
Sukta 1.119
Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional for RV 1.119)
Aśvinau
Jagatī (probable for RV 1.119.1; longer line typical of Jagatī)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ପ୍ରଭାତକାଳରେ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ତତ୍କାଳ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ତାଙ୍କର ବହୁଶକ୍ତିମୟ ରଥକୁ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଣିବାକୁ, ଯେପରି ଉପାସକ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷା ଓ ଦାନଦ୍ୱାରା “ସତ୍ୟରୂପେ ଜୀବନ” ଲାଭ କରିପାରେ। ଏଥିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦ୍ଧାର ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କଥା ଉଲ୍ଲେଖିତ—ରେଭକୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଶୀତଳ କରିବା, ବନ୍ଦନାଙ୍କ ଆୟୁ ବଢ଼ାଇବା—ଏବଂ ଶେଷରେ ପେଦୁଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧଳା ଅଶ୍ୱ ଶ୍ୱେତ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଜୟୀ ବଳ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ; ଏହା ଯୁଗଳଦେବତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଚିକିତ୍ସକ, ସହାୟକ ଓ ଯୁଦ୍ଧ-ସହାୟକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
Mantra 1
आ वां रथं पुरुमायं मनोजुवं जीराश्वं यज्ञियं जीवसे हुवे । सहस्रकेतुं वनिनं शतद्वसुं श्रुष्टीवानं वरिवोधामभि प्रयः ॥
ହେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ପୁରୁମାୟ—ବହୁ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ମନୋଜୁବ, ତୀବ୍ର ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ, ଯଜ୍ଞିୟ ତୁମ ରଥକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ, ଯେପରି ଆମେ ସତ୍ୟରେ ଜୀବିବା। ସହସ୍ରକେତୁ—ହଜାର ଧ୍ୱଜବାହୀ—ବିଜୟୀ, ଶତବସୁ—ବହୁ ଧନସମ୍ପଦର—ଶ୍ରୁଷ୍ଟୀବାନ, ପଥକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବା, ଆମ ପ୍ରୟଃ (ଅର୍ପଣ) ଦିଗକୁ ଆସ।
Mantra 2
ऊर्ध्वा धीतिः प्रत्यस्य प्रयामन्यधायि शस्मन्त्समयन्त आ दिशः । स्वदामि घर्मं प्रति यन्त्यूतय आ वामूर्जानी रथमश्विनारुहत् ॥
ଧୀ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ ଏବଂ ଏହି ଅଗ୍ରଗତିର ପଥରେ ତାହା ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ; ସ୍ତୁତି ଦିଗକୁ ଦିଶାମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସନ୍ତି। ମୁଁ ଘର୍ମ—ଉଷ୍ଣ ଅର୍ପଣ—କୁ ମଧୁର କରେ; ସହାୟତାମାନେ ତାହା ପ୍ରତି ଗତି କରନ୍ତି। ଏବଂ ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ଊର୍ଜା ନିଜେ ତୁମ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରେ।
Mantra 3
सं यन्मिथः पस्पृधानासो अग्मत शुभे मखा अमिता जायवो रणे । युवोरह प्रवणे चेकिते रथो यदश्विना वहथः सूरिमा वरम् ॥
ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନେ ପରସ୍ପର ସ୍ପର୍ଧା କରି, ଶୁଭ ମଖା—ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଯୋଗିତା—ରେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଅମିତ ଶକ୍ତିମାନେ ରଣରେ ବିଜୟ ଚାହାନ୍ତି; ସେତେବେଳେ ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ଢାଳ ଉପରେ ତୁମ ରଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବୀରକୁ ବର—ପସନ୍ଦିତ ବରଦାନ—ପ୍ରତି ବହନ କର।
Mantra 4
युवं भुज्युं भुरमाणं विभिर्गतं स्वयुक्तिभिर्निवहन्ता पितृभ्य आ । यासिष्टं वर्तिर्वृषणा विजेन्यं दिवोदासाय महि चेति वामवः ॥
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଭୁଜ୍ୟୁକୁ—ତରଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଛିଟକାଯାଇ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ଲହରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହାରାଇଥିବା—ନିଜେ ଯୋଗାଯୋଗିତ ଶକ୍ତିମାନେ ସହ ବହନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପୁନଃ ଆଣିଲ। ହେ ବୃଷଣଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ବିଜୟୀ ପଥରେ ଯାତ୍ରା କରିଛ; ଦିବୋଦାସ ପାଇଁ ତୁମ ମହା ଅବଃ—ସହାୟତା—ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
Mantra 5
युवोरश्विना वपुषे युवायुजं रथं वाणी येमतुरस्य शर्ध्यम् । आ वां पतित्वं सख्याय जग्मुषी योषावृणीत जेन्या युवां पती ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମ ଦୀପ୍ତ ରୂପ ପାଇଁ ବାଣୀ ଯୌବନ-ଯୁକ୍ତ, ତୁମ ଗଣର ରଥକୁ ଯୋଗାଇଲା। ସଖ୍ୟ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ତୁମ ପତିତ୍ୱକୁ ବରିଲା—ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ବାଛିଲା।
Mantra 6
युवं रेभं परिषूतेरुरुष्यथो हिमेन घर्मं परितप्तमत्रये । युवं शयोरवसं पिप्यथुर्गवि प्र दीर्घेण वन्दनस्तार्यायुषा ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ରେଭକୁ ଘେରି ଧରୁଥିବା ଚାପମୟ ବନ୍ଧନରୁ ରକ୍ଷା କର; ଏବଂ ଅତ୍ରି ପାଇଁ ଅତିତପ୍ତ ଘର୍ମକୁ ହିମଦ୍ୱାରା ଶମାଅ। ତୁମେ ଶୟୁର ରକ୍ଷାକାରୀ ସହାୟତାକୁ ପୁଷ୍ଟ କରି ବଢ଼ାଅ; ଏବଂ ଗବି—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋକ୍ଷେତ୍ରରେ—ବନ୍ଦନକୁ ଦୀର୍ଘାୟୁଷ୍ୟ ଦିଗକୁ ପାର କରାଅ।
Mantra 7
युवं वन्दनं निॠतं जरण्यया रथं न दस्रा करणा समिन्वथः । क्षेत्रादा विप्रं जनथो विपन्यया प्र वामत्र विधते दंसना भुवत् ॥
ହେ ଦସ୍ରା ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ବନ୍ଦନକୁ ନିଋତିର ଲୋକରୁ ମୁକ୍ତ କର—ଯେପରି କାରିଗର ଗତି ପାଇଁ ରଥକୁ ପୁନଃସଜ୍ଜ କରନ୍ତି। ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ବିପ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଉ। ଯେ ଉପାସକ (ବିଧତେ) ଅନ୍ତରେ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଶ୍ରମ କରେ, ତାହା ପାଇଁ ଏଠାରେ ତୁମ ଦଂସନା—କୌଶଳକୃତ୍ୟ—ପ୍ରକଟ ହେଉ।
Mantra 8
अगच्छतं कृपमाणं परावति पितुः स्वस्य त्यजसा निबाधितम् । स्वर्वतीरित ऊतीर्युवोरह चित्रा अभीके अभवन्नभिष्टयः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ପରାବତି (ଦୂର ଦେଶ)ରେ ସହାୟତା ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଥିବା ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖକୁ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଗଲା; ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ତ୍ୟଜସ୍ (ପ୍ରବଳ ତେଜ) ଦ୍ୱାରା ନିବାଧିତ ହୋଇ ଦବାଯାଇଥିଲା। ଏବଂ ସତ୍ୟକୁହିଲେ, ସ୍ୱର୍ବତୀ (ସ୍ୱର-ଲୋକର ଆଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ) ତୁମ ଊତିମାନେ ସେଠାରେ ନିକଟେଇ ଚିତ୍ର (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ) ଭାବେ ଫଳଦାୟକ ହେଲେ—ଅଭୀକେ (ସମୀପେ) ଅଭିଷ୍ଟୟଃ (ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି) ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
Mantra 9
उत स्या वां मधुमन्मक्षिकारपन्मदे सोमस्यौशिजो हुवन्यति । युवं दधीचो मन आ विवासथोऽथा शिरः प्रति वामश्व्यं वदत् ॥
ଏବଂ ତୁମର ସେ ମଧୁମାନ୍ ମକ୍ଷିକାର (ମଧୁବାହକ ଭ୍ରମର/ମହୁମାଛି) ସୋମର ମଦରେ ଗୁଞ୍ଜନ କରି ଆସେ; ଉଶିଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ତୁମକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଦଧୀଚିଙ୍କ ମନକୁ ଦୀପ୍ତ ସ୍ୱାଗତରେ ଆଣିଲ; ତାପରେ ଅଶ୍ୱ୍ୟଂ ଶିରଃ (ଘୋଡ଼ା-ମୁଣ୍ଡ) ତୁମକୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲା—ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରି।
Mantra 10
युवं पेदवे पुरुवारमश्विना स्पृधां श्वेतं तरुतारं दुवस्यथः । शर्यैरभिद्युं पृतनासु दुष्टरं चर्कृत्यमिन्द्रमिव चर्षणीसहम् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପେଦୁଙ୍କୁ ପୁରୁବାର (ବହୁଦାନୀ) ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦିଅ—ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ପୃଧା (ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା)କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ତରୁତାର (ଅତିବିଜୟୀ) ଅଟେ। ଶର୍ୟୈଃ (ଶସ୍ତ୍ର)ରେ ଦୀପ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍ଟର (ଦୁର୍ଗମ), ଦୃଢ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଚର୍ଷଣୀସହ (ମାନବ ସମୂହକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
The Aśvins are the youthful twin gods who arrive at dawn in a swift chariot. In the Rig Veda they are famed for healing, rescuing those in danger, and granting long life and safe passage.
The hymn asks the Aśvins to come to the offering, protect the worshipper, widen the paths (remove obstacles), and grant vitality and longevity—supported by examples of their past rescues.
Pedu and Śveta represent the Aśvins’ gift of conquering power. The ‘white’ (luminous) steed symbolizes a force that overcomes rivalries and hardships, turning divine help into practical victory.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.