Mantra 5
Sukta 7.15
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
स्पार्हा यस्य श्रियो दृशे रयिर्वीरवतो यथा । अग्रे यज्ञस्य शोचतः ॥
Samhita Patha (IAST)
स्पा॒र्हा यस्य॒ श्रियो॑ दृ॒शे र॒यिर्वी॒रव॑तो यथा । अग्रे॑ य॒ज्ञस्य॒ शोच॑तः ॥
Transliteration
spārhā́ yásya śríyo dṛśé rayír vīrá-vato yáthā | ágre yajñásya śócataḥ ||
Translation
ଯାହାର ଶ୍ରିୟଃ (ଶୋଭା) ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପୃହଣୀୟ—ଏବଂ ଯେପରି ବୀରବଳ-ସମୃଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତିର ରୟି (ଧନ) ଥାଏ—ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ରେ, ସାମ୍ନାରେ ଶିରୋଭାଗରେ, ସେ ଜ୍ୱଳିତ ହେବାବେଳେ।
Padapatha (Word Analysis)
स्पा॒र्हा । यस्य॑ । श्रियः॑ । दृ॒शे । र॒यिः । वी॒रऽव॑तः । य॒था॒ । अग्रे॑ । य॒ज्ञस्य॑ । शोच॑तः ॥स्पार्हा । यस्य । श्रियः । दृशे । रयिः । वीरवतः । यथा । अग्रे । यज्ञस्य । शोचतः ॥spārhā | yasya | śriyaḥ | dṛśe | rayiḥ | vīra-vataḥ | yathā | agre | yajñasya | śocataḥ
Word by Word
स्पार्हाःdesirable, longed-for
स्पार्हाः:
विशेषण (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootस्पृह् (धातु) → स्पार्ह (प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘whose’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
श्रियःsplendours, glories, prosperities
श्रियः:
कर्तृ (मुख्य कर्तृपद)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
दृशेfor sight; to be seen
दृशे:
सम्प्रदान (दत्तव्य-लक्ष्य: ‘for seeing/for the sight’)
TypeNoun
Rootदृश् (धातु) → दृश्/दर्शन (प्रातिपदिक) / ‘दृश्’ (दर्शनार्थ)
रयिःwealth, bounty
रयिः:
कर्तृ (समुच्चित कर्तृपद)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
वीरवतॊof the hero-possessing (one); of the manly one
वीरवतॊ:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the manly/hero-possessing one’)
TypeAdjective
Rootवीरवत् (प्रातिपदिक)
यथाas, just as
यथा:
सम्बन्ध/उपमान (comparative: ‘as, like’)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
अग्रेin front; at the fore
अग्रे:
अधिकरण (स्थान/काल)
TypeIndeclinable (adverbial locative)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the sacrifice’)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
शोचतःof the blazing (one); shining
शोचतः:
सम्बन्ध (genitive qualifying ‘यज्ञस्य’: ‘of the blazing/bright’)
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootशुच् (धातु) → शोचत् (वर्तमान कृदन्त)