Sukta 7
Sukta 6.7
Agni Vaiśvānara
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବୈଶ୍ୱାନର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ଠାରୁ ଜନ୍ମିତ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଗ୍ନି; ଯିଏ “ଦ୍ୟୁଲୋକର ଶିର” ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ଓ ପୃଥିବୀରେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଶକ୍ତି। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦର୍ଶୀ-ରାଜା ଏବଂ ଜନମାନଙ୍କର “ଅତିଥି” ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ଯିଏ ଆହୁତିକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ କରନ୍ତି, ଦୀପ୍ତିମୟ ଲୋକମଣ୍ଡଳକୁ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅମରତ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନ, ନିୟମ ଓ ସୁରକ୍ଷାରେ ସହଭାଗୀ ହୋଇପାରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
मूर्धानं दिवो अरतिं पृथिव्या वैश्वानरमृत आ जातमग्निम् । कविं सम्राजमतिथिं जनानामासन्ना पात्रं जनयन्त देवाः ॥
ଦେବମାନେ ଋତରୁ ଜନ୍ମିତ ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିକୁ ଜନ୍ମାଇଲେ—ଦିବର ମୂର୍ଧା, ପୃଥିବୀର ଗତିର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ। କବି, ସମ୍ରାଟ, ଜନମାନଙ୍କର ଅତିଥି—ଆମ ଭିତରେ ହବିଷ ପାଇଁ ନିକଟ ଓ ସଜା ପାତ୍ର; ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଜନାଇଲେ।
Mantra 2
नाभिं यज्ञानां सदनं रयीणां महामाहावमभि सं नवन्त । वैश्वानरं रथ्यमध्वराणां यज्ञस्य केतुं जनयन्त देवाः ॥
ଦେବମାନେ ବୈଶ୍ୱାନରକୁ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କର ନାଭି, ରୟୀମାନଙ୍କର ସଦନ, ମହା ଆହ୍ୱାନର ଧ୍ୱନି ଭାବେ ସ୍ଥାପିଲେ। ଅଧ୍ୱରମାନଙ୍କର ରଥପଥ ସମ, ଯଜ୍ଞର କେତୁ—ଧ୍ୱଜଚିହ୍ନ, ପଥଦୀପ—ତାଙ୍କୁ ଦେବମାନେ ଜନାଇଲେ।
Mantra 3
त्वद्विप्रो जायते वाज्यग्ने त्वद्वीरासो अभिमातिषाहः । वैश्वानर त्वमस्मासु धेहि वसूनि राजन्त्स्पृहयाय्याणि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମଠାରୁ ବଳସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ବିପ୍ର ଜନ୍ମେ; ତୁମଠାରୁ ଶତ୍ରୁ-ମତିକୁ ଜୟ କରୁଥିବା ବୀରଶକ୍ତିମାନେ ଉଦ୍ଭବନ୍ତି। ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ହେ ରାଜନ, ଆମ ଭିତରେ ଇଚ୍ଛନୀୟ ବସୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର—ଯେ ନିଧିମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ଆମେ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁ।
Mantra 4
त्वां विश्वे अमृत जायमानं शिशुं न देवा अभि सं नवन्ते । तव क्रतुभिरमृतत्वमायन्वैश्वानर यत्पित्रोरदीदेः ॥
ହେ ଅମୃତ (ଅଗ୍ନି), ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ନବଜାତ ଶିଶୁକୁ ଘେରି ରହିବା ପରି ତୁମ ଚାରିପାଖେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି। ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ତୁମ କ୍ରତୁ—ସଙ୍କଳ୍ପଶକ୍ତି—ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ଦୁଇ ପିତୃଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅ।
Mantra 5
वैश्वानर तव तानि व्रतानि महान्यग्ने नकिरा दधर्ष । यज्जायमानः पित्रोरुपस्थेऽविन्दः केतुं वयुनेष्वह्नाम् ॥
ହେ ବୈଶ୍ୱାନର, ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମର ସେଇ ମହାନ ବ୍ରତ—ବିଧି-ନିୟମ—ଏମିତି ଯେ କେହି ତାହାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରେ ନାହିଁ। ତୁମେ ଦୁଇ ପିତୃଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦିନମାନଙ୍କର ସୁସଂଗଠିତ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି (ବୟୁନେଷୁ) ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କେତୁ—ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଆଲୋକ—କୁ ଖୋଜି ପାଉ।
Mantra 6
वैश्वानरस्य विमितानि चक्षसा सानूनि दिवो अमृतस्य केतुना । तस्येदु विश्वा भुवनाधि मूर्धनि वया इव रुरुहुः सप्त विस्रुहः ॥
ଦର୍ଶକ-ଦୃଷ୍ଟି (ଚକ୍ଷସା) ଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ୱାନର ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗର ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗମାନ ମାପି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି—ଅମୃତର କେତୁ, ଦୀପ୍ତ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା। ତାଙ୍କର ମସ୍ତକ ଉପରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଅଧିଷ୍ଠିତ; ପକ୍ଷବତୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠନ୍ତି—ସପ୍ତ ବିସ୍ରୁହ, ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଭାବେ ବହିଯାଉଥିବା ସାତ ଧାରା, ଏକ ଜ୍ୱାଳାର ବହୁ-କିରଣ ଗତିମୟ ରୂପ।
Mantra 7
वि यो रजांस्यमिमीत सुक्रतुर्वैश्वानरो वि दिवो रोचना कविः । परि यो विश्वा भुवनानि पप्रथेऽदब्धो गोपा अमृतस्य रक्षिता ॥
ଯେ ସୁକ୍ରତୁ (ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ) ବୈଶ୍ୱାନର କବି ରଜାଂସି—ବିସ୍ତାରମାନ—ମାପି ବିନ୍ୟସ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ଦିବର ରୋଚନା—ପ୍ରଭାମୟ ଲୋକମାନ—ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖୋଲିଦେଲେ। ଯେ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଚାରିଦିଗରେ ବ୍ୟାପି ରହନ୍ତି—ଅଦବ୍ଧ ଗୋପା, ଅମୃତସ୍ୟ ରକ୍ଷିତା—ସେ ଆମ ଭିତରେ ସତ୍ୟ-ସତ୍ତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
He is Agni as the “universal” or all-pervading Fire—praised as a seer-king who lives among peoples as the honored guest and carries offerings to the gods.
It means Agni embodies cosmic order and truth: when the fire is kindled and honored rightly, it supports harmony, clarity, and the right working of the sacrifice and life.
It is used to invoke and establish the sacred fire at the start of a rite, asking Agni for protection, luminous understanding, and successful offering-carriage in household and sacrificial worship.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.