
Sukta 10.40
Aśvinau
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଭାତରେ ରଥାରୂଢ଼ ଦିବ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ତତ୍କାଳ, ସ୍ନେହଭରା ଆହ୍ୱାନ—ସେମାନେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଜି କାହା ଘରେ ସ୍ୱୀକୃତ ହେଉଛନ୍ତି—ବୋଲି ପଚାରେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ରଥ, କୁଳେ କୁଳେ ଉପକାର, ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦ୍ଧାରକାର୍ଯ୍ୟ—ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସ, ଅସହାୟଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା, ଏବଂ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ “ବନ୍ଦ ଘେରା” ଖୋଲି ଦେଇ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଚିକିତ୍ସାର ପ୍ରବାହ—କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ। କବିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଯଜମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯଥାସମୟ (ପ୍ରଭାତ)ରେ ଏହି ଯୁଗଳଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ଶାନ୍ତି, କୁଶଳ ଓ ଜୀବନର ସନ୍ଧିକାଳଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳତାରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବାର ଶୁଭ ଗତି ଲାଭ କରିବା।
Mantra 1
रथं यान्तं कुह को ह वां नरा प्रति द्युमन्तं सुविताय भूषति । प्रातर्यावाणं विभ्वं विशेविशे वस्तोर्वस्तोर्वहमानं धिया शमि ॥
ହେ ଦୁଇ ବୀର, ସୁଗତି ପାଇଁ ତୁମ ଦ୍ୟୁମନ୍ତ (ଦୀପ୍ତ) ଶକ୍ତିର ଚଳମାନ ରଥକୁ କେଉଁଠି, ଏବଂ କିଏ ପ୍ରତିଗମନ କରି ସ୍ୱାଗତ କରିବ? ପ୍ରାତଃକାଳେ ଆସୁଥିବା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, କୁଳେକୁଳେ ଯାଉଥିବା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଭାତ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆଗକୁ ବହନ କରୁଥିବା—ଆମ ଧୀରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଶମିତ କରିବା; ତୁମ ଆଗମନ ଆମ ଅନ୍ତରେ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରୁ।
Mantra 2
कुह स्विद्दोषा कुह वस्तोरश्विना कुहाभिपित्वं करतः कुहोषतुः । को वां शयुत्रा विधवेव देवरं मर्यं न योषा कृणुते सधस्थ आ ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ରାତିରେ ତୁମେ ସତ୍ୟକୁ କେଉଁଠି ଅଛ? ପ୍ରଭାତେ କେଉଁଠି? କେଉଁଠି ତୁମେ ନିକଟତମ ସଂଯୋଗ (ଅଭିପିତ୍ୱ) କର, କେଉଁଠି ବିଶ୍ରାମ କର? କିଏ ତୁମ ସହଚର୍ଯ୍ୟାର ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ—ଯେପରି ବିଧବା ଦେବର (ଦେବରଂ)କୁ ଖୋଜେ, ଯେପରି କନ୍ୟା ନିଜ ପ୍ରିୟ ମର୍ୟ (ମର୍ୟଂ)କୁ ସଜାଏ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ସାଧାରଣ ସଧସ୍ଥକୁ ଆସିପାର?
Mantra 3
प्रातर्जरेथे जरणेव कापया वस्तोर्वस्तोर्यजता गच्छथो गृहम् । कस्य ध्वस्रा भवथः कस्य वा नरा राजपुत्रेव सवनाव गच्छथः ॥
ପ୍ରଭାତେ ତୁମେ କମ୍ପିତ ବୃଦ୍ଧା ପରି ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଭାତରେ, ହେ ଯଜନୀୟ, ତୁମେ ଗୃହକୁ ଯାଉଛ। ହେ ନରା (ବୀରମାନେ), ତୁମେ କାହାର ନିକଟ ସହଚର ହୁଅ, ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ କାହାର? ରାଜପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରି ତୁମେ ସବନମାନଙ୍କୁ—ସୋମପୀଡନର ଯଜ୍ଞାବସରମାନଙ୍କୁ—ଯାଉଛ।
Mantra 4
युवां मृगेव वारणा मृगण्यवो दोषा वस्तोर्हविषा नि ह्वयामहे । युवं होत्रामृतुथा जुह्वते नरेषं जनाय वहथः शुभस्पती ॥
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ବନମୃଗକୁ ଖୋଜୁଥିବା ଉତ୍ସୁକ ଶିକାରୀ ପରି, ରାତିରେ ଓ ପ୍ରଭାତେ ହବିଷା ସହ ଆମେ ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ହେ ଶୁଭସ୍ପତୀ—ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଅଧିପତିମାନେ—ଋତୁଅନୁସାରେ ଓ ଯଥାକ୍ରମେ ହୋତୃ ଯେତେବେଳେ ଜୁହୁରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ‘ନରେଷ’—ବୀର୍ୟ/ପୁରୁଷବଳର ସାର—ଜନମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ବହନ କର।
Mantra 5
युवां ह घोषा पर्यश्विना यती राज्ञ ऊचे दुहिता पृच्छे वां नरा । भूतं मे अह्न उत भूतमक्तवेऽश्वावते रथिने शक्तमर्वते ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ଖୋଜରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ରାଜକନ୍ୟା ଘୋଷା ତୁମକୁ ଉଚ୍ଚାରିଲା; ହେ ନରଦ୍ୱୟ, ସେ ତୁମକୁ ପଚାରିଲା: “ମୋ ଦିନରେ ସନ୍ନିହିତ ହେଉ, ମୋ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ନିହିତ ହେଉ; ଅଶ୍ୱବାନକୁ, ରଥୀକୁ, ଧାବକକୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ—ଅଗ୍ରଗାମୀ ଜୀବନ ପାଇଁ ବଳ ଦିଅ।”
Mantra 6
युवं कवी ष्ठः पर्यश्विना रथं विशो न कुत्सो जरितुर्नशायथः । युवोर्ह मक्षा पर्यश्विना मध्वासा भरत निष्कृतं न योषणा ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ଦୁହେଁ କବି-ଶକ୍ତି; ରଥର ଚାରିପାଖେ ଗତି କରି ତୁମେ ଜନମାନସକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କର—ଯେପରି କୁତ୍ସ ଜରିତାକୁ ନାଶରୁ ରକ୍ଷା କରେ। ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମ ଚାରିଦିଗରେ ଶୀଘ୍ର ମଧୁମୟ ଆନନ୍ଦ ରହେ; ତାହାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ—ଯେପରି ଏକ କନ୍ୟା ସୁପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ମୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ଦାନକୁ ବାହାର କରେ।
Mantra 7
युवं ह भुज्युं युवमश्विना वशं युवं शिञ्जारमुशनामुपारथुः । युवो ररावा परि सख्यमासते युवोरहमवसा सुम्नमा चके ॥
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭୁଜ୍ୟୁକୁ ପୁନଃ ଫେରାଇ ଆଣିଲ; ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ବଶକୁ ଆଣିଲ; ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଥିବା ଶିଞ୍ଜାରକୁ ତୁମେ ସମୀପକୁ ଆଣିଲ। ତୁମ ଚାରିପାଖେ ଗୁଞ୍ଜନ କରୁଥିବାମାନେ ସଖ୍ୟଭାବରେ ଆସନ ନେନ୍ତି; ତୁମ ଅବସ (ସହାୟତା) ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିଜ ପାଇଁ ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧିର ଅନୁଗ୍ରହ ଗଢ଼େ।
Mantra 8
युवं ह कृशं युवमश्विना शयुं युवं विधन्तं विधवामुरुष्यथः । युवं सनिभ्यः स्तनयन्तमश्विनाप व्रजमूर्णुथः सप्तास्यम् ॥
ତୁମେ ଦୁର୍ବଳକୁ ସହାୟ କଲ; ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ଶୟୁକୁ ସହାୟ କଲ; ଏବଂ ବିଧବାତ୍ୱର ଭସ୍ମକାରୀ ଅବସ୍ଥାରୁ ଉପାସକକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କଲ। ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଲାଭକାମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଗର୍ଜନମୟ ବ୍ରଜ (ବନ୍ଦ ଘେରା/ଆବରଣ)କୁ ଖୋଲିଦେଲ—ସପ୍ତାସ୍ୟ, ସାତ-ମୁଖୀ (ଅନେକ ପ୍ରବାହର ମୋଚନ)।
Mantra 9
जनिष्ट योषा पतयत्कनीनको वि चारुहन्वीरुधो दंसना अनु । आस्मै रीयन्ते निवनेव सिन्धवोऽस्मा अह्ने भवति तत्पतित्वनम् ॥
କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଉଛି; ଯୁବ କୁମାର ତାହାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଉଡ଼ିଯାଏ; ସୁନ୍ଦର-ଜହ୍ନା ଶକ୍ତିମାନେ କର୍ମକୌଶଳର ଦଂସନାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାମାନେ ଢାଳ ଦିଗକୁ ବହିବା ପରି ବହେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଦିନେ ପତିତ୍ୱ—ଆଧିପତ୍ୟର ଅବସ୍ଥା—ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।
Mantra 10
जीवं रुदन्ति वि मयन्ते अध्वरे दीर्घामनु प्रसितिं दीधियुर्नरः । वामं पितृभ्यो य इदं समेरिरे मयः पतिभ्यो जनयः परिष्वजे ॥
ଜୀବିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେମାନେ କାନ୍ଦନ୍ତି, ଏବଂ ଅଧ୍ୱରରେ (ଯଜ୍ଞରେ) ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଅନ୍ତି; ପୁରୁଷମାନେ ଦୀର୍ଘ ବାହିରଗମନ-ପଥରେ ନିଜ ଧୀ (ଚିନ୍ତନ)କୁ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ଏହି ଗତିକୁ ଏପରି ପ୍ରେରିତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ; ଜନୟଃ (ପତ୍ନୀମାନେ) ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ପତିମାନଙ୍କୁ ପରିଷ୍ୱଜ (ଆଲିଙ୍ଗନ) କରନ୍ତି।
Mantra 11
न तस्य विद्म तदु षु प्र वोचत युवा ह यद्युवत्याः क्षेति योनिषु । प्रियोस्रियस्य वृषभस्य रेतिनो गृहं गमेमाश्विना तदुश्मसि ॥
ଆମେ ସେଥି ଜାଣୁନାହିଁ—ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ କହ: ଯୁବଶକ୍ତି କିପରି ଯୁବତୀର ଯୋନିମାନଙ୍କରେ ବାସ କରେ? ଆଲୋକର ବୀଜରେ ସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରିୟ ବୃଷଭର ଗୃହକୁ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଆମେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁ; ସେଇ ଆମ ଆକାଙ୍କ୍ଷା।
Mantra 12
आ वामगन्त्सुमतिर्वाजिनीवसू न्यश्विना हृत्सु कामा अयंसत । अभूतं गोपा मिथुना शुभस्पती प्रिया अर्यम्णो दुर्याँ अशीमहि ॥
ହେ ବାଜିନୀବସୂ—ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିପତିମାନେ, ତୁମ ପାଖକୁ ସୁମତି ଆସିଛି; ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ହୃଦୟର କାମନାମାନେ ଭିତରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଗୋପା ହେଉ—ଶୋଭାର ଯୁଗଳ ଅଧିପତିମାନେ; ଆର୍ୟମଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରମାନକୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ।
Mantra 13
ता मन्दसाना मनुषो दुरोण आ धत्तं रयिं सहवीरं वचस्यवे । कृतं तीर्थं सुप्रपाणं शुभस्पती स्थाणुं पथेष्ठामप दुर्मतिं हतम् ॥
ମନୁଷ୍ୟର ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦିତ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ବଚନକାରୀ ପାଇଁ ସହବୀର ରୟି—ବୀରଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧି—ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ଶୋଭାର ଅଧିପତିମାନେ, ତୀର୍ଥକୁ ସୁପ୍ରପାଣ—ସୁଜଳ—କର; ପଥକୁ ଅଟକାଇ ଠୁଣ୍ଠ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦୁର୍ମତିକୁ ଦୂରେ ହଣ।
Mantra 14
क्व स्विदद्य कतमास्वश्विना विक्षु दस्रा मादयेते शुभस्पती । क ईं नि येमे कतमस्य जग्मतुर्विप्रस्य वा यजमानस्य वा गृहम् ॥
ଆଜି ସତ୍ୟରେ କେଉଁଠି, ଏବଂ କେଉଁ କେଉଁ ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ—ଦସ୍ରା (ପରାକ୍ରମୀ), ଶୁଭର ପତିମାନେ—ତୁମେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛ? ଏଠାରେ ତୁମକୁ କିଏ ରୋକି ରଖିଛି—ତୁମେ କାହାର ଗୃହକୁ ଗଲ: ବିପ୍ର (ଋଷି)ଙ୍କର, କି ଯଜମାନଙ୍କର?
The Aśvinau are twin Vedic deities who arrive at dawn in a radiant chariot. They are praised as swift helpers, healers, and protectors who respond quickly to human prayers.
It asks the Aśvins to come to the worshipper, bring peace of mind, protect life and household, and remove obstacles so one can move forward with ‘suvitā’—a good and safe passage.
Because the hymn is an invitation. By asking where they are and whose house they have chosen, the poet intensifies the call so the Aśvins turn their attention and blessings toward the reciter’s home and ritual.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.