Sukta 6
Sukta 6.6
Agni
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ “ଶକ୍ତିର ପୁତ୍ର” ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି—ଦିବ୍ୟ ହୋତା ଭାବେ ସେ ପୂଜା ପାଇଁ ପଥ ଖୋଲନ୍ତି ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକମୟ ଋତ-ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପବିତ୍ରକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ତାଙ୍କ ଉର୍ଜା ପୃଥିବୀର କ୍ଷେତ୍ରକୁ “ହାଳ ଚଲାଇ” ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ଯଜ୍ଞକୁ ଆଗେଇ ନେଇ ତାହାର ଆଲୋକକୁ ବିସ୍ତାର କରେ। ଶେଷରେ ସୂକ୍ତଟି ଅନ୍ତର୍ଜାଗରଣ (ଚିତ୍ର-ଚିତୟନ୍ତମ) ଏବଂ ଗାୟକ ଓ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ବୀରୋଚିତ ଧନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantras
Mantra 1
प्र नव्यसा सहसः सूनुमच्छा यज्ञेन गातुमव इच्छमानः । वृश्चद्वनं कृष्णयामं रुशन्तं वीती होतारं दिव्यं जिगाति ॥
ନୂତନ ଅର୍ପଣ ସହିତ ସେ ସହସର ସୂନୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଗେଇଯାଏ, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଗାତୁ (ମାର୍ଗ) ଓ ଅବ (ରକ୍ଷା-ସହାୟ) ଇଚ୍ଛା କରି। କଳା ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରି, ଝାଡ଼-ଜଙ୍ଗଲ କାଟି, ଦୀପ୍ତ ହୋଇ—ବୀତି (ଆଗମନ-ସ୍ୱାଗତ)ର ଦିବ୍ୟ ହୋତାକୁ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
Mantra 2
स श्वितानस्तन्यतू रोचनस्था अजरेभिर्नानदद्भिर्यविष्ठः । यः पावकः पुरुतमः पुरूणि पृथून्यग्निरनुयाति भर्वन् ॥
ସେ ଗର୍ଜନ କରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ରୋଚନସ୍ଥା—ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ—ସବୁଠାରୁ ଯୁବ, ଅଜର, ନାଦମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ। ପାବକ, ପୁରୁତମ (ଅତି-ସମୃଦ୍ଧ) ଏହି ଅଗ୍ନି, ଭର୍ବନ (ଧାରକ-ପୋଷକ) ହୋଇ, ଅନେକ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ/କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆଗେଇ ଯାଏ।
Mantra 3
वि ते विष्वग्वातजूतासो अग्ने भामासः शुचे शुचयश्चरन्ति । तुविम्रक्षासो दिव्या नवग्वा वना वनन्ति धृषता रुजन्तः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଶୁଚେ—ତୋର ବାତଜୂତ (ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରେରିତ) ଭାମା (ଜ୍ୱାଳା-ଶକ୍ତି) ସବୁଦିଗରେ ଚଳେ। ଦିବ୍ୟ, ତୁବିମ୍ରକ୍ଷ (ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବାନ) ନବଗ୍ୱାମାନଙ୍କ ପରି, ସେମାନେ ଗୁପ୍ତତାର ବନମାନଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ଜୟ କରନ୍ତି—ଧୃଷ୍ଟତାରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଖୋଲିଦିଅନ୍ତି।
Mantra 4
ये ते शुक्रासः शुचयः शुचिष्मः क्षां वपन्ति विषितासो अश्वाः । अध भ्रमस्त उर्विया वि भाति यातयमानो अधि सानु पृश्नेः ॥
ହେ ଶୁଚିଷ୍ମନ ଅଗ୍ନି, ତୋର ଶୁକ୍ର ଓ ଶୁଚି ଶକ୍ତିମାନେ—ବିଷିତ (ସୁ-ନିୟନ୍ତ୍ରିତ) ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି—ଆମ କ୍ଷାଂ (ଧରା/ପ୍ରକୃତି)କୁ ଚାଷ କରନ୍ତି। ତାପରେ ତୋର ଉର୍ବିୟା (ବିଶାଳ) ଭ୍ରମ (ପରିଭ୍ରମଣଶୀଳ ତେଜ) ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ; ପୃଶ୍ନି (ଚିତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ)ର ସାନୁ (ଶିଖର/ରିଜ) ଉପରେ ଯାତୟମାନ (ଅଗ୍ରସର) ହୋଇ ଯାତ୍ରାକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦିଏ।
Mantra 5
अध जिह्वा पापतीति प्र वृष्णो गोषुयुधो नाशनिः सृजाना । शूरस्येव प्रसितिः क्षातिरग्नेर्दुर्वर्तुर्भीमो दयते वनानि ॥
ତାପରେ ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ୱା ଆଗକୁ ଝାପି ପଡ଼େ—କିରଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳବାନ ଯୋଧା ଯେପରି ବଜ୍ର ଛାଡ଼େ, ସେପରି; ଗୋଷୁୟୁଧରେ ନାଶନି ପରି ସୃଜିତ ହୁଏ। ଶୂରଙ୍କ ପ୍ରସରିତ ପ୍ରହୃତି ପରି ଅଗ୍ନିର କ୍ଷାତ୍ର-ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ; ଭୀମ, ଦୁର୍ବର୍ତ୍ତୁ (ଫେରାଇବା କଠିନ), ସେ ଅବରୋଧର ବନମାନଙ୍କୁ ଚିରି ଦିଏ।
Mantra 6
आ भानुना पार्थिवानि ज्रयांसि महस्तोदस्य धृषता ततन्थ । स बाधस्वाप भया सहोभिः स्पृधो वनुष्यन्वनुषो नि जूर्व ॥
ତୁମ ଭାନୁ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମହା-ତୋଦ (ମହା ପ୍ରେରକ ଅଙ୍କୁଶ) ସହ ଧୃଷତ (ନିର୍ଭୟଭାବେ) ପାର୍ଥିବାନି ଜ୍ରୟାଂସି—ପୃଥିବୀର ଅଙ୍କୁର/ବୃଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ—ବିସ୍ତାର କରିଛ। ତେଣୁ ତୁମ ସହୋଭିଃ (ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ) ଦ୍ୱାରା ଭୟମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଂକା; ବିଜୟ ଖୋଜି, ସ୍ପୃଧଃ (ଶତ୍ରୁ ସ୍ପର୍ଧୀ)ମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୟ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିଃଜୂର୍ବ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଳାନ୍ତିରେ ପକାଇ ଦେ।
Mantra 7
स चित्र चित्रं चितयन्तमस्मे चित्रक्षत्र चित्रतमं वयोधाम् । चन्द्रं रयिं पुरुवीरं बृहन्तं चन्द्र चन्द्राभिर्गृणते युवस्व ॥
ହେ ଚିତ୍ର (ଅଦ୍ଭୁତ) ଚିତ୍ରକ୍ଷତ୍ର (ବିବିଧ ଶକ୍ତିର ଅଧିପତି), ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରଂ ଚିତୟନ୍ତମ୍—ଅଦ୍ଭୁତ ଦର୍ଶନ/ଚେତନା—ଜାଗ୍ରତ କର; ହେ ଚିତ୍ରତମ, ବୟୋଧାମ୍—ସମୃଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଆଧାର। ଗୃଣତେ (ସ୍ତୁତିକାରୀ)କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ରୟିଂ—ଦୀପ୍ତ ଧନ—ଦିଅ, ପୁରୁବୀରଂ ବୃହନ୍ତଂ—ବିଶାଳ, ଅନେକ ବୀରଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ହେ ଚନ୍ଦ୍ର (ଦୀପ୍ତ) ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ରାଭିଃ (ଦୀପ୍ତ ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କ) ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ପୋଷଣ କର।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the priestly fire who opens the right path for worship, removes darkness and obstacles, and brings both inner clarity and outward prosperity.
Because Agni functions as the priest who receives offerings and conveys them to the gods; the hymn emphasizes him as the guide and effective doer of the sacrifice.
It is a prayer for awakened perception and inspired intelligence—an inner illumination that matches Agni’s outer flame, leading to strength, protection, and success.
Ask anything about Sukta 6 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
