Rig Veda 10.39.8: Mandala 10, Sukta 39, Mantra 8

Sukta 10.39

Devata: Aśvins (Nāsatyā)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युवं विप्रस्य जरणामुपेयुषः पुनः कलेरकृणुतं युवद्वयः । युवं वन्दनमृश्यदादुदूपथुर्युवं सद्यो विश्पलामेतवे कृथः ॥

Transliteration

yuváṃ víprasya jaraṇā́m upa-īyúṣaḥ púnar ití kaléḥ akṛṇutaṃ yuvád váyaḥ | yuváṃ vándanam ṛśya-dā́d úd ūpathur yuváṃ sadyó viśpálām étave kṛ́thaḥ ||

Translation

ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଯେ ବିପ୍ର ଜରାକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ତାକୁ ତୁମେ ପୁନଃ ଯୌବନ ଫେରାଇଦେଲ; ତାକୁ ଆଉଥରେ ଯୁବ କରିଦେଲ। ବନ୍ଦନକୁ ତୁମେ ବୃକର ଗ୍ରାସରୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇଲ; ବିଶ୍ପଲାକୁ ତୁମେ ସଦ୍ୟ ଗମନଯୋଗ୍ୟ କରିଦେଲ—ଏଭଳି ତୁମେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଶକ୍ତି ପୁନଃସ୍ଥାପନ କର।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विप्रस्य: of the seer/poet
• विप्रस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• जराम्: old age
• जराम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जरा (प्रातिपदिक)

• उपेयुषः: having come upon (him), having approached
• उपेयुषः: विशेषण (विप्रस्य) / कर्तृ-सम्बन्ध
• Type: Participle (Perfect/Resultative) used adjectivally
• Root: उप-इ (धातु √इ ‘to go’) → उपेयिवस्/उपेयुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)

• कलेः: of Kali (a proper name; here a person)
• कलेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)

• अकृणुतम्: you two made
• अकृणुतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• युवद्वयः: (into) your pair; as one of you two
• युवद्वयः: कर्म/फल (what he became) अथवा विधेय
• Type: Noun
• Root: युवद्वय (प्रातिपदिक; ‘your pair’, from युवत्/युष्मद् + द्वय)

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• वन्दनम्: Vandana
• वन्दनम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: वन्दन (प्रातिपदिक; proper name ‘Vandana’)

• ऋश्यत्: perishing/afflicted
• ऋश्यत्: विशेषण (कर्म)
• Type: Participle (present) used adjectivally
• Root: √ऋष्/ऋष्य (Vedic: ‘to be harmed/afflicted, to perish’)

• आत्: from (there); then
• आत्: अपादान/क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आत् (अव्यय; Vedic particle ‘from, then, thereupon’)

• उद्: up, out
• उद्: क्रियाविशेषण
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग/अव्यय)

• ऊपथुः: you two raised/saved (him)
• ऊपथुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पाथ/√पा? (Vedic: ‘to protect, help, bring across’; here with ud-: ‘raise up, rescue’)

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्

• सद्यः: immediately
• सद्यः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)

• विश्पलाम्: Viśpalā
• विश्पलाम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: विश्पला (प्रातिपदिक; proper name ‘Viśpalā’)

• एतवे: to go
• एतवे: प्रयोजन (purpose)
• Type: Infinitive
• Root: √इ (to go) → एतुम्/एतवे (infinitive)

• कृथः: you two made (her able) / you two fashioned
• कृथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)