Rig Veda 7.4.3: Mandala 7, Sukta 4, Mantra 3

Sukta 7.4

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by metrical count)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य देवस्य संसद्यनीके यं मर्तासः श्येतं जगृभ्रे । नि यो गृभं पौरुषेयीमुवोच दुरोकमग्निरायवे शुशोच ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.4.3

Transliteration

asyá devásya saṃ-sády anī́ke yáṃ mártāsaḥ śyétam jagṛbhre | ní yó gṛbháṃ paúruṣeyīm uvóca durókam agnír āyáve śuśoca ||

Translation

ଏହି ଦେବଙ୍କ ସଂସଦରେ, ତାଙ୍କ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ମୁଖ ସମ୍ମୁଖରେ, ମର୍ତ୍ୟମାନେ ଶ୍ୱେତ-ପ୍ରକାଶମାନକୁ ଧରିଲେ। ଯେ ମାନବୀୟ ଧରଣ—ଯାହା ଘର (ଦୁରୋକ)କୁ ଦୁର୍ବାସ୍ୟ କରେ—ତାହାକୁ ନିମ୍ନକୁ ଦମାଇ କହିଲେ; ସେଇ ଅଗ୍ନି ଯାଚକ ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ, ଅଜ୍ଞାନର ସଂକୁଚିତ ନିବାସକୁ ଦହନ କରି ଦୂର କରନ୍ତି।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी एकवचन)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• संसदि: in the assembly / session
• संसदि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: सम् + सद् (धातु) → संसद् (प्रातिपदिक; ‘सभा/आसन/संसद्’)

• अनीके: in the face / presence
• अनीके: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अनीक (प्रातिपदिक)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मर्तासः: mortals
• मर्तासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• श्येतम्: white, bright
• श्येतम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: श्येत (प्रातिपदिक)

• जगृभ्रे: they have seized / grasped
• जगृभ्रे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु) — लिट् (परिप्रास/परफेक्ट) आत्मनेपद

• नि: down, forth (as preverb)
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गृभम्: the seizure / grasp
• गृभम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गृभ (प्रातिपदिक; ‘ग्रहण/गृभ’ = seizure, grasp; RV usage)

• पौरुषेयीम्: human, belonging to men
• पौरुषेयीम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पौरुषेय (प्रातिपदिक; ‘मानुष/पुरुष-सम्बन्धी’)

• उवोच: he has spoken / proclaimed
• उवोच: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) — लिट् (परफेक्ट) परस्मैपद

• दुरोकम्: a bad dwelling, hostile house
• दुरोकम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुरोक (प्रातिपदिक; ‘दु-ओकस्’ = bad dwelling/house)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• आयवे: for life / for longevity
• आयवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: आयु (प्रातिपदिक; ‘जीवन/आयुः’) → आयव (दत्तिव-रूप)

• शुशोच: he has shone / blazed
• शुशोच: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शुच् (धातु) — लिट् (परफेक्ट) परस्मैपद