
Sukta 1.118
Kutsa Āṅgirasa (traditional for this hymn cluster)
Aśvinau
Triṣṭubh (common for RV 1.118)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଉଷା (ପ୍ରଭାତ) ସମୟରେ ଅଶ୍ୱିନୌଙ୍କୁ ତତ୍କାଳ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ତାଙ୍କର ଶୀଘ୍ର, ଶ୍ୟେନ-ସଦୃଶ ରଥ ନେଇ ଆସି ସାହାଯ୍ୟ, ଚିକିତ୍ସା ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ପାରାପାର ଦେବାକୁ। ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦ୍ଧାର ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ପୀଡିତଙ୍କୁ ଉଠାଇବା, ବିପଦରେ ପଡ଼ିଥିବାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା, ଏବଂ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃନବୀନ କରିବା—ଯେପରି ଯଜମାନ ଦୈନିକ ଉଷାଗମନରେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉ।
Mantra 1
आ वां रथो अश्विना श्येनपत्वा सुमृळीकः स्ववाँ यात्वर्वाङ् । यो मर्त्यस्य मनसो जवीयान्त्रिवन्धुरो वृषणा वातरंहाः ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଶ୍ୟେନ (ବାଜ)ର ଉଡାଣ ପରି ଉଡି ତୁମ ରଥ ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁ—ସୁମୃଳୀକ, ମଙ୍ଗଳକର, ସ୍ୱବାନ୍ (ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରକାଶମାନ)। ଯେ ମର୍ତ୍ୟର ମନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ବେଗବାନ; ତ୍ରିବନ୍ଧୁର (ତିନି ଆଧାରବିଶିଷ୍ଟ); ହେ ବୃଷଣା (ବୀର୍ୟବାନ) ଦେବଦ୍ୱୟ, ପବନର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଏଠାରେ ଅର୍ବାକ୍ (ଆମ ଦିଗକୁ) ପହଞ୍ଚୁ।
Mantra 2
त्रिवन्धुरेण त्रिवृता रथेन त्रिचक्रेण सुवृता यातमर्वाक् । पिन्वतं गा जिन्वतमर्वतो नो वर्धयतमश्विना वीरमस्मे ॥
ତ୍ରିବନ୍ଧୁର, ତ୍ରିବୃତ (ତ୍ରିଗୁଣ-ବ୍ୟବସ୍ଥିତ) ରଥଦ୍ୱାରା, ତ୍ରିଚକ୍ର (ତିନି ଚକ୍ରବିଶିଷ୍ଟ) ସୁବୃତ (ସୁସ୍ଥିର ଭାବେ ଘୁରୁଥିବା) ରଥଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଅର୍ବାକ୍ (ଆମ ଦିଗକୁ) ଆସ। ଆମ ଗା (କିରଣ/ଜ୍ଞାନପ୍ରଭା)କୁ ପିନ୍ୱତଂ (ବଢ଼ାଅ), ଆମ ଅର୍ବତଃ (ଚଳନଶକ୍ତି/ଅଶ୍ୱ)କୁ ଜିନ୍ୱତଂ (ଉତ୍ସାହିତ କର), ଏବଂ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବୀରଂ (ଅନ୍ତର୍ବୀରଶକ୍ତି) ବର୍ଧୟତଂ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ।
Mantra 3
प्रवद्यामना सुवृता रथेन दस्राविमं शृणुतं श्लोकमद्रेः । किमङ्ग वां प्रत्यवर्तिं गमिष्ठाहुर्विप्रासो अश्विना पुराजाः ॥
ପ୍ରବଦ୍ୟା (ଆଗୁଆ ପଥରେ) ଗତି କରି, ସୁବୃତ ରଥରେ, ହେ ଦସ୍ରା (ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମୀ) ଦେବଦ୍ୱୟ, ଅଦ୍ରେ (ପାଷାଣସଦୃଶ ଦୃଢତା/ସ୍ଥିରତା)ରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ଶୁଣ। ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ପୁରାଜାଃ (ପ୍ରାଚୀନ) ବିପ୍ରମାନେ କହନ୍ତି: ‘ପ୍ରତ୍ୟବର୍ତ୍ତିଂ (ପ୍ରତିସାଦରେ ପୁନଃ ଫେରିଆସିବାରେ) ତୁମେ କାହିଁକି ସର୍ବାଧିକ ବେଗବାନ?’
Mantra 4
आ वां श्येनासो अश्विना वहन्तु रथे युक्तास आशवः पतंगाः । ये अप्तुरो दिव्यासो न गृध्रा अभि प्रयो नासत्या वहन्ति ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ରଥରେ ଯୁକ୍ତ ଅତିଶୀଘ୍ର ଶ୍ୟେନ-ପକ୍ଷୀମାନେ—ପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପରି—ତୁମମାନଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ବହନ କରୁନ୍ତୁ; ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ଆକାଶୀୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପରି। ଯେମାନେ ଅକ୍ଳାନ୍ତ ଗତିଶୀଳ, ଗୃଧ୍ରମାନଙ୍କ ପରି, ହେ ନାସତ୍ୟଦ୍ୱୟ, ଅର୍ପଣ-ପ୍ରେରଣାକୁ ତୁମ ପ୍ରତି ବହି ଆଣନ୍ତି।
Mantra 5
आ वां रथं युवतिस्तिष्ठदत्र जुष्ट्वी नरा दुहिता सूर्यस्य । परि वामश्वा वपुषः पतंगा वयो वहन्त्वरुषा अभीके ॥
ଏଠାରେ, ହେ ନରଦ୍ୱୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୁହିତା ଯୁବତୀ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ବରି, ତୁମ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଏ। ତୁମ ଚାରିପାଖରେ, ହେ ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣଦ୍ୱୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚିରାଯୁକ୍ତ ଅଶ୍ୱମାନେ—ନିକଟ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ—ପ୍ରାଣବାୟୁ ଓ ଗତିକୁ ବହନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 6
उद्वन्दनमैरतं दंसनाभिरुद्रेभं दस्रा वृषणा शचीभिः । निष्टौग्र्यं पारयथः समुद्रात्पुनश्च्यवानं चक्रथुर्युवानम् ॥
ହେ ଦସ୍ରା ବୃଷଣଦ୍ୱୟ, ଦଂସନା-ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୁମେ ବନ୍ଦନାକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲ; ଶଚୀ-ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ହେ ଅଦ୍ଭୁତ ବଳବାନଦ୍ୱୟ, ରେଭକୁ ଉପରେ ଉଠାଇଲ। ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରୁ ତୁମେ ତୌଗ୍ର୍ୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇଲ, ଏବଂ ଚ୍ୟବାନକୁ ପୁନଃ ଯୁବା କରିଦେଲ।
Mantra 7
युवमत्रयेऽवनीताय तप्तमूर्जमोमानमश्विनावधत्तम् । युवं कण्वायापिरिप्ताय चक्षुः प्रत्यधत्तं सुष्टुतिं जुजुषाणा ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ଦୁହେଁ ନିମ୍ନକୁ ପତିତ ଅତ୍ରିଙ୍କ ପାଇଁ ତପ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ପୋଷକ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସ୍ଥାପନ କଲ। ଏବଂ ତୁମେ ଦୁହେଁ ଅକ୍ଷତ ଓ ଅହତ କଣ୍ୱଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲ; ସୁସଂଗଠିତ ସ୍ତୁତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା।
Mantra 8
युवं धेनुं शयवे नाधितायापिन्वतमश्विना पूर्व्याय । अमुञ्चतं वर्तिकामंहसो निः प्रति जङ्घां विश्पलाया अधत्तम् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ପୁରାତନ ପଥରେ ଦୁଃଖିତ ଶୟୁଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁହେଁ ଦୋହନ ଗାଈକୁ ତାହାର ପ୍ରବାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲ। ତୁମେ ବର୍ତ୍ତିକାକୁ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ କଲ; ଏବଂ ବିଶ୍ପଲାଙ୍କୁ ପାଦ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରି—ଗତିଶକ୍ତି ଫେରାଇଦେଲ।
Mantra 9
युवं श्वेतं पेदव इन्द्रजूतमहिहनमश्विनादत्तमश्वम् । जोहूत्रमर्यो अभिभूतिमुग्रं सहस्रसां वृषणं वीड्वङ्गम् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ତୁମେ ଦୁହେଁ ପେଦୁଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱ ଦେଲ—ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରେରିତ, ଅହିହନ, ସର୍ପବଳର ସଂହାରକ। ସେ ପ୍ରବଳ, ଅଭିଭାବୀ, ଉଗ୍ର; ସହସ୍ରବିଜୟୀ, ବୀର୍ୟବାନ, ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ—ଯାତ୍ରାର ଆହ୍ୱାନ ବହନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
Mantra 10
ता वां नरा स्ववसे सुजाता हवामहे अश्विना नाधमानाः । आ न उप वसुमता रथेन गिरो जुषाणा सुविताय यातम् ॥
ହେ ନରା ଅଶ୍ୱିନୌ, ସ୍ୱଶକ୍ତି ପାଇଁ ସୁଜାତ ତୁମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ—ଆବଶ୍ୟକତାରେ ପୀଡ଼ିତ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ବସୁମତା ରଥରେ ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟେ ଆସ; ଆମ ଗିରଃ (ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ)ରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ସୁବିତାୟ—ଶୁଭ ଗତି ଓ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ—ଆସ।
Mantra 11
आ श्येनस्य जवसा नूतनेनास्मे यातं नासत्या सजोषाः । हवे हि वामश्विना रातहव्यः शश्वत्तमाया उषसो व्युष्टौ ॥
ହେ ନାସତ୍ୟୌ, ଶ୍ୟେନର ନୂତନ ବେଗ ସହ, ସଜୋଷା—ଏକମତ ହୋଇ—ଆମ ପାଖକୁ ଆସ। କାରଣ ହବ୍ୟ ଦାତା (ରାତହବ୍ୟ) ତୁମକୁ, ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଉଷସର ଶାଶ୍ୱତ-ନବ ଉଦୟ—ବ୍ୟୁଷ୍ଟୌ—ବେଳେ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
The Aśvins are twin Vedic deities who arrive at dawn in a swift chariot. They are especially known as healers and rescuers who quickly help people in danger or distress.
These names recall famous stories where the Aśvins saved or restored devotees—lifting someone up, bringing someone safely from the sea, or making an old person young again. The hymn uses these examples to show their power is dependable.
It is best suited to dawn, when the Aśvins are believed to arrive with Uṣas (Dawn). It can be used in morning rites to seek protection, healing, safe travel, and renewed vitality.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.