Adhyaya 10
SvayambhuvaManvantaraCreation95 Shlokas

Adhyaya 10: Jaimini’s Questions on Birth, Death, Karma, and the Embodied Journey

गर्भोत्पत्ति-मरणोत्तरगति-कर्मफलवर्णन (Garbhotpatti–Maraṇottaragati–Karmaphalavarṇana)

Svayambhuva Manvantara

အဓ್ಯಾಯ ၁၀ တွင် ဇိုင်မိနီသည် မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ ကမ္မနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိ သတ္တဝါ၏ ခရီးစဉ်အကြောင်း မေးခွန်းများ ထုတ်ပြန်သည်။ သတ္တဝါသည် မိခင်ဝမ်းထဲသို့ မည်သို့ဝင်ရောက်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာဖွဲ့စည်းလာသည်၊ မွေးဖွားရာတွင် ခံစားရသော ဒုက္ခနှင့် သေပြီးနောက် သွားရာလမ်းကို စူးစမ်းသည်။ ကမ္မဖလ၊ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ရေးအလင်းရောင်ကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။

Divine Beings

यम (Yama / Dharmarāja)यमदूत (Yamadūtas)

Celestial Realms

धर्मराजपुर (Dharmarājapura)रौरव नरक (Raurava Naraka)नरक (Narakas)पुण्यगति / स्वर्गगति (Puṇyagati / Svargagati)

Key Content Points

Jaimini’s inquiry: detailed questions on conception, fetal growth, birth, death, and how sukṛta/duṣkṛta yield experiential results after death.Frame-within-frame instruction: the birds narrate Sumati’s prior spiritual attainment, fall through pramāda, and recovery of memory as the basis for authoritative teaching.Eschatological mechanics: udāna-driven departure, Yama’s messengers, the twelve-day liminal period, effects of śrāddha offerings, naraka punishments (e.g., Raurava), and karmic rebirth trajectories including animal and human varṇa/low-status births and possible re-ascent.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 10Jaimini questions birth and deathGarbhotpatti in Markandeya PuranaYama Yamadutas Markandeya PuranaRaurava Naraka descriptionKarma rebirth preta twelve daysJatismara Sumati Markandeya Purana

Shlokas in Adhyaya 10

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे … नाम नवमोऽध्यायः । दशमोऽध्यायः । जैमिनिरुवाच— संशयं द्विजशार्दूलाः प्रब्रूत मम पृच्छतः । आविर्भावतिरोभावौ भूतानां यत्र संस्थितौ ॥

ဤသို့ဖြင့် «သရီ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ» အတွင်း အာဍိနှင့် ဘကာ တိုက်ပွဲကို ဖော်ပြသော နဝမအခန်းသည် အဆုံးသတ်၏။ ယခု ဒသမအခန်း စတင်၏။ ဇိုင်မိနိက ပြောသည်— «ဒွိဇတို့အနက် ကျားကဲ့သို့ ရဲရင့်သူတို့၊ ကျွန်ုပ်မေးမြန်းသည့် သံသယကို ဖြေရှင်းပေးကြပါ။ သတ္တဝါတို့၏ ပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် ပျောက်ကွယ်ခြင်း (ပေါ်လွင်ခြင်းနှင့် လျောကွယ်ခြင်း) သည် မည်သည့် အခြေခံ၌ တည်နေသနည်း?»

Verse 2

कथं सञ्जायते जन्तुः कथं वा सविवर्धते । कथं वोदरमध्यस्थस्तिष्ठत्यङ्गनिपीडितः ॥

သတ္တဝါတစ်ပါးသည် မည်သို့ သန္ဓေတည်လာသနည်း၊ မည်သို့ ကြီးထွားလာသနည်း။ ထို့ပြင် မိခင်၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် မိမိ၏ ကန့်သတ်မှုကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရလျက် သန္ဓေဗိုက်အလယ်၌ မည်သို့ နေထိုင်ရသနည်း။

Verse 3

निष्क्रान्तिमुदरात् प्राप्य कथं वा वृद्धिमृच्छति । उत्क्रान्तिकाले च कथञ्चिद्भावेन वियुज्यते ॥

သန္ဓေဗိုက်မှ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် မည်သို့ ကြီးထွားတိုးတက်သနည်း။ ထို့ပြင် ထွက်ခွာချိန် (သေဆုံးချိန်) တွင် မည်သည့် အခြေအနေမျိုးကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာမှ ခွဲကွာသွားသနည်း။

Verse 4

कृत्स्नो मृतस्तथाश्नाति उभे सुकृतदुष्कृते । कथं ते च तथा तस्य फलं सम्पादयन्त्युत ॥

လုံးဝ သေဆုံးသော်လည်း ထိုသူသည် ပုဏ္ဏနှင့် အပုဏ္ဏ—နှစ်မျိုးလုံးကို ‘စားသုံး’ (အတွေ့အကြုံခံစား) နေသေးသည်။ ထိုကမ္မတို့သည် ထိုသူအတွက် အကျိုးရလဒ်ကို မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်စေသနည်း။

Verse 5

कथं न जीर्यते तत्र पिण्डीकृत इवाशये । स्त्रीकोष्ठे यत्र जीर्यन्ते भुक्तानि सुगुरूण्यपि । भक्ष्याणि यत्र नो जन्तुर्जीर्यते कथमल्पकः ॥

အဘယ်ကြောင့် ထိုနေရာ၌—အိုးအတွင်းရှိ အလုံးတစ်လုံးကဲ့သို့ (သန္ဓေဗိုက်အတွင်း) မချေဖျက်မခံရသနည်း။ မိန်းမ၏ ဝမ်းဗိုက်တွင် စားသုံးသော အလေးအနက် အစာများတောင် ချေဖျက်နိုင်သော်လည်း၊ သေးငယ်၍ စားလို့ရသကဲ့သို့ ထင်ရသော သန္ဓေကလေးသည် ထိုနေရာ၌ မချေဖျက်မခံရခြင်းမှာ အဘယ်ကြောင့်နည်း။

Verse 6

एतन्मे ब्रूत सकलं सन्देहोक्तिविवर्जितम् । तदेतत् परमं गुह्यं यत्र मुह्यन्ति जन्तवः ॥

သံသယကျန်စေသော စကားမပါဘဲ ဤအရာအားလုံးကို ပြည့်စုံစွာ ငါ့အား ပြောကြားပါ။ ဤသည်မှာ အမြင့်မြတ်ဆုံး လျှို့ဝှက်ချက်ဖြစ်၍ ဤနေရာ၌ သတ္တဝါတို့ မောဟဖြစ်ကြသည်။

Verse 7

पक्षिण ऊचुः प्रश्नभारोऽयमतुलस्त्वयास्मासु निवेशितः । दुर्भाव्यः सर्वभूतानां भावाभावसमाश्रितः ॥

ငှက်တို့က ပြောကြသည်—“မတူညီမရှိသော မေးခွန်းတို့၏ အလေးချိန်ကို သင်သည် ငါတို့အပေါ် တင်ထားသည်။ ၎င်းသည် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် စိတ်ကူးဖော်ရန် ခက်ခဲသည်၊ အကြောင်းမှာ ရှိခြင်းနှင့် မရှိခြင်း၏ အာရုံလျှို့ဝှက်မှုအပေါ် မူတည်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။”

Verse 8

तं शृणुष्व महाभाग यथा प्राह पितुः पुरा । पुत्रः परमधर्मात्मा सुमतिर्नाम नामतः ॥

ကံကောင်းသူရေ၊ နားထောင်ပါ—အတိတ်ကာလရှည်လျားစွာက သားတစ်ဦးက ဖခင်အား ပြောခဲ့သကဲ့သို့။ သူသည် သဘာဝအားဖြင့် အလွန်တရားသမာဓိရှိသူဖြစ်၍ “စုမတိ” ဟု အမည်ရသည်။

Verse 9

ब्राह्मणो भार्गवः कश्चित् सुतमाह महामतिः । कृतोपनयनं शान्तं सुमतिं जडरूपिणम् ॥

ဘားဂဝ မျိုးရိုးမှ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦး—စိတ်ဓာတ်ကြီးမားသူ—သည် မိမိသား စုမတိအား ခေါ်ပြော하였다။ သူ၏ ဥပနယန (အဝတ်ကြိုး) အခမ်းအနား ပြီးစီးပြီး၊ တည်ငြိမ်သော်လည်း ဉာဏ်မထက်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 10

वेदानधीष्व सुमते यथानुक्रममादितः । गुरुशुश्रूषणे व्यग्रो भैक्षान्नकृतभोजनः ॥

(သူက ပြောသည်—) “စုမတိရေ၊ ဗေဒများကို အစမှစ၍ အစဉ်လိုက် သေချာစွာ လေ့လာပါ။ ဆရာအား ဝန်ဆောင်မှု၌ အာရုံစိုက်ပါ၊ ထုံးစံအတိုင်း ဆွမ်းခံ၍ ရသော အစာကိုသာ စားပါ။”

Verse 11

ततो गार्हस्थ्यमास्थाय चेष्ट्वा यज्ञाननुत्तमान् । इष्टमुत्पादयापत्यमाश्रयेथा वनं ततः ॥

ထို့နောက် ဂೃಹस्थအာရှ్రమသို့ ဝင်ရောက်ကာ အထူးမြတ်သော ယဇ္ဉများကို ဆောင်ရွက်၍ လိုအင်ဆန္ဒရှိသော သားသမီးကို မွေးဖွားပြီးနောက်၊ ထို့နောက် တောသို့ အားကိုးဝင်ရောက်၍ (ဝါနပရಸ್ಥအာရှ్రమ) ကို လက်ခံသင့်သည်။

Verse 12

वनस्थश्च ततो वत्स परिव्राड् निःपरिग्रहः । एवमाप्स्यसि तद्ब्रह्म यत्र गत्वा न शोचसि ॥

ထို့နောက် ချစ်သူရေ၊ တောထဲတွင် နေထိုင်ကာ ပစ္စည်းမဲ့သော လှည့်လည်သွားလာသည့် သံဃာတော်/သံယာသီ (ပရိဗ္ရာဇက) ဖြစ်လာလော့။ ထိုသို့ဖြင့် သင်သည် ထိုဗြဟ္မန်ကို ရောက်လိမ့်မည်၊ ထိုသို့ရောက်ပြီးနောက် မည်သည့်ဝမ်းနည်းမှုမျှ မရှိတော့။

Verse 13

पक्षिण ऊचुः इत्येवमुक्तो बहुशो जडत्वान्नाह किञ्चन । पितापि तं सुबहुशः प्राह प्रीत्या पुनः पुनः ॥

ငှက်တို့က ပြောကြသည်– ထိုသို့ အကြိမ်ကြိမ် သင်ကြားပေးခဲ့သော်လည်း သူ၏ မိုက်မဲသကဲ့သို့ ထင်ရခြင်းကြောင့် မည်သည့်စကားမျှ မပြောခဲ့။ သူ၏ဖခင်တောင်မှ ချစ်ခင်ကြင်နာမှုကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် ထပ်မံပြောဆိုခဲ့သည်။

Verse 14

इति पित्रा सुतस्नेहात् प्रलोभि मधुराक्षरम् । स चोद्यमानो बहुशः प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥

ထို့ကြောင့် ဖခင်သည် သားကို ချစ်မြတ်နိုးသဖြင့် ချိုမြိန်၍ ဆွဲဆောင်သော စကားများဖြင့် ပြောဆိုခဲ့သည်။ သူလည်း အကြိမ်ကြိမ် တိုက်တွန်းခံရပြီးနောက် ပြုံးကာ ထို့နောက် ဤသို့ ပြော하였다။

Verse 15

तातैतद्बहुशोऽभ्यस्तं यत् त्वयाद्योपदिश्यते । तथैवान्यानि शास्त्राणि शिल्पानि विविधानि च ॥

အဖေ၊ ယနေ့ အဖေ သင်ပေးသော ဤသင်ခန်းစာကို ကျွန်တော်သည် အကြိမ်ကြိမ် လေ့ကျင့် (နှင့် ကြားနာ) ခဲ့ပြီးသားပါ။ ထို့အတူ အခြားသော သာස්တရများနှင့် အနုပညာမျိုးစုံကိုလည်း ထိုနည်းတူပင် သိရှိခဲ့ပါသည်။

Verse 16

जन्मनामयुतं साग्रं मम स्मृतिपथं गतम् । निर्वेदाः परितोषाश्च क्षयवृद्ध्युदये गताः ॥

ဘဝပေါင်း တစ်သောင်းကျော်သည် ကျွန်ုပ်၏ မှတ်ဉာဏ်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ပျက်စီးခြင်း၊ တိုးပွားခြင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့မှတဆင့် ငြီးငွေ့ခြင်းနှင့် ကျေနပ်မှုတို့သည် အဖန်ဖန် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။

Verse 17

शत्रुमित्रकलत्राणां वियोगाः सङ्गमास्तथा । मातरो विविधा दृष्टाः पितरो विविधास्तथा ॥

ရန်သူများ၊ မိတ်ဆွေများနှင့် ဇနီးခင်ပွန်းတို့နှင့် ကွဲကွာခြင်း၊ ပြန်လည်ဆုံတွေ့ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ မိခင်အမျိုးမျိုးကို တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး ဖခင်အမျိုးမျိုးကိုလည်း တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။

Verse 18

अनुभूतानि सौख्यानि दुःखानि च सहस्रशः । बान्धवा बहवः प्राप्ताः पितरश्च पृथग्विधाः ॥

ဝမ်းသာခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်းတို့ကို ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ဆွေမျိုးများစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး အမျိုးမျိုးသော ဖခင်များကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။

Verse 19

विण्मूत्रपिच्छिले स्त्रीणां तथा कोष्ठे मयोषितम् । पीडाश्च सुभृशं प्राप्ता रोगाणां च सहस्रशः ॥

အမျိုးသမီးများတွင် (ခန္ဓာကိုယ်သည်) မစင်နှင့် ဆီးတို့ဖြင့် ပေကျံနေ၏။ ထို့အတူ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ အသားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော 'အမျိုးသမီး' တစ်ဦးရှိ၏။ ကြီးမားသော နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများကို ခံရပ်ခဲ့ရပြီး ရောဂါပေါင်း ထောင်ချီရှိခဲ့သည်။

Verse 20

गर्भदुःखान्यनेकानि बालत्वे यौवने तथा । वृद्धतायां तथाप्तानि तानि सर्वाणि संस्मरे ॥

ဝမ်းတွင်း၌ ဆင်းရဲဒုက္ခများစွာ၊ ထို့အတူ ကလေးဘဝနှင့် လူငယ်ဘဝ၊ အိုမင်းမစွမ်းချိန်တွင် ရောက်ရှိလာသော ဒုက္ခများ၊ ဤအရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ်မှတ်မိပါသည်။

Verse 21

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणाञ्चापि योनिषु । पुनश्च पशुकीटानां मृगाणामथ पक्षिणाम् ॥

ငါသည် ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ရှူဒြ အမျိုးအစားတို့၏ မိခင်ဝမ်း၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထို့ပြင် တိရစ္ဆာန်၊ ပိုးမွှား၊ တောတိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ သမင်နှင့် ငှက်တို့အဖြစ်လည်း မွေးဖွားခဲ့သည်။

Verse 22

तथैव राजभृत्यानां राज्ञाञ्चाहवशालिनाम् । समुत्पन्नोऽस्मि गेहेषु तथैव तव वेश्मनि ॥

ထိုနည်းတူ ငါသည် ရာဇဝန်ထမ်းများ၏ အိမ်များနှင့် စစ်တပ်ပိုင်ဆိုင်သော ဘုရင်တို့၏ အိမ်တော်များ၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထိုနည်းတူပင် သင်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်အိမ်ထောင်၌လည်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။

Verse 23

भृत्यतां दासतां चैव गतोऽस्मि बहुशो नृणाम् । स्वामित्वमीश्वरत्वं च दरिद्रत्वं तथा गतः ॥

အကြိမ်များစွာ ငါသည် လူတို့အကြား အလုပ်သမားနှင့် ကျွန်အဖြစ်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနည်းတူပင် အုပ်စိုးမှုနှင့် သခင်အာဏာကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်—ထို့ပြင် ဆင်းရဲခက်ခဲမှုကိုလည်း ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။

Verse 24

हतं मया हतश्चान्यैर्हतं मे घातितं तथा । दत्तं ममाऽन्यैरन्येभ्यो मया दत्तमनेकशः ॥

ငါသည် သတ်ခဲ့ဖူးပြီး၊ အခြားသူတို့ကလည်း ငါကို သတ်ခဲ့ဖူးသည်; ထို့ပြင် ငါသည် အခြားသူတို့ကို သတ်စေခဲ့ဖူးသည်။ ငါ၏ ပိုင်ဆိုင်ရာကို အခြားသူတို့က အခြားသူတို့ထံ ပေးအပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ငါလည်း အကြိမ်များစွာ ပေးကမ်းခဲ့သည်။

Verse 25

पितृमातृसुहृद्भ्रातृकलत्रादिकृतेन च । तुष्टोऽसकृत् तथा दैन्यमश्रुधौताऽननो गतः ॥

အဖေ၊ အမေ၊ မိတ်ဆွေများ၊ ညီအစ်ကိုများ၊ ဇနီးနှင့် အစရှိသူတို့ကြောင့် ငါသည် မကြာခဏ ပျော်ရွှင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနည်းတူပင် ငါသည် ဒုက္ခဆင်းရဲသို့လည်း ကျရောက်ကာ မျက်နှာကို မျက်ရည်ဖြင့် ဆေးကြောသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။

Verse 26

एवं संसारचक्रेऽस्मिन् भ्रमता तात सङ्कटे । ज्ञानमेतन्मया प्राप्तं मोक्षसम्प्राप्तिकारकम् ॥

အချစ်တော်ရေ၊ အန္တရာယ်ပြည့်နှက်သော သံသရာ၏ လှည့်ကွင်းအတွင်း လှည့်လည်နေစဉ်၌ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ရရှိစေသော ဤပညာကို ငါ ရရှိခဲ့၏။

Verse 27

विज्ञाते यत्र सर्वोऽयमृग्यजुः सामसंज्ञितः । क्रियाकलापो विगुणो न सम्यक् प्रतिभाति मे ॥

ထိုသစ္စာတရားကို သိမြင်ရာနေရာ၌—၎င်းကြောင့် Ṛg၊ Yajus၊ Sāman ဟုခေါ်သော ဝေဒပူဇာကမ္မ အစုအဝေးတစ်ခုလုံးကို နားလည်နိုင်ရာ၌—ထိုပူဇာကမ္မစနစ်သည် အဆုံးစွန်သော ကုသိုလ်မရှိသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး ပြည့်စုံလုံလောက်သည်ဟု မမြင်ရ။

Verse 28

तस्मादुत्पन्नबोधस्य वेदैः किं मे प्रयोजनम् । गुरुविज्ञानतृप्तस्य निरीहस्य सदात्मनः ॥

ထို့ကြောင့် ငါ့အတွက်—နိုးကြားမှု ပေါ်ထွန်းလာသူအတွက်—ဝေဒများသည် ဘာအကျိုးရှိသနည်း။ ငါသည် ဆရာ၏ ပညာဖြင့် ကျေနပ်၍ ဆန္ဒကင်းပြီး စစ်မှန်သော အတ္တမန်၌ အမြဲတည်နေ၏။

Verse 29

षट् प्रकारक्रियादुःखसुखहर्षरसैश्च यत् । गुणैश्च वर्जितं ब्रह्म तत् प्राप्स्यामि परं पदम् ॥

ဂုဏ (guṇa) များကင်းစင်၍ ကမ္မ၏ ခြောက်မျိုးကွဲပြားမှုကိုလည်း ကျော်လွန်ကာ၊ ဒုက္ခ၊ သုခ၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အာရုံ ‘အရသာ’ များကိုလည်း ကျော်လွန်သော ထိုဗြဟ္မန်ကို ငါသည် အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေအဖြစ် ရောက်ရှိမည်။

Verse 30

रसहर्षभयोद्वेगक्रोधामर्षजरातुराम् । विज्ञातां स्वमृगग्राहिसंघपाशशताकुलाम् ॥

ဤကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဘဝကို ငါသည် အာရုံ ‘အရသာ’ များ၊ ပျော်ရွှင်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ ဒေါသ၊ မနာလိုမုန်းတီးမှုနှင့် အိုမင်းခြင်းတို့ကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်နေသည်ဟု နားလည်ခဲ့၏—သားကောင်ကို ဖမ်းဆီးသော မုဆိုးအဖွဲ့များက ပစ်ချထားသည့် ထောင်ချောက်ရာပေါင်းများစွာဖြင့် ပြည့်နှက်နေသကဲ့သို့။

Verse 31

तस्माद्यास्याम्यहं तात त्यक्त्वेमां दुःखसन्ततिम् । त्रयीधर्ममधर्माढ्यं किं पापफलसन्निभम् ॥

ထို့ကြောင့် အဖေချစ်ရေ၊ ငါသည် ဤဝမ်းနည်းမှုအဆက်ဆက်ကို စွန့်လွှတ်၍ ထွက်ခွာမည်။ ဝေဒသုံးပါးက ချီးမွမ်းသော လောကီဓမ္မသည် အဓမ္မဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ အပြစ်၏အကျိုးသီးနှင့် ဆင်တူလျှင် အကျိုးရှိသလော။

Verse 32

पक्षिण ऊचुः तस्य तद्वचनं श्रुत्वा हर्षविस्मयगद्गदम् । पिता प्राह महाभागः स्वसुतं हृष्टमानसः ॥

ငှက်တို့က ပြောကြသည်—သူ၏စကားကို ကြားသော် ရွှင်လန်းမှုနှင့် အံ့ဩမှုကြောင့် အသံတိတ်တိတ်ဖြစ်နေသော ကံကောင်းသည့်အဖေသည် စိတ်ပျော်ရွှင်၍ မိမိသားကို ပြောဆို하였다။

Verse 33

पितोवाच किमेतद्वदसे वत्स कुतस्ते ज्ञानसम्भवः । केन ते जडता पूर्वमिदानीञ्च प्रबुद्धता ॥

အဖေက ပြောသည်—ကလေးရေ၊ အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ ပြောသနည်း။ ဤပညာသည် သင့်အတွင်း ဘယ်ကနေ ပေါ်လာသနည်း။ အကြောင်းရင်းအဘယ်ကြောင့် ယခင်က မိုက်မဲမှုရှိပြီး ယခုတော့ နိုးကြားလာသနည်း။

Verse 34

किन्नु शापविकारोऽयं मुनिदेवकृतस्तव । यत्ते ज्ञानं तिरोभूतमाविर्भावमुपागतम् ॥

ဤသည်မှာ ရှင်တော် သို့မဟုတ် နတ်တစ်ပါးက ပြုသော ကျိန်စာကြောင့် ဖြစ်လာသည့် ပြောင်းလဲမှုလား—ယခင်က ဖုံးကွယ်ထားသော သင့်ပညာသည် ယခု ထင်ရှားပေါ်လာခြင်းလား။

Verse 35

पुत्र उवाच शृणु तात ! यथा वृत्तं ममेदं सुख-दुःखदम् । यश्चाहमासमन्यस्मिन् जन्मन्यस्मत्परन्तु यत् ॥

သားက ပြောသည်—အဖေရေ၊ ငါ့အပေါ်၌ ဤအရာ ဘယ်လို ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို နားထောင်ပါ—ပျော်ရွှင်မှုနှင့် နာကျင်မှု နှစ်မျိုးလုံးကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်—ထို့ပြင် ဤဘဝနှင့် မတူသော အခြားမွေးဖွားခြင်းတွင် ငါ ဘာဖြစ်ခဲ့သည်ကိုလည်း။

Verse 36

अहमासं पुरा विप्रो न्यस्तात्मा परमात्मनि । आत्मविद्याविचारेषु परां निष्ठामुपागतः ॥

ယခင်က ငါသည် ဗြာဟ္မဏ ဖြစ်၍ မိမိအတ္တကို အမြင့်ဆုံး အတ္တ (ပရမအတ္တ) ထဲ၌ တည်စေခဲ့သည်။ အတ္တဗိဒ္ယာကို စူးစမ်းရာတွင် ငါသည် အမြင့်ဆုံး တည်ကြည်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။

Verse 37

सततं योगयुक्तस्य सतताभ्याससङ्गमात् । सत्संयोगात् स्वस्वभावाद्विचारविधिशोधनात् ॥

ယောဂ၌ အမြဲတမ်း အနုမောဒနာဖြင့် အပ်နှံနေသူအတွက်—လေ့ကျင့်မှုနှင့် အစဉ်မပြတ် ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့်၊ သုခသဒ္ဓါရှိသူတို့နှင့် ထိတွေ့ခြင်းကြောင့်၊ မိမိ၏ (သန့်စင်ထားသော) စိတ်သဘောကြောင့်၊ နှင့် စူးစမ်းမေးမြန်းနည်းလမ်းက ပေးသော သန့်စင်မှုကြောင့်—

Verse 38

तस्मिन्नवे परा प्रीतिर्ममासीद्युञ्जतः सदा । आचार्यताञ्च सम्प्राप्तः शिष्यसन्देहहृत्तमः ॥

ထိုလမ်းစဉ်၌ ငါသည် အမြဲလေ့ကျင့်နေစဉ် အမြင့်ဆုံး အာနန္ဒကို ခံစားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ငါသည် သင်တန်းသားတို့၏ သံသယကို ဖယ်ရှားရာတွင် ထူးချွန်သော ဆရာ၏ အဆင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။

Verse 39

ततः कालेन महता ऐकान्तिकमुपागतः । अज्ञानाकृष्टसद्भावो विपन्नश्च प्रमादतः ॥

ထို့နောက် အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက် ငါသည် တစ်ကိုယ်တည်းနေသည့် အဆင့်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဝိဇ္ဇာကြောင့် ငါ၏ အမှန်တကယ် သဘောသဘာဝသည် လမ်းလွဲသွားပြီး၊ ပေါ့လျော့မှုကြောင့် ငါသည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ကျရောက်하였다။

Verse 40

उत्क्रान्तिकालादारभ्य स्मृतिलोपो न मेऽभवत् । यावदब्दं गतं चैव जन्मनां स्मृतिमागताम् ॥

ငါ၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထွက်ခွာသည့်အချိန်မှစ၍ ငါ့အတွက် မှတ်ဉာဏ်ပျောက်ဆုံးမှု မရှိခဲ့။ အချိန်ကာလ ကုန်လွန်လာသော် (တစ်နှစ်အထိပင်) မွေးဖွားမှုများကို မှတ်မိခြင်းသည် ငါ့ထံသို့ ရောက်လာ하였다။

Verse 41

पूर्वाभ्यासेन तेनैव सोऽहं तात जितेन्द्रियः । यतिष्यामि तथा कर्तुं न भविष्ये यथा पुनः ॥

အဖေချစ်ရပါသော၊ အတိတ်ဘဝများမှ ထိုအလေ့အကျင့်ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်နိုင်သူ ဖြစ်လာပါပြီ။ ယခင်ကဲ့သို့ ထပ်မံမွေးဖွားရခြင်း မဖြစ်စေရန် အကျင့်ကို အားထုတ်မည်။

Verse 42

ज्ञानदानफलं ह्येतद्यज्जातिस्मरणं मम । न ह्येतत्प्राप्यते तात त्रयीधर्माश्रितैर्नरैः ॥

ကျွန်ုပ်၏ အတိတ်မွေးဖွားမှုများကို မှတ်မိနိုင်ခြင်းသည် ပညာနှင့် ဒါန၏ အကျိုးဖြစ်ပါသည်။ အဖေချစ်ရပါသော၊ ဝေဒသုံးပါး၏ ဓမ္မ (ရိုးရာပူဇော်ပွဲအကျင့်) တစ်ခုတည်းကိုသာ အလွန်အမင်းလိုက်နာသူတို့သည် ဤအရာကို မရောက်နိုင်ကြပါ။

Verse 43

सोऽहं पूर्वाश्रमादेव निष्ठाधर्ममुपाश्रितः । एकान्तित्वमुपागम्य यतिष्याम्यात्ममोक्षणे ॥

ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ ယခင်အဆင့်ဘဝကတည်းက မတုန်မလှုပ်သော ဓမ္မကို အားကိုးရာအဖြစ် ယူခဲ့ပါသည်။ တစ်ချက်တည်းအာရုံစိုက်သော အကန်တိတဝ (ekāntitva) ကို ရရှိပြီးနောက် အတ္တမောက္ခအတွက် အားထုတ်မည်။

Verse 44

तद्ब्रूहि त्वं महाभाग यत्ते संशयिकं हृदि । एतावता॑पि ते प्रीतिमुत्पाद्यानृण्यमाप्नुयाम् ॥

ထို့ကြောင့် ကံကောင်းသူရေ၊ သင်၏နှလုံးထဲတွင် ဘာသံသယ ကျန်နေသေးသနည်းကို ကျွန်ုပ်အား ပြောပါ။ ထိုမျှဖြင့် သင်၏စိတ်ကျေနပ်မှုကို ဖြစ်စေကာ သင့်အပေါ်ရှိ အကြွေးကင်းလွတ်သူ ဖြစ်ပါစေမည်။

Verse 45

पक्षिण ऊचुः पिता प्राह ततः पुत्रं श्रद्धधत् तस्य तद्वचः । भवता यद्वयं पृष्टाः संसारग्रहणाश्रयम् ॥

ငှက်တို့က ပြောကြသည်– ထို့နောက် အဖေသည် သား၏စကားကို ယုံကြည်၍ သားအား ပြောလေ၏။ (ဟူ၍–) «သင်က စံသ္စာရ၏ ချုပ်ကိုင်ခြင်း/ချည်နှောင်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသော အခြေခံအကြောင်းကို မေးမြန်းထားသဖြင့်…»

Verse 46

पुत्र उवाच शृणु तात यथा तत्त्वमनुभूतं मयासकृत् । संसारचक्रमजरं स्थितिर्यस्य न विद्यते ॥

သားက ပြောသည်။ “အဖေချစ်ခင်ရပါသော၊ ကျွန်ုပ်က အကြိမ်ကြိမ် ကိုယ်တိုင်တွေ့ကြုံသိမြင်ခဲ့သော သမ္မာတရားကို နားထောင်ပါ။ သံသရာ၏ လှည့်ကွင်းသည် မအိုမင်းဘဲ၊ တည်မြဲသော အနေအထားတစ်ခုလည်း မရှိပါ။”

Verse 47

सोऽहं वदामि ते सर्वं तवैवानुज्ञया पितः । उत्क्रान्तिकालादारभ्य यथा नान्यो वदिष्यति ॥

ထို့ကြောင့် အဖေ၊ သင်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထွက်ခွာသည့် အချိန်မှ စ၍ အရာအားလုံးကို အခြားသူ မဖော်ပြနိုင်သကဲ့သို့ အပြည့်အစုံ ပြောပြပါမည်။

Verse 48

ऊष्मा प्रकुपितः काये तीव्रवायुसमीृतः । भिनत्ति मर्मस्थानानि दीप्यमानो निरिन्धनः ॥

ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပူဓာတ်သည် လှုံ့ဆော်ခံရပြီး ပြင်းထန်သော လေဓာတ်များ (vāyu) က တွန်းပို့သည့်အခါ အသက်အချက်အချာများကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်သည်။ ၎င်းသည် လောင်စာမရှိသော်လည်း မီးကဲ့သို့ တောက်လောင်သည်။

Verse 49

उदानो नाम पवनस्ततश्चोर्ध्वं प्रवर्तते । भुक्तानामम्बुभक्ष्याणामधोगतिनिरोधकृत् ॥

ထို့နောက် ဥဒာန (Udāna) ဟုခေါ်သော လေဓာတ်သည် အပေါ်သို့ လှုပ်ရှားလာပြီး စားသောက်ထားသမျှ၏ အောက်သို့ ဆင်းသည့် လမ်းကြောင်းကို တားဆီးထားသည်။

Verse 50

ततो येनाम्बुदानानि कृतान्यन्नरसास्तथा । दत्ताः स तस्य आह्लादमापदि प्रतिपद्यते ॥

ထို့နောက် ရေကို လှူဒါန်းခဲ့သော ကုသိုလ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ အစာနှင့် အရသာရှိသော အာဟာရကို လှူဒါန်းခဲ့သော ကုသိုလ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခကာလများတွင် သူသည် သက်သာချမ်းသာမှုကို ရရှိသည်။

Verse 51

अन्नानि येन दत्तानि श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि तृप्तिमवाप्नोति विनाप्यन्नेन वै तदा ॥

သဒ္ဓါ (śraddhā) ဖြင့် စိတ်သန့်ရှင်းကာ အစာကို လှူဒါန်းသူသည် ထိုအချိန်၌ အစာမရှိသော်လည်း စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရရှိ၏။

Verse 52

येनानृतानि नोक्तानि प्रीतिभेदः कृतो न च । आस्तिकः श्रद्धधानश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

မုသားမပြောသူ၊ ချစ်ခင်မှုကို မဖျက်ဆီးသူ—အာஸတိက (āstika) ယုံကြည်သူဖြစ်၍ သဒ္ဓါပြည့်ဝသူ—သူသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ သေဆုံးခြင်းကို တွေ့ရ၏။

Verse 53

देवब्राह्मणपूजायां ये रता नानसूयवः । शुक्ला वदान्या ह्रीमन्तस्ते नराः सुखमृत्यवः ॥

နတ်များနှင့် ဗြာဟ္မဏများကို ဂုဏ်ပြုပူဇော်ရာ၌ ပျော်ရွှင်သူ၊ မနာလိုမှုကင်း၍ သန့်ရှင်း၊ ရက်ရော၊ နှိမ့်ချသူတို့—ထိုသူတို့သည် ငြိမ်းချမ်းသော သေဆုံးခြင်းကို ရရှိ၏။

Verse 54

यो न कामान्न संरम्भान्न द्वेषाद्धर्ममुत्सृजेत् । यथोक्तकारी सौम्यश्च स सुखं मृत्युमृच्छति ॥

လိုချင်တပ်မက်မှု၊ အလျင်အမြန်ဒေါသ၊ သို့မဟုတ် မုန်းတီးမှုကြောင့် ဓမ္မကို မစွန့်လွှတ်သူ၊ ညွှန်ကြားသကဲ့သို့ ကျင့်သူ၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သူ—သူသည် ငြိမ်းချမ်းစွာ သေဆုံးခြင်းကို တွေ့ရ၏။

Verse 55

अवारिदायिनो दाहं क्षुधाञ्चानन्नदायिनः । प्राप्नुवन्ति नराः काले तस्मिन् मृत्यावुपस्थिते ॥

ရေမလှူသူတို့သည် ထိုအချိန်—သေခြင်းရောက်လာသောအခါ—မီးလောင်သကဲ့သို့ ဆာလောင်ရေငတ်ကို ခံရ၏; အစာမလှူသူတို့သည် ဆာလောင်မှုကို ခံရ၏။

Verse 56

शीतं जयन्तीन्धनदास्तापं चन्दनदायिनः । प्राणघ्नीं वेदनां कष्टां ये चानुद्वेगकारिणः ॥

လောင်စာကို ပေးလှူသူတို့သည် အအေးကို အနိုင်ယူ၏။ စန္ဒနသစ်ကို ပေးလှူသူတို့သည် အပူကို ကျော်လွှား၏။ သို့ရာတွင် အခြားသူတို့ကို ဒုက္ခပေးသူတို့သည် အသက်ပျက်စေနိုင်သော ပြင်းထန်သော ဝေဒနာကို ခံရ၏။

Verse 57

मोहाज्ञानप्रदातारः प्राप्नुवन्ति महद्भयम् । वेदनाभिरुदग्राभिः प्रपीड्यन्तेऽधमा नराः ॥

မောဟနှင့် အဝိဇ္ဇာကို ပျိုးထောင်ပေးသူတို့သည် ကြီးမားသော ကြောက်ရွံ့မှုကို တွေ့ရ၏။ ယုတ်မာသောသူတို့သည် ပြင်းထန်သော ဝေဒနာများဖြင့် ညှဉ်းပန်းခံရ၏။

Verse 58

कूटसाक्षी मृषावादी यश्चासदनुशास्ति वै । ते मोहमृत्यवः सर्वे तथा वेदविन्दकाः ॥

မမှန်သက်သေ၊ လိမ်လည်သူ၊ မမှန်ကန်သောအရာကို သင်ကြားသူ—ထိုသူတို့အားလုံးသည် မောဟဖြင့် အမှတ်အသားပြုသော သေခြင်းကို တွေ့ရ၏။ ဝေဒကို ရှုတ်ချသူတို့လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်၏။

Verse 59

विभीषणाः पूतिगन्धाः कूटमुद्गरपाणयः । आगच्छन्ति दुरात्मानो यमस्य पुरुषास्तदा ॥

ထို့နောက် ယမ၏ လူများ လာရောက်၏—ကြောက်မက်ဖွယ်၊ အနံ့ဆိုး၊ လက်ထဲတွင် လေးလံသော တုတ်မောင်းများကို ကိုင်ဆောင်ထားသော၊ စိတ်ဆိုးယုတ်သောသူတို့ ဖြစ်၏။

Verse 60

प्राप्तेषु दृक्पथं तेषु जायते तस्य वेपथुः । क्रन्दत्यविरतं सोऽथ भ्रातृ-मातृसुतानथ ॥

သူတို့သည် သူ၏ မျက်စိမြင်နိုင်သော အကွာအဝေးသို့ ရောက်လာသောအခါ သူ၌ တုန်လှုပ်ကြောက်ရွံ့မှု ပေါ်ပေါက်၏။ ထို့နောက် သူသည် မရပ်မနား ငိုကြွေးကာ အစ်ကို၊ မိခင်နှင့် သားများကို ခေါ်အော်၏။

Verse 61

सास्य वागस्फुटा तात एकवर्णा विभाव्यते । दृष्टिश्च भ्राम्यते त्रासाच्छ्वासाच्छुष्यत्यथाननम् ॥

ထို့နောက် ချစ်သူရေ၊ သူ၏စကားသံသည် မရှင်းလင်းတော့ဘဲ အသံတစ်သံတည်းအဖြစ် ပျက်ယွင်းသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် မျက်စိအကြည့်သည် လှုပ်ယမ်းကာ၊ အသက်ရှူခက်ခဲသဖြင့် ပါးစပ်နှင့် မျက်နှာသည် ခြောက်သွေ့လာသည်။

Verse 62

ऊर्ध्वश्वासान्वितः सो ’थ दृष्टिभङ्गसमन्वितः । ततः स वेदनाविष्टस्तच्छरीरं विमुञ्चति ॥

ထို့နောက် သူသည် အသက်ကို အပေါ်သို့ ဆွဲတင်ရှူသည်။ မျက်စိအကြည့်သည် ပျက်ကွက်ကာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်သွားသည်။ နာကျင်မှုက ဖမ်းဆီးသဖြင့် သူသည် ထိုကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်သွားသည်။

Verse 63

वाय्वग्रसारी तद्रूपं देहमन्यत् प्रपद्यते । तत्कर्मजं यातनार्थं न मातृ-पितृसम्भवम् । तत्प्रमाणवयो ’वस्था-संस्थानैः प्राग्भवं यथा ॥

လေ (ဝါယု) က ဦးဆောင်၍ သူသည် ပုံသဏ္ဌာန်တူညီသော အခြားကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုကို ရရှိသည်—မိမိ၏ ကမ္မကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဒုက္ခဝေဒနာကို ခံစားရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း မိခင်ဖခင်မှ မမွေးဖွားသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်သည်။ အရွယ်အစား၊ အသက်အခြေအနေ၊ ဖွဲ့စည်းပုံတို့အရ ယခင်ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ဆင်တူသည်။

Verse 64

ततो दूतॊ यमस्याशु पाशैर्बध्नाति दारुणैः । दण्डप्रहारसम्भ्रान्तं कर्षते दक्षिणां दिशम् ॥

ထို့နောက် ယမမင်း၏ သံတမန်သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ကြိုးကွင်းများဖြင့် သူ့ကို လျင်မြန်စွာ ချည်နှောင်သည်။ တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မှုကြောင့် မူးဝေသွားကာ သူ့ကို တောင်ဘက်သို့ ဆွဲခေါ်သွားသည်။

Verse 65

कुश-कण्टक-वलमीक-शङ्कु-पाषाणकर्कशे । तथा प्रदीप्तज्वलने क्वचिच्छृभ्रशतोत्कटे ॥

ကူရှမြက် (kuśa) ၏ ဆူးများ၊ ပုရွက်ဆိတ်တောင်များ၊ တိုင်များနှင့် ကျောက်တုံးများကြောင့် ကြမ်းတမ်းခက်ခဲလာသော လမ်းကြမ်းတစ်လျှောက်—တချို့နေရာများတွင် မီးတောက်လောင်ကျွမ်းနေပြီး၊ တချို့နေရာများတွင် ချွန်ထက်သော အစွန်းအထင်း ရာချီကြောင့် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်နေသည်—

Verse 66

प्रदीप्तादित्यतप्ते च दह्यमाने तदंशुभिः । कृष्यते यमदूतैश्चाशिवसन्नादभीषणैः ॥

And on ground scorched by a blazing sun, burning under its rays, he is dragged by Yama’s messengers—terrifying with inauspicious, dreadful cries.

Verse 67

विकृष्यमाणस्तैर्घोरैर्भक्ष्यमाणः शिवाशतैः । प्रयाति दारुणे मार्गे पापकर्मा यमक्षयम् ॥

Dragged by those dreadful (messengers), and being eaten by hundreds of jackals, the doer of sinful deeds proceeds along the terrible road to Yama’s abode.

Verse 68

छत्रोपानत्प्रदातारो ये च वस्त्रप्रदा नराः । ये यान्ति मनुजा मार्गं तं सुखेन तथान्नदाः ॥

Those men who give umbrellas and footwear, and those who give garments—such people travel that road with ease; likewise, those who give food.

Verse 69

एवं क्लेशाननुभवन्नवशः पापपीडितः । नीयते द्वादशाहेन धर्मराजपुरं नरः ॥

Thus, experiencing afflictions, helpless and tormented by sin, a man is taken to the city of Dharmarāja within twelve days.

Verse 70

कलेवरे दह्यमाने महान्तं दाहमृच्छति । ताड्यमाने तथैवार्तिं छिद्यमाने च दारुणाम् ॥

When the body is being burned, he experiences great burning; when it is struck, he feels pain likewise—and when it is cut, dreadful agony.

Verse 71

क्लिद्यमाने चिरतरं जन्तुर्दुःखमवाप्नुते । स्वेन कर्मविपाकेन देहान्तरगतोऽपि सन् ॥

အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆင်းရဲညံ့ဖျင်း၍ ပျက်ယွင်းနေသော အခြေအနေ၌ ထိုသတ္တဝါသည် မိမိကံ၏ အကျိုးရင့်မှည့်မှုကြောင့် မောင်းနှင်ခံရကာ ဒုက္ခကို ခံစားရသည်။ အခြားအခြေအနေ/ကိုယ်ခန္ဓာသို့ ဝင်ပြီးသားဖြစ်သော်လည်း ထိုဒုက္ခမလျော့။

Verse 72

तत्र यद्वान्धवास्तोयं प्रयच्छन्ति तिलैः सह । यच्च पिण्डं प्रयच्छन्ति नीयमानस्तदश्नुते ॥

ထိုနေရာ၌ ဆွေမျိုးများက နှမ်းနှင့်အတူ ပူဇော်သည့် ရေမည်သို့မဆို၊ ထို့ပြင် ပူဇော်သည့် ပိဏ္ဍ (piṇḍa) မည်သို့မဆို—သေပြီးနောက် ဦးဆောင်ခံရသောသူသည် ထိုအရာတို့ကို စားသုံးရသည်။

Verse 73

तैलाभ्यङ्गो बान्धवानामङ्गसंवाहनञ्च यत् । तेन चाप्याय्यते जन्तुर्यच्चाश्नन्ति सबान्धवाः ॥

ဆွေမျိုးများက ဆီလိမ်းခြင်းနှင့် ကိုယ်အင်္ဂါများကို နှိပ်နယ်ပေးခြင်းတို့ကြောင့် ကွယ်လွန်သူ၏ သတ္တဝါသည်လည်း သက်သာလန်းဆန်းကာ ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းခံရသည်။ ထို့အတူ ပူဇော်ကာလ၌ ဆွေမျိုးများ စားသုံးသည့် အစာအဟာရကြောင့်လည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 74

भूमौ स्वपद्भिर्नात्यन्तं क्लेशमाप्नोति बान्धवैः । दानं ददद्भिश्च तथा जन्तुराप्याय्यते मृतः ॥

မြေပြင်ပေါ်၌ မိမိခြေဖြင့် သွားလာရာတွင် ဆွေမျိုးများကြောင့် အလွန်အကျွံ ဒုက္ခမခံရ။ ထို့အတူ သူ၏နာမဖြင့် ဆွေမျိုးများက ဒါနပေးလှူသော် သေသူ၏ သတ္တဝါသည် အာဟာရရကာ ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်းခံရသည်။

Verse 75

नीयमानः स्वकं गेहं द्वादशाहं स पश्यति । उपभुङ्क्ते तथा दत्तं तोयपिण्डादिकं भुवि ॥

ဦးဆောင်ခံရသည့်အခါ တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်တိုင်တိုင် မိမိအိမ်ကို မြင်ရသည်။ ထို့ပြင် မြေပြင်ပေါ်၌ ပူဇော်သည့် အရာများ—ရေ၊ ပိဏ္ဍ (piṇḍa) နှင့် အလားတူအရာတို့ကိုလည်း စားသုံးရသည်။

Verse 76

द्वादशाहात् परं घोरमायसं भीषणाकृतिम् । याम्यं पश्यत्यथो जन्तुः कृष्यमाणः पुरं ततः ॥

တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်ကုန်ပြီးနောက် ထိုသတ္တဝါသည် သံဖြင့်တည်ဆောက်၍ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ယာမ်ယမြို့ကို မြင်ရပြီး၊ ထိုမြို့သို့ ဆွဲခေါ်သွားခံရသည်။

Verse 77

गतमात्रोऽतिरक्ताक्षं भिन्नाञ्जनचयप्रभम् । मृत्युकालान्तकादीनां मध्ये पश्यति वै यमम् ॥

ရောက်သည့်အခါ သူသည် မృత్యု၊ ကာလ၊ အန္တက စသည့်သူတို့အလယ်၌ ယမကို မြင်သည်—မျက်လုံးနီရဲပြင်းထန်၍ ကြိတ်ချေထားသော ကော်လီရိယမ်အစုကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။

Verse 78

दंष्ट्राकरालवदनं भ्रकुटीदरुणाकृतिम् । विरूपैर्भोषणैर्वक्त्रैर्वृतं व्याधिशतैः प्रभुम् ॥

သူသည် ထိုအရှင်ကို မြင်သည်—ထွက်ပေါ်နေသော အံစွယ်ကြောင့် မျက်နှာကြောက်မက်ဖွယ်ဖြစ်၍၊ မျက်ခုံးချုပ်တင်းကျပ်ကာ ကြောက်စရာကောင်းသည်; အရုပ်ဆိုး၍ ဟိန်းဟောက်သော ပါးစပ်များက ဝိုင်းရံထားပြီး၊ ရောဂါရာချီက ပတ်လည်ဝန်းရံထားသည်။

Verse 79

दण्डासक्तं महाबाहुं पाशहस्तं सुभैरवम् । तन्निर्दिष्टां ततो याति गतिं जन्तुः शुभाशुभाम् ॥

တန်ခိုးကြီးလက်မောင်းရှိ၍ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသောသူ—တုတ်ကိုကိုင်၍ ကြိုးကွင်းကိုင်ထားသူ—ကို မြင်ပြီးနောက် သတ္တဝါသည် သူက သတ်မှတ်ပေးသော ကံကြမ္မာသို့၊ ကောင်းသော်လည်းကောင်း မကောင်းသော်လည်းမကောင်း သွားရောက်ရသည်။

Verse 80

रौरवे कूटसाक्षी तु याति यश्चानृतो नरः । तस्य स्वरूपं गदतो रौरवस्य निशामय ॥

မုသားသက်သေပြုသူနှင့် မမှန်ကန်သောစကားပြောသူသည် ရောရဝသို့ သွားရသည်။ ယခု ငါပြောပြမည့် ရောရဝ (နရက) ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖော်ပြချက်ကို နားထောင်လော့။

Verse 81

योजनानां सहस्रे द्वे रौरवो हि प्रमाणतः । जानुमात्रप्रमाणश्च ततः श्वभ्रः सुदुस्तरः ॥

ရောရဝ (Raurava) နရကသည် အတိုင်းအတာအားဖြင့် ယောဇန ၂၀၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်။ ထို့အပြင်တွင် Śvabhra ဟုခေါ်သော ကြောက်မက်ဖွယ် ခက်ခဲသော ချောက်ကမ်းပါရှိပြီး၊ ၎င်း၏အတိုင်းအတာမှာ ဒူးအမြင့်အထိသာ ရှိသည်။

Verse 82

तत्राङ्गारचयोपेतं कृतञ्च धरणीसमम् । जाज्वल्यमानस्तीव्रेण तापिताङ्गारभूमिना ॥

အဲဒီနေရာမှာ မြေပြင်ကို ကမ္ဘာမြေကဲ့သို့ ပြန့်ပြူးအောင် ပြုထားသော်လည်း၊ တောက်ပနေသော မီးခဲတောင်ပုံများဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး—ပြင်းထန်စွာ လောင်ကျွမ်းကာ မီးအမှုန်များကြောင့် မြေပြင်တစ်လျှောက် မီးလောင်ခြောက်သွေ့နေသည်။

Verse 83

तन्मध्ये पापकर्माणं विमुञ्चन्ति यमानुगाः । स दह्यमानस्तीव्रेण वह्निना तत्र धावति ॥

အဲဒီနေရာအလယ်သို့ ယမ (Yama) ၏အမှုထမ်းများက အပြစ်လုပ်သူကို လွှတ်ချလိုက်သည်။ ပြင်းထန်သောမီးကြောင့် လောင်ကျွမ်းနေရသဖြင့် သူသည် အဲဒီမှာ ဟိုဒီပြေးလွှားနေသည်။

Verse 84

पदे पदे च पादो 'स्य शीर्यते जीर्यते पुनः । अहोरात्रेणोद्धरणं पादन्यासं च गच्छति ॥

ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် သူ၏ခြေထောက်သည် ကွဲပျက်၍ ထပ်ခါထပ်ခါ ပုပ်ပျက်လာသည်။ တစ်နေ့တစ်ညလုံးတွင် သူသည် ခြေလှမ်းတစ်လှမ်းကိုသာ မြှောက်၍ ချထားနိုင်သည်။

Verse 85

एवं सहस्रमुत्तीर्णो योजनानां विमुच्यते । ततो 'न्यं पापशुद्ध्यर्थं तादृङ्निरयमृच्छति ॥

ထို့ကြောင့် ယောဇန ၁၀၀၀ ကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် (ထိုဒဏ်ခတ်မှုမှ) လွတ်မြောက်သည်။ ထို့နောက် အခြားအပြစ်များကို သန့်စင်ရန် တူညီသဘောတရားရှိသော နရကတစ်ခုသို့ သွားရသည်။

Verse 86

ततः सर्वेषु निस्तीर्णः पापी तिर्यक्त्वमश्नुते । कृमिकीटपतङ्गेषु श्वापदे मशकादिषु ॥

ထိုနောက် နరకတို့အားလုံးကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် အပြစ်ရှိသူသည် တိရစ္ဆာန်ဘဝသို့ ရောက်၏—ပိုးကောင်၊ ပိုးမွှား၊ လိပ်ပြာတို့အတွင်း၌လည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန်ကြီးများနှင့် ခြင်တို့ကဲ့သို့သောအတွင်း၌လည်းကောင်း။

Verse 87

गत्वा गजद्रुमाद्येषु गोष्वश्वेषु तथैव च । अन्यासु चैव पापासु दुःखदासु च योनिषु ॥

ဆင်နှင့် သစ်ပင်ကဲ့သို့သော မွေးဖွားခြင်းများသို့ ဝင်ရောက်ပြီး၊ ထို့အတူ နွားနှင့် မြင်းတို့သို့လည်း ဝင်ရောက်ကာ၊ အပြစ်နှင့် ဒုက္ခပေးသော အခြားသော သားအိမ်များတွင်လည်း မွေးဖွား၏။

Verse 88

मानुषं प्राप्य कुब्जो वा कुत्सितो वामनो 'पि वा । चण्डालपुक्कसाद्यासु नरो योनिषु जायते ॥

လူဘဝသို့ ပြန်လည်ရောက်လာသောအခါ၊ သူသည် ကျောကွေးသူဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အထင်အမြင်ချခံရသူလည်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်ပုလဲ (အရပ်ပု) ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုသူသည် ချဏ္ဍာလ၊ ပုက္ကသ စသည့် အမျိုးအစားတို့၏ သားအိမ်ကဲ့သို့သော မွေးဖွားရာများတွင် မွေးဖွား၏။

Verse 89

अवशिष्टेन पापेन पुण्येन च समन्वितः । ततश्चारोहणीं जातिं शूद्रवैश्यनृपादिकाम् ॥

ကျန်ရှိနေသော အပြစ်နှင့် ထို့ပြင် ကုသိုလ်လည်း ပါဝင်သဖြင့်၊ ထိုနောက် သူသည် မြင့်တက်သော မွေးဖွားခြင်းကို ရရှိ၏—ရှူဒြ၊ ဝိုင်ရှျ၊ မင်းများ စသည့်အတွင်း၌ကဲ့သို့။

Verse 90

विप्रदेवेन्द्रतां चापि कदाचिदवरोहणीम् । एवन्तु पापकर्माणे नरकेषु पतन्त्यधः ॥

တခါတရံ သူသည် (မြင့်တက်၍) ဗြာဟ္မဏ ဖြစ်ခြင်းသို့မဟုတ် နတ်တို့အတွင်း အိန္ဒြာ၏ အဆင့်သို့ပင် ရောက်နိုင်ပြီး၊ တခါတရံ (ကျဆင်း၍) အောက်ကျသော မွေးဖွားခြင်းများသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ထို့ကြောင့် အပြစ်ကမ္မကို ကျင့်သူတို့သည် နరకများသို့ ကျရောက်ကြ၏။

Verse 91

यथा पुण्यकृतो यान्ति तन्मे निगदतः शृणु । ते यमेन विनिर्दिष्टां यान्ति पुण्यां गतिं नराः ॥

ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုထားသူတို့ မည်သို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်ကို ငါရှင်းပြမည်၊ နားထောင်လော့။ လူတို့သည် ယမမင်း သတ်မှတ်ထားသော ကံကြမ္မာ၏ မင်္ဂလာလမ်းကြောင်းသို့ သွားကြသည်။

Verse 92

प्रगीतगन्धर्वगणाः प्रवृत्ताप्सरसाङ्गणाः । हारनूपुरमाधुर्य-शोभितान्युत्तमानि च ॥

ဂန္ဓဗ္ဗတို့ အစုအဖွဲ့များ သီချင်းသံ ထွက်ပေါ်နေကြပြီး၊ အပ္စရာသမီးများ အဖွဲ့များလည်း ပျော်ရွှင်ကစားလျက်ရှိသည်—ပန်းကုံးနှင့် ခြေကောက်လက်ကောက်တို့၏ ချိုမြိန်သည့် အလှဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အလွန်ကောင်းမြတ်သည့် ပျော်ရွှင်မှုများပင်။

Verse 93

प्रयान्त्याशु विमानानि नानादिव्यास्त्रगुज्ज्वलाः । तस्माच्च प्रच्युता राज्ञामन्येषां च महात्मनाम् ॥

ကောင်းကင်ယာဉ် (ဝိမာန) များသည် လျင်မြန်စွာ ရောက်လာ၍ နတ်ဘုရားပန်းကုံးနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းမျိုးစုံဖြင့် တောက်ပလင်းလက်နေသည်။ ထိုကောင်းကင်အခြေအနေမှ မင်းများနှင့် စိတ်ကြီးမြတ်သူတို့သည် ကုသိုလ်ကုန်သွားသောအခါ ပြန်လည်ကျဆင်းကြသည်။

Verse 94

जायन्ते च कुले तत्र सद्वृत्तपरिपालकाः । भोगान् सम्प्राप्नुवन्त्युग्रांस्ततो यान्त्यूर्ध्वमन्यथा ॥

သူတို့သည် ထိုနေရာ၌ သီလကောင်းကို ထိန်းသိမ်းသော မိသားစုတွင် မွေးဖွားကြသည်။ အင်အားကြီးသော ခံစားပျော်ရွှင်မှုများကို ရရှိပြီးနောက် ထပ်မံ မြင့်တက်သွားကြသည်—သို့မဟုတ် မိမိအကျင့်အပေါ် မူတည်၍ အခြားသို့လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Verse 95

अवरोहणीं च सम्प्राप्य पूर्ववद्यान्ति मानवाः । एतत्ते सर्वमाख्यातं यथा जन्तुर्विपद्यते । अतः शृणुष्व विप्रर्षे यथा गर्भं प्रपद्यते ॥

ကျဆင်းသည့် လမ်းကြောင်းသို့ ရောက်သောအခါ လူသားတို့သည် ယခင်ကဲ့သို့ပင် ဆက်လက်သွားကြသည်။ ဤအရာအားလုံးကို သင်အား ပြောပြီးပြီ—အသက်ရှိသတ္တဝါ မည်သို့ ကျဆုံးရသည်ကို။ ယခု အို ဗြဟ္မဏ ရှင်ရသေ့၊ ၎င်းသည် မိခင်ဝမ်းသို့ မည်သို့ ဝင်ရောက်သည်ကို နားထောင်လော့။

Frequently Asked Questions

The chapter investigates the causal logic of embodiment and moral retribution: how a being enters and survives in the womb, how consciousness departs at death, and how sukṛta and duṣkṛta mature into concrete post-mortem experiences—fear, suffering, assistance through gifts, and eventual rebirth according to karma.

This Adhyāya is not a Manvantara-catalogue segment; it functions as a philosophical-eschatological module within the birds’ instruction, establishing the karmic and soteriological framework that later contextualizes Purāṇic histories (including Manvantara narratives) by explaining why beings rise, fall, and re-enter lineages.

This chapter is outside the Devi Māhātmya (Adhyāyas 81–93) and contains no direct Śākta stuti or goddess-battle narrative. Its contribution is indirect: it supplies the ethical and karmic grammar (death, judgment, naraka, rebirth) that underlies later devotional and theological sections by clarifying the stakes of dharma and adharma.