalso / indeed
अपि:
सम्बन्ध/निपात (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
अबिबत्drank
अबिबत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पा (पिबति) — लुङ् (अग्म) रूपम्
शचीभिःwith (his) powers/skills (śacīs)
शचीभिः:
करण
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this / of him
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम्/अदस्-समूहः; ‘अस्य’ (सर्वनाम)
मनसाwith (my) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
शिवेनauspicious / benevolent
शिवेन:
करण (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
राजानम्the king
राजानम्:
कर्म (सोमम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
भक्षयामिI eat/partake (consume)
भक्षयामि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भक्ष् (भक्षणे)
Entities Mentioned
S
SomaI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes