Sukta 15
Sukta 7.15
Vasiṣṭha
Agni
Gāyatrī (probable; short verse)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଦିବ୍ୟ ସହାୟ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ଯଜ୍ଞରେ ଓ ଗୃହମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଯାହାଙ୍କ “ମୁଖ”ରେ ଆହୁତି ଢାଳାଯାଏ। ଅଗ୍ନି ରାତି ଓ ଉଷାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉନ୍ତୁ, ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ଅଗ୍ନି-ପ୍ରଜ୍ୱାଳକ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦିନ-ରାତି ପାପ, ସଙ୍କୋଚ/ବନ୍ଧନ ଓ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
उपसद्याय मीळ्हुष आस्ये जुहुता हविः । यो नो नेदिष्ठमाप्यम् ॥
ହାତେହାତେ ନିକଟରେ ଥିବା ଦାନଶୀଳଙ୍କ ମୁଖରେ ହବି ଅର୍ପଣ କର; ସେଇ ଆମ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟ ଆପ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣତା।
Mantra 2
यः पञ्च चर्षणीरभि निषसाद दमेदमे । कविर्गृहपतिर्युवा ॥
ଯେ ପାଞ୍ଚ ଜନଙ୍କ ଉପରେ, ଘରେଘରେ, ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି—କବି, ଯୁବ ଗୃହପତି: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନ୍ତର୍ଗୃହରେ ସ୍ଥାପିତ ଅଗ୍ନି।
Mantra 3
स नो वेदो अमात्यमग्नी रक्षतु विश्वतः । उतास्मान्पात्वंहसः ॥
ଅଗ୍ନି—ବେଦୋ, ଜ୍ଞାତା—ଆମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ବିଶ୍ୱାସୀ ସହଚରକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଅଂହସ (କ୍ଲେଶ-ଦୋଷ)ରୁ ପାଳନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 4
नवं नु स्तोममग्नये दिवः श्येनाय जीजनम् । वस्वः कुविद्वनाति नः ॥
ଦିବ୍ୟ ଶ୍ୟେନ (ଆକାଶର ବାଜ) ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଆମେ ନୂତନ ସ୍ତୋମ ରଚିଛୁ। ଧନ-ସମ୍ପଦର ତେଜସ୍ବୀ ବସୁ କି ଆମ ପାଇଁ ସତ୍ତାର ଶୁଭ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧିଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ଭବତଃ ଜିତି ଆଣିବ?
Mantra 5
स्पार्हा यस्य श्रियो दृशे रयिर्वीरवतो यथा । अग्रे यज्ञस्य शोचतः ॥
ଯାହାର ଶ୍ରିୟଃ (ଶୋଭା) ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପୃହଣୀୟ—ଏବଂ ଯେପରି ବୀରବଳ-ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିର ରୟି (ଧନ) ଥାଏ—ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ରେ, ସାମ୍ନାରେ ଶିରୋଭାଗରେ, ସେ ଜ୍ୱଳିତ ହେବାବେଳେ।
Mantra 6
सेमां वेतु वषट्कृतिमग्निर्जुषत नो गिरः । यजिष्ठो हव्यवाहनः ॥
ଏହି ବଷଟ୍କୃତି (ବଷଟ୍-ଘୋଷ) ଆଗକୁ ବଢ଼ୁ; ଅଗ୍ନି ଆମ ଗିରଃ (ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ)ରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଯଜିଷ୍ଠ ହବ୍ୟବାହନ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 7
नि त्वा नक्ष्य विश्पते द्युमन्तं देव धीमहि । सुवीरमग्न आहुत ॥
ହେ ବିଶ୍ପତେ (ଜନପତି), ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ଚିତ୍ତକୁ ସ୍ଥିର କରୁ; ହେ ଦ୍ୟୁମନ୍ତ ଦେବ, ତୁମକୁ ଅନ୍ତଃଚେତନାରେ ଧାରଣ କରୁ—ହେ ଅଗ୍ନି, ଆହୁତିଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ—ଯେପରି ଆମ ଭିତରେ ସୁବୀରତା (ବୀର୍ୟ) ଉଦିତ ହେଉ।
Mantra 8
क्षप उस्रश्च दीदिहि स्वग्नयस्त्वया वयम् । सुवीरस्त्वमस्मयुः ॥
ରାତ୍ରିମାନଙ୍କରେ ଓ ଉଷାମାନଙ୍କରେ ଆମ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତ ହେଉ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସ୍ୱଗ୍ନୟଃ—ଅନ୍ତରାଗ୍ନିର ସତ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ୱାଲକ—ହେଉ। ତୁମେ ସୁବୀର; ଆମ ପ୍ରୟାସରେ ଆମ ସହ ଯୁକ୍ତ ସହଚର ତୁମେ।
Mantra 9
उप त्वा सातये नरो विप्रासो यन्ति धीतिभिः । उपाक्षरा सहस्रिणी ॥
ସାତି (ଜୟ) ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ନରମାନେ—ବିପ୍ରମାନେ—ଧୀତିମାନଙ୍କ ସହ ଗତି କରନ୍ତି; ତୁମ ଦିଗକୁ ସହସ୍ରିଣୀ ବାଣୀ ଆସେ—ଉପାକ୍ଷରା, ଅକ୍ଷର-ଅକ୍ଷରରେ ଗଠିତ ଦୀପ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ—ଚେତନାରେ ଜୟକୁ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ।
Mantra 10
अग्नी रक्षांसि सेधति शुक्रशोचिरमर्त्यः । शुचिः पावक ईड्यः ॥
ଅଗ୍ନି ରକ୍ଷାଂସିମାନଙ୍କୁ ରୋକି ପଛକୁ ହଟାଏ; ଦୀପ୍ତ ଜ୍ୱାଳାଯୁକ୍ତ ଅମର, ସେ ଶୁଚି—ପାବକ, ଈଡ୍ୟ (ସ୍ତୁତ୍ୟ) — ଏବଂ ଯଜ୍ଞମାର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରେ।
Mantra 11
स नो राधांस्या भरेशानः सहसो यहो । भगश्च दातु वार्यम् ॥
ହେ ସହସର ଈଶାନ, ବଳ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ, ଆମ ପାଖକୁ ସିଦ୍ଧିର ସମୃଦ୍ଧି ଆଣ; ଏବଂ ଭଗ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ବରଣୀୟ (ୱାର୍ୟ) ଧନ—ଆମ ଭାଗ—ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 12
त्वमग्ने वीरवद्यशो देवश्च सविता भगः । दितिश्च दाति वार्यम् ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ବୀର୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ଯଶ ଦିଅ; ଏବଂ ଦେବ ସବିତୃ, ଭଗ, ଦିତି ମଧ୍ୟ ବରଣୀୟ (ୱାର୍ୟ) ମଙ୍ଗଳ ଦାନ କରନ୍ତି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶକ୍ତି ଆଲୋକ ଓ ଶୁଭଭାଗ୍ୟରେ ଆତ୍ମାର ବୃଦ୍ଧିକୁ ସହାୟ କରେ।
Mantra 13
अग्ने रक्षा णो अंहसः प्रति ष्म देव रीषतः । तपिष्ठैरजरो दह ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଆମକୁ ଅଂହସ୍ (ପାପ–କ୍ଲେଶ)ରୁ ରକ୍ଷା କର; ହେ ଦେବ, ହାନିକାରକଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଅ। ହେ ଅଜର (ଅମର), ତୋର ଅତିତପ୍ତ ତାପରେ ଶତ୍ରୁର ଦୁଷ୍ଟ ଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ଦହିଦେ।
Mantra 14
अधा मही न आयस्यनाधृष्टो नृपीतये । पूर्भवा शतभुजिः ॥
ତାପରେ ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ମହାନ, ଆୟସ୍ୟ (ଲୋହା ସଦୃଶ) ଦୃଢ଼ ଦୁର୍ଗ ହେଅ—ଅଧୃଷ୍ଟ (ଅଜେୟ), ଆମ ନୃପୀତୟେ (ମାନବ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ପାଳନ) ପାଇଁ। ଶତଭୁଜି (ଶତ ସହାୟ-ଭୁଜାଯୁକ୍ତ) ଦୁର୍ଗ ହୋଇ, ବହୁବାହୁ ରକ୍ଷା ଦିଅ।
Mantra 15
त्वं नः पाह्यंहसो दोषावस्तरघायतः । दिवा नक्तमदाभ्य ॥
ତୁମେ ଆମକୁ ଅଂହସ୍ (ସଙ୍କୋଚ–ଅପରାଧ)ରୁ ପାଳନ କର; ଦୋଷାବସ୍ତର (ସନ୍ଧ୍ୟାର ଆବରଣ)ରେ ଓ ପ୍ରଭାତର ଖୋଲାଣିରେ, ଅଘାୟତଃ (ଦୁଷ୍ଟଇଚ୍ଛୁକ)ରୁ। ହେ ଅଦାଭ୍ୟ (ଅପରାଜିତ/ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ), ଦିନ ଓ ରାତି ତୋର ଜ୍ୱାଳାର ସୁରକ୍ଷିତ ବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ ରଖ।
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the closest divine presence who receives offerings and gives light, strength, and protection. The hymn asks Agni to shine through nights and dawns and to guard the worshipper from harm and wrongdoing.
In Vedic ritual, fire is the living receiver of the offering. Calling it Agni’s “mouth” means the oblation is truly received and then carried onward to the gods as part of the sacrificial order.
It is a request for continuous protection and clarity across the whole cycle of life—work and rest, daylight and darkness. Ritually, it fits especially with morning and evening fire offerings and prayers for ongoing safeguarding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.