
Sukta 10.39
Aśvins (Nāsatyā)
Jagati (probable for many Aśvin hymns; exact metrical confirmation needed)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟଙ୍କ (ନାସତ୍ୟା) ଶୀଘ୍ର, ସର୍ବଦିଗଗାମୀ ରଥକୁ ରାତିରେ ଓ ପ୍ରଭାତେ ଆସିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ଯଜମାନଙ୍କ ଡାକକୁ ସେମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ନାମେ ଡାକିବା ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକଟତାରେ ଶୁଣି ପ୍ରତିସାଦ ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଚିହ୍ନିତ ଉଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କାର୍ଯ୍ୟ—ଯୌବନ ପୁନର୍ନବୀକରଣ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା, ଏବଂ ଗତିଶୀଳତା ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୁନଃଦାନ—କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ; ଏବଂ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ନିକଟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ସାବଧାନରେ ଗଢ଼ା ଏକ ଅର୍ପଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
Mantra 1
यो वां परिज्मा सुवृदश्विना रथो दोषामुषासो हव्यो हविष्मता । शश्वत्तमासस्तमु वामिदं वयं पितुर्न नाम सुहवं हवामहे ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମମାନଙ୍କର ସର୍ବତ୍ର ଗତିଶୀଳ, ସୁମୋଡ଼ ନେଉଥିବା ରଥ—ରାତ୍ରି ଓ ଉଷାବେଳେ ହବିଷ୍ମାନ୍ ଯଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ—ସେଇ ଶାଶ୍ୱତ ଗତି ପ୍ରତି ଆମେ ଏଠାରେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଡାକୁଛୁ; ପିତାଙ୍କ ନାମରେ ଯେପରି ପୁକାର ହୁଏ, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଶୁଭ ଆହ୍ୱାନରେ ଆମେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ହବାମହେ।
Mantra 2
चोदयतं सूनृताः पिन्वतं धिय उत्पुरंधीरीरयतं तदुश्मसि । यशसं भागं कृणुतं नो अश्विना सोमं न चारुं मघवत्सु नस्कृतम् ॥
ସୂନୃତା (ପ୍ରକାଶମୟ ସତ୍ୟବାଣୀ)ର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କର; ଆମ ଧିକୁ ପୋଷ; ପୁରନ୍ଧି—ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧିର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନମାନ—ଉତ୍ଥାପନ କରି ପ୍ରବାହିତ କର—ଏହି ଆମ ଇଚ୍ଛା। ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ଆମ ପାଇଁ ଯଶ ଆଣୁଥିବା ଭାଗ ଗଢ଼; ଦାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ମନୋହର ସୋମ (ସୋମରସ) ପରି।
Mantra 3
अमाजुरश्चिद्भवथो युवं भगोऽनाशोश्चिदवितारापमस्य चित् । अन्धस्य चिन्नासत्या कृशस्य चिद्युवामिदाहुर्भिषजा रुतस्य चित् ॥
ନିର୍ବଳଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଭାଗ୍ୟ ହେଉଛ; ଧନହୀନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରକ୍ଷକ-ଉଦ୍ଧାରକ, ଅବହେଳିତଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ହେ ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ, ଅନ୍ଧଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ—ହଁ, ଆହତଙ୍କ ରୁତ (ବେଦନାଭରା ଆର୍ତ୍ତନାଦ) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଭିଷଜ (ବୈଦ୍ୟ) ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Mantra 4
युवं च्यवानं सनयं यथा रथं पुनर्युवानं चरथाय तक्षथुः । निष्टौग्र्यमूहथुरद्भ्यस्परि विश्वेत्ता वां सवनेषु प्रवाच्या ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ବୃଦ୍ଧ ଚ୍ୟବାନଙ୍କୁ ଯେପରି ରଥକୁ ପୁନଃ ଗଢ଼ାଯାଏ ସେପରି ପୁନର୍ଗଢ଼ି, ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ଯୁବକ କରିଦେଲ। ଏବଂ ସବୁ ଦିଗରୁ ଘେରିଥିବା ଜଳମଧ୍ୟରୁ ତୁଗ୍ର୍ୟଙ୍କୁ ତୁମେ ଉଦ୍ଧାର କଲ; ତୁମ ଏହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ସବନ (ସୋମ-ପୀଡନ)ରେ ପ୍ରଖ୍ୟାପିତ ହେବାଯୋଗ୍ୟ।
Mantra 5
पुराणा वां वीर्या प्र ब्रवा जनेऽथो हासथुर्भिषजा मयोभुवा । ता वां नु नव्याववसे करामहेऽयं नासत्या श्रदरिर्यथा दधत् ॥
ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ପୁରାତନ ବୀର୍ୟକର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଘୋଷ କରୁଛି; ଏହିପରି ତୁମେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଭିଷଜ (ଚିକିତ୍ସକ) ହୋଇଛ। ସେହି ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ—ସଦା ନବୀନ—ଆମେ ଏବେ ସହାୟତାରୂପେ ଗଢ଼ୁଛୁ, ଯେପରି ଏଠାରେ, ହେ ନାସତ୍ୟମାନେ, ସତ୍ୟରୂପେ ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 6
इयं वामह्वे शृणुतं मे अश्विना पुत्रायेव पितरा मह्यं शिक्षतम् । अनापिरज्ञा असजात्यामतिः पुरा तस्या अभिशस्तेरव स्पृतम् ॥
ଏହା ମୋର ଆହ୍ୱାନ—ମୋ କଥା ଶୁଣ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ; ପୁତ୍ର ପାଇଁ ପିତାମାନେ ଯେପରି, ସେପରି ମୋତେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ ଓ ପୋଷଣ କର। ଆଶ୍ରୟହୀନ ଅଜ୍ଞାନ, ଅସଜାତୀୟତାର ଭ୍ରମ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ମୋପରେ ଆସିଛି; ତାହାର ଶତ୍ରୁତାଭରା ପୀଡାରୁ ମୋତେ ତଳଦିଗରୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରି ବାହାର କର।
Mantra 7
युवं रथेन विमदाय शुन्ध्युवं न्यूहथुः पुरुमित्रस्य योषणाम् । युवं हवं वध्रिमत्या अगच्छतं युवं सुषुतिं चक्रथुः पुरंधये ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ରଥରେ ବିମଦାୟ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ କନ୍ୟାକୁ—ପୁରୁମିତ୍ରସ୍ୟ ଯୋଷଣାକୁ—ଆଣିଲ। ତୁମେ ବଧ୍ର୍ୟଶ୍ୱର ପତ୍ନୀର ହବକୁ ଆସିଲ; ପୁରଂଧୀ ପାଇଁ ସୁଷୁତି (ସୁଜନ୍ମ) ତୁମେ କରିଦେଲ—ଏଭଳି ତୁମ ଉପକାର ମନୁଷ୍ୟର ଗୁଞ୍ଜଳିତ ଭାଗ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରେ।
Mantra 8
युवं विप्रस्य जरणामुपेयुषः पुनः कलेरकृणुतं युवद्वयः । युवं वन्दनमृश्यदादुदूपथुर्युवं सद्यो विश्पलामेतवे कृथः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଯେ ବିପ୍ର ଜରାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ତାକୁ ତୁମେ ପୁନଃ ଯୌବନ ଫେରାଇଦେଲ; ତାକୁ ଆଉଥରେ ଯୁବ କରିଦେଲ। ବନ୍ଦନକୁ ତୁମେ ବୃକର ଗ୍ରାସରୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଲ; ବିଶ୍ପଲାକୁ ତୁମେ ସଦ୍ୟ ଗମନଯୋଗ୍ୟ କରିଦେଲ—ଏଭଳି ତୁମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଶକ୍ତି ପୁନଃସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 9
युवं ह रेभं वृषणा गुहा हितमुदैरयतं ममृवांसमश्विना । युवमृबीसमुत तप्तमत्रय ओमन्वन्तं चक्रथुः सप्तवध्रये ॥
ହେ ବୃଷଣ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା, ମୃତ ସମାନ ରେଭକୁ ତୁମେ ଉପରକୁ ଉଠାଇଲ। ଅତ୍ରି ପାଇଁ ଋବୀସକୁ—ଏବଂ ତପ୍ତ (ଦଗ୍ଧ) ହୋଇଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ—ଓମନ୍ୱନ୍ତ (ରକ୍ଷିତ, ଅଖଣ୍ଡ) କରିଦେଲ; ସପ୍ତବଧ୍ର୍ୟକୁ ତୁମେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ୱାସରେ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କଲ।
Mantra 10
युवं श्वेतं पेदवेऽश्विनाश्वं नवभिर्वाजैर्नवती च वाजिनम् । चर्कृत्यं ददथुर्द्रावयत्सखं भगं न नृभ्यो हव्यं मयोभुवम् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ପେଦୁଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱ ଦେଲ—ନବ ବାଜରେ ଓ ନବ୍ବେ ବାଜରେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟୀ, ସମୃଦ୍ଧି ବହନକାରୀ ବାଜିନ। ତୁମେ ଚର୍କୃତ୍ୟ (ଦ୍ରୁତ ଧାଉଥିବା) ସହାୟକ, ଆଗକୁ ଚାଳନ କରୁଥିବା ସଖାକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲ—ଭଗଙ୍କ ଭାଗ ପରି; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହବ୍ୟ, ଯାହା ମୟୋଭୁ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ) ହୁଏ।
Mantra 11
न तं राजानावदिते कुतश्चन नांहो अश्नोति दुरितं नकिर्भयम् । यमश्विना सुहवा रुद्रवर्तनी पुरोरथं कृणुथः पत्न्या सह ॥
ହେ ରାଜନ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଅଦିତିର ବିସ୍ତୃତତାର ପୁତ୍ରଦ୍ୱୟ, ତାକୁ କୌଣସି ଦିଗରୁ ଆଂହସ୍ (ସଙ୍କଟ) ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ; ଦୁରିତ (ବାଙ୍କା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ) ନୁହେଁ, କୌଣସି ଭୟ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ଯାହାକୁ ତୁମେ, ସୁହବ (ସହଜେ ଆହ୍ୱାନଯୋଗ୍ୟ), ରୁଦ୍ରବର୍ତନୀ (ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଥରେ ଗତିଶୀଳ) ହୋଇ, ପତ୍ନ୍ୟା (ଦେବୀ-ଶକ୍ତି) ସହିତ ପୁରୋରଥ (ଆଗେ ନେଇଯାଉଥିବା ରଥ) କର।
Mantra 12
आ तेन यातं मनसो जवीयसा रथं यं वामृभवश्चक्रुरश्विना । यस्य योगे दुहिता जायते दिव उभे अहनी सुदिने विवस्वतः ॥
ସେହି ରଥ ସହ ଆସ—ମନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ—ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ; ଯେ ରଥକୁ ଋଭୁମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି। ତାହାର ଯୋଗରେ ଦିବଃ ଦୁହିତା (ଦ୍ୟୌର କନ୍ୟା) ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସୁଦିନ (ଶୁଭ ଆଲୋକ)ରେ ଦୀପ୍ତ, ଉଭେ ଅହନୀ (ଦୁଇ ଦିନ) ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
Mantra 13
ता वर्तिर्यातं जयुषा वि पर्वतमपिन्वतं शयवे धेनुमश्विना । वृकस्य चिद्वर्तिकामन्तरास्याद्युवं शचीभिर्ग्रसिताममुञ्चतम् ॥
ସେଇ ଜୟପଥରେ ତୁମେ ଆସି ପର୍ବତକୁ ଚିରିଦେଲ; ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ଶୟୁ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧିର ଧେନୁକୁ ତୁମେ ପୁଷ୍ଟ କରି ଫୁଲାଇଦେଲ। ନେଆର ମୁହଁର ଭିତରୁ ମଧ୍ୟ—ତୁମ ଶଚୀ, ଫଳଦାୟକ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା—ଗିଳିଯାଇଥିବା ବଟେରକୁ ତୁମେ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲ।
Mantra 14
एतं वां स्तोममश्विनावकर्मातक्षाम भृगवो न रथम् । न्यमृक्षाम योषणां न मर्ये नित्यं न सूनुं तनयं दधानाः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ତୋମକୁ ଆମେ ଗଢ଼ିଛୁ—ଭୃଗୁମାନେ ଯେପରି ରଥ ଗଢ଼ନ୍ତି। ଆମେ ଏହାକୁ ସୁସଜ୍ଜିତ କରି ଦୀପ୍ତ କରିଛୁ; ଯେପରି ଯୁବତୀ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରେ; ଯେପରି କେହି ନିତ୍ୟ ପୁତ୍ରକୁ—ପ୍ରିୟ ତନୟକୁ—ଅନ୍ତରେ ଧାରଣ କରେ।
The Aśvins (Nāsatyā) are divine twin horsemen in the Rig Veda, famous for arriving quickly in their chariot at dawn and for healing, rescuing, and restoring strength to devotees.
The hymn asks the Aśvins to come promptly at the night–dawn transition and to grant renewal—health, youthfulness, safe deliverance from danger, and the power to move forward in life.
These are poetic metaphors for composing the hymn itself: the poets ‘build’ and ‘polish’ their praise as a perfected offering, meant to attract the Aśvins as surely as a fine chariot or beautiful adornment draws attention.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.