Rig Veda 6.6.2: Mandala 6, Sukta 6, Mantra 2

Sukta 6.6

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

स श्वितानस्तन्यतू रोचनस्था अजरेभिर्नानदद्भिर्यविष्ठः । यः पावकः पुरुतमः पुरूणि पृथून्यग्निरनुयाति भर्वन् ॥

Transliteration

sa śvitānas tānyatuḥ rocana-sthā ajarebhir nānadadbhir yaviṣṭhaḥ | yaḥ pāvakaḥ puru-tamaḥ purūṇi pṛthūny agnir anu-yāti bharvan ||

Translation

ସେ ଗର୍ଜନ କରି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ରୋଚନସ୍ଥା—ପ୍ରକାଶମୟ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ—ସବୁଠାରୁ ଯୁବ, ଅଜର, ନାଦମୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ। ପାବକ, ପୁରୁତମ (ଅତି-ସମୃଦ୍ଧ) ଏହି ଅଗ୍ନି, ଭର୍ବନ (ଧାରକ-ପୋଷକ) ହୋଇ, ଅନେକ ବିଶାଳ ରାଜ୍ୟ/କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆଗେଇ ଯାଏ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he (that one = Agni)
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• श्वितानः: bright, shining
• श्वितानः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: श्वित (विशेषण-प्रातिपदिक; √श्वित्/श्वेत् ‘to be bright/white’)

• तन्यतुः: thunder, roaring
• तन्यतुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: √तन्/तन्‍य् (धातु; ‘to thunder/roar’), तन्यतु- (नाम)

• रोचनस्थाः: standing/abiding in the luminous realms
• रोचनस्थाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: रोचन (नपुं; ‘luminous realm’) + √स्था (धातु; ‘to stand’) → रोचन-स्था (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• अजरेभिः: with the unaging (ones/powers)
• अजरेभिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: अजर (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘unaging’)

• नानदद्भिः: with the roaring/sounding (ones)
• नानदद्भिः: Karaṇa
• Type: Participle
• Root: √नद् (धातु; ‘to roar/sound’) + नानदत् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)

• यविष्ठः: youngest
• यविष्ठः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: युवन्/यव (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘young’) + इष्ठ (तमप्-प्रत्यय; superlative)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पावकः: the purifier (Agni)
• पावकः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: √पू (धातु; ‘to purify’) → पावक (नाम/विशेषण)

• पुरुतमः: most abundant/most manifold
• पुरुतमः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पुरु (अव्यय/विशेषण ‘much, many’) + तम (तमप्-प्रत्यय; superlative) → पुरुतम

• पुरूणि: many (things/acts)
• पुरूणि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: पुरु (विशेषण-प्रातिपदिक)

• पृथूनि: broad, wide (things/spaces)
• पृथूनि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: पृथु (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘broad, wide’)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (नाम-प्रातिपदिक)

• अनुयाति: follows, goes after
• अनुयाति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अनु-√या (धातु; ‘to follow/go after’)

• भर्वन्: O bearer/mighty one
• भर्वन्: (Sambodhana)
• Type: Noun (address)
• Root: भर्वन् (नाम/विशेषण-प्रातिपदिक; ‘bearing, mighty’; vocative of भर्वन्)