HomeRig VedaMandala 1Sukta 119Mantra 10
Previous Mantra

Mantra 10

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional)
Devata: Aśvinau
Chandas: Triṣṭubh

युवं पेदवे पुरुवारमश्विना स्पृधां श्वेतं तरुतारं दुवस्यथः । शर्यैरभिद्युं पृतनासु दुष्टरं चर्कृत्यमिन्द्रमिव चर्षणीसहम् ॥

यु॒वं पे॒दवे॑ पुरु॒वार॑मश्विना स्पृ॒धां श्वे॒तं त॑रु॒तारं॑ दुवस्यथः । शर्यै॑र॒भिद्युं॒ पृत॑नासु दु॒ष्टरं॑ च॒र्कृत्य॒मिन्द्र॑मिव चर्षणी॒सह॑म् ॥

yuváṃ pédave puru-vā́ram aśvinā spṛdhā́ṃ śvetáṃ tarutā́raṃ duvasyathaḥ | śáryair abhí-dyuṃ pṛ́tanāsu duṣṭáraṃ carkṛ́tyam índram iva carṣaṇī-sáham ||

ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପେଦୁଙ୍କୁ ପୁରୁବାର (ବହୁଦାନୀ) ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦିଅ—ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ, ଯିଏ ସ୍ପୃଧା (ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା)କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ତରୁତାର (ଅତିବିଜୟୀ) ଅଟେ। ଶର୍ୟୈଃ (ଶସ୍ତ୍ର)ରେ ଦୀପ୍ତ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଷ୍ଟର (ଦୁର୍ଗମ), ଦୃଢ କର୍ମ କରୁଥିବା, ଚର୍ଷଣୀସହ (ମାନବ ସମୂହକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।

यु॒वम् । पे॒दवे॑ । पु॒रु॒ऽवार॑म् । अ॒श्वि॒ना॒ । स्पृ॒धाम् । श्वे॒तम् । त॒रु॒तार॑म् । दु॒व॒स्य॒थः॒ । शर्यैः॑ । अ॒भिऽद्यु॑म् । पृत॑नासु । दु॒स्तर॑म् । च॒र्कृत्य॑म् । इन्द्र॑म्ऽइव । च॒र्ष॒णि॒ऽसह॑म् ॥युवम् । पेदवे । पुरुवारम् । अश्विना । स्पृधाम् । श्वेतम् । तरुतारम् । दुवस्यथः । शर्यैः । अभिद्युम् । पृतनासु । दुस्तरम् । चर्कृत्यम् । इन्द्रम्इव । चर्षणिसहम् ॥yuvam | pedave | puru-vāram | aśvinā | spṛdhām | śvetam | tarutāram | duvasyathaḥ | śaryaiḥ | abhi-dyum | pṛtanāsu | dustaram | carkṛtyam | indram-iva | carṣaṇ i-saham

युवाम्you two
युवाम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पेदवेto Pedu
पेदवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (Proper name)
Rootपेदु (प्रातिपदिक; नाम)
पुरुवारम्much-desired / very choice
पुरुवारम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपुरुवार (प्रातिपदिक; विशेषण)
अश्विनौO Aśvins (you two)
अश्विनौ:
कर्तृ
TypeNoun (Deity name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
स्पृधाम्rivalry; contest; hostile challenge
स्पृधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्पृध् (स्त्री. प्रातिपदिक)
श्वेतम्white
श्वेतम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootश्वेत (प्रातिपदिक; विशेषण)
त॒रुतारम्more overcoming; very victorious
त॒रुतारम्:
कर्म
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootतॄ (धातु) → तरुतार (कृदन्त-प्रातिपदिक; तुलनात्मक/अतिशयार्थक)
दुवस्यथःyou two serve / honor / bestow service
दुवस्यथः:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुवस्/दुवस्य (धातु; ‘to serve, honor’)
शर्यैःwith missiles / with arrows
शर्यैः:
करण
TypeNoun
Rootशर्य (प्रातिपदिक; ‘weapon/arrow’ sense in Vedic)
अभिद्युम्radiant; shining forth
अभिद्युम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootअभि + द्युत्/द्युम्न (प्रातिपदिक; ‘splendor, brilliance’)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृतना (स्त्री. प्रातिपदिक)
दुष्टरम्hard to overcome
दुष्टरम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootदु: + स्तॄ/स्तर (प्रातिपदिक; ‘hard to overcome’)
चर्कृत्यम्mighty in deeds; vigorously acting
चर्कृत्यम्:
कर्म
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootकृ (धातु) → चर्कृत्य (कृदन्त; intensive/reduplicated formation, ‘well-made/active-doer’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun (Deity name)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
चर्षणीसहम्conqueror of peoples; overpowering men
चर्षणीसहम्:
कर्म
TypeAdjective (Compound)
Rootचर्षणी (प्रातिपदिक ‘men/peoples’) + सह (प्रातिपदिक ‘conquering/withstanding’)